δ. Ὁ κατατρεγμὸς τῶν λογίων τὸν ιη´ αἰ. Ὁδιωγμὸς τοῦ Μεθόδιου Ἀνθρακίτη («Δαυλός»,τ. 253) δὲν ἀνέ- κοψε τὸ ἔργο τῶν Ἑλλήνων διαφωτιστῶν. Ἀντιθέτως, οἱ ἄνδρες αὐτοὶ ἐπηρεασμένοι ἀπὸ τὸν διαφωτισμὸ τῆς Δύσης ποὺ ἔφερε ξανὰ στὸ φῶς τὴν Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία, σὰν νὰ πεί- σμωσαν καὶ βάλθηκαν μὲ κάθε τρόπο νὰ μορφώσουν τοὺς ὑπόδου- λους Ρωμιοὺς καὶ ἔτσι, μέσα ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ Παιδεία, θέλησαν νὰ κάνουν ξανὰ τοὺς προσκυνημένους «ραγιάδες» Ἕλληνες. Στὰ βήματα τοῦ Ἀνθρακίτη (βλέπετε καὶ τὸ ἄρθρο: «Ὁ διωγμὸς τοῦ Μεθόδι- ου Ἀνθρακίτη ἀπὸ τοὺς σκοταδιστὲς τοῦ Φαναρίου», στὸ «Δαυλό», τ. 169, Ἰα- νουάριος 1996) κινήθηκαν δύο, σχεδὸν σύγχρονοί του, Ἑπτανήσιοι: ὁ Βικέντιος Δαμοδὸς ἀπὸ τὴν Κεφαλονιὰ (1679-1752) καὶ ὁ Ἀντώνιος Κατήφοροςἀπὸ τὴ Ζάκυνθο (1685-1763). Καὶ οἱ δυό τους σπούδασαν στὴν Ἰταλία. Ὁ Δαμοδὸς ὅταν γύρισε στὸ νησί του ἀποτραβήχτηκε στὸ χωριό του Χαβριάτα, ὅπου ἵδρυσε σχο- λεῖο. Τὰ ἔργα ποὺ ἔγραψε ἦταν στὴ δημοτικὴ γλῶσσα, ἀφοῦ πίστευε πὼς ἡ φι- λοσοφία καὶ οἱ ἐπιστῆμες γιὰ νὰ εἶναι ὠφέλιμες στὸ ἔθνος, πρέπει νὰ γράφωνται σὲ γλῶσσα κατανοητή. «Ἡ ἠθικὴ στάση τοῦ Δαμοδοῦ», γράφει ὁ Δημαρᾶς,«εἶναι θαρραλέα καὶ θὰ ἔλεγε κανείς, προοδευτική. Ἕνα πνεῦμα δημοκρατικὸ τὸν διέ- πει: ἡ ἀπόλυτη ἐξουσία τοῦ ἀνδρὸς μέσα στὸ σπίτι ἢ τοῦ δεσπότη ἐπάνω στὸ ποί- μνιό του δὲν τοῦ εἶναι ἀρεστή»2. Ὁ Κατήφορος ἐκδίδει τὸ 1734 μία «Γραμματι- κή». Στὸν πρόλογο τοῦ ἔργου του μὲ χαρὰ διαπιστώνει τὴν ἔφεση, ποὺ ἀρχίζουν νὰ ἔχουν οἱ Ἕλληνες τοῦ καιροῦ του πρὸς τὶς ἐπιστῆμες. Καὶ αὐτὸς θὰ ἐπιλέξῃ τὴ δημοτικὴ γλῶσσα γιὰ νὰ ἀπευθυνθῇ στὸ λαό. Ὁ ξυλοδαρμὸς καὶ ἡ «ἀπέλαση» τοῦ Βουλγάρεως ὉΕὐγένιος Βούλγαρις ἦταν κι αὐτὸς Ἑπτανήσιος. Γεννήθηκε στὴν Κέρ- κυρα τὸ 1716. Εἶχε γιὰ δασκάλους του τοὺς δύο συμπατριῶτες του δια- φωτιστές, ποὺ προαναφέραμε: τὸν Δαμοδὸ καὶ τὸν Κατήφορο. Συνέχισε τὶς σπουδές του στὴν Ἰταλία καὶ συγκεκριμένα στὸ πανεπιστήμιο τῆς Πάντοβας. Σὰν ἀποφοίτησε, γύρισε στὴν τουρκοκρατούμενη Ἑλλάδα, ὅπου καὶ 1. Δημαρᾶς, «Ἱστορία τῆς Νεοελληνικῆς Λογοτεχνίας», ἔκδοση δ´, σελίδες 108-109. 2. Φωτιάδης, «Ἡ ἐπανάσταση τοῦ 1821», τόμος α´, σελίδα 161, ἐκδόσεις «Μέλισσα».