δ. Ὁ κατατρεγμὸς τῶν λογίων τὸν ιη´ αἰ. Ὁδιωγμὸς τοῦ Μεθόδιου Ἀνθρακίτη («Δαυλός», τ. 253) δὲν ἀνέκοψε τὸ ἔργο τῶν Ἑλλήνων διαφωτιστῶν. Ἀντιθέτως, οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὸν διαφωτισμὸ τῆς Δύσης ποὺ ἔφερε ξανὰ στὸ φῶς τὴν Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία, σὰν νὰ πείσμωσαν καὶ βάλθηκαν μὲ κάθε τρόπο νὰ μορφώσουν τοὺς ὑπόδουλους Ρωμιοὺς καὶ ἔτσι, μέσα ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ Παιδεία, θέλησαν νὰ κάνουν ξανὰ τοὺς προσκυνημένους «ραγιάδες» Ἕλληνες. Στὰ βήματα τοῦ Ἀνθρακίτη (βλέπετε καὶ τὸ ἄρθρο: «Ὁ διωγμὸς τοῦ Μεθόδιου Ἀνθρακίτη ἀπὸ τοὺς σκοταδιστὲς τοῦ Φαναρίου», στὸ «Δαυλό», τ. 169, Ἰανουάριος 1996) κινήθηκαν δύο, σχεδὸν σύγχρονοί του, Ἑπτανήσιοι: ὁ Βικέντιος Δαμοδὸς ἀπὸ τὴν Κεφαλονιὰ (1679-1752) καὶ ὁ Ἀντώνιος Κατήφορος ἀπὸ τὴ Ζάκυνθο (1685-1763). Καὶ οἱ δυό τους σπούδασαν στὴν Ἰταλία. Ὁ Δαμοδὸς ὅταν γύρισε στὸ νησί του ἀποτραβήχτηκε στὸ χωριό του Χαβριάτα, ὅπου ἵδρυσε σχολεῖο. Τὰ ἔργα ποὺ ἔγραψε ἦταν στὴ δημοτικὴ γλῶσσα, ἀφοῦ πίστευε πὼς ἡ φιλοσοφία καὶ οἱ ἐπιστῆμες γιὰ νὰ εἶναι ὠφέλιμες στὸ ἔθνος, πρέπει νὰ γράφωνται σὲ γλῶσσα κατανοητή. «Ἡ ἠθικὴ στάση τοῦ Δαμοδοῦ», γράφει ὁ Δημαρᾶς, «εἶναι θαρραλέα καὶ θὰ ἔλεγε κανείς, προοδευτική. Ἕνα πνεῦμα δημοκρατικὸ τὸν διέπει: ἡ ἀπόλυτη ἐξουσία τοῦ ἀνδρὸς μέσα στὸ σπίτι ἢ τοῦ δεσπότη ἐπάνω στὸ ποίμνιό του δὲν τοῦ εἶναι ἀρεστή»2. Ὁ Κατήφορος ἐκδίδει τὸ 1734 μία «Γραμματική». Στὸν πρόλογο τοῦ ἔργου του μὲ χαρὰ διαπιστώνει τὴν ἔφεση, ποὺ ἀρχίζουν νὰ ἔχουν οἱ Ἕλληνες τοῦ καιροῦ του πρὸς τὶς ἐπιστῆμες. Καὶ αὐτὸς θὰ ἐπιλέξῃ τὴ δημοτικὴ γλῶσσα γιὰ νὰ ἀπευθυνθῇ στὸ λαό. Ὁ ξυλοδαρμὸς καὶ ἡ «ἀπέλαση» τοῦ Βουλγάρεως ὉΕὐγένιος Βούλγαρις ἦταν κι αὐτὸς Ἑπτανήσιος. Γεννήθηκε στὴν Κέρκυρα τὸ 1716. Εἶχε γιὰ δασκάλους του τοὺς δύο συμπατριῶτες του διαφωτιστές, ποὺ προαναφέραμε: τὸν Δαμοδὸ καὶ τὸν Κατήφορο. Συνέχισε τὶς σπουδές του στὴν Ἰταλία καὶ συγκεκριμένα στὸ πανεπιστήμιο τῆς Πάντοβας. Σὰν ἀποφοίτησε, γύρισε στὴν τουρκοκρατούμενη Ἑλλάδα, ὅπου καὶ 1. Δημαρᾶς, «Ἱστορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας», ἔκδοση δ´, σελίδες 108-109. 2. Φωτιάδης, «Ἡ ἐπανάσταση τοῦ 1821», τόμος α´, σελίδα 161, ἐκδόσεις «Μέλισσα».