¶ø™ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ Σὲ κάθε σχολεῖο καλλιεργεῖται τὸ ἀντικείμενο τῆς γνώσης, ὅπου ὁ δάσκαλος ὑποδεικνύει τὸν τρόπο τῆς ἀπόκτησής της. Ἡ δημιουργία τοῦ τρίπτυχου: σχολεῖο - δάσκαλος - γνώση εἶναι ἀπαύγασμα ἑνὸς καλλιεργημένου πολιτισμοῦ. Τὰ συστατικὰ αὐτά –γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος– δὲν δημιουργήθηκαν αὐτομάτως, ἀλλὰ χρειάστηκε προπαιδεία χιλιάδων ἐτῶν. Καὶ ὅταν ἔφτασε ἡ ὥρα, ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα κάρπισε καὶ γέννησε πρῶτα τὴν σχόλην, δηλαδὴ τὴν ἀνάπαυση, τὸν ἐλεύθερο χρόνο· καὶ αὐτὴ ἡ λέξη ἔδωσε / γέννησε τὴν σχολήν, δηλαδὴ τὸ χῶρο ὅπου ἀξιοποιεῖται ὁ ἐλεύθερος χρόνος· καὶ ἀπὸ τὴν ἴδια λέξη ἔγινε τὸ σχολεῖον. Τὸ σχολεῖο οἱ Λατῖνοι τὸ ἔκαναν schola καὶ ἔτσι γονιμοποιήθηκαν ὅλες οἱ εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες: Γαλλικὰ êcole, Ἰταλικὰ scuola, Ἱσπανικὰ escuela, Γερμανικὰ schule καὶ Ἀγγλικὰ school φυσικά. Ὁ δάσκαλος προῆλθε γιὰ μᾶς ἀπὸ τὴν ἀρχαία λέξη διδάσκαλος μὲ κάποια ἁπλοποίηση. Κρατήσαμε ὅμως τὸ ρῆμα διδάσκω, ποὺ σημαίνει φυσικὰ μαθαίνω κάτι σὲ κάποιον δηλαδὴ τοῦ «δείχνω». Ἀπὸ τὸ ρῆμα δείχνω - δείκνυμι οἱ Ἄγγλοι κάνανε τὴ λέξη teacher. Πῶς καὶ μὲ ποιό τρόπο; Τὸ θέμα «δείκ» ἀγγλοποιήθηκε ὡς ἑξῆς: δ = t, ει = ea καὶ τὸ κ ἔγινε ch καὶ ἔτσι βγῆκε τὸ οὐσιαστικὸ teacher μὲ ἀγγλικὴ κατάληξη -er. Τὰ λεξικά τους μὲ ὑπερηφάνεια τὸ λένε: “from Greek δείκνυμι = to show how to do”. Στὶς λέξεις Γνῶσις καὶ Γιγνώσκω (= γνωρίζω) ὑπάρχει συνδυασμὸς ΓΝ μὲ ἑλληνικὴ προφορὰ (γν-), ὁ ὁποῖος δὲν συναντιέται σ’ ἄλλη γλῶσσα· καὶ μόνο μία ἑλληνόφωνη παράδοση μπορεῖ νὰ προφέρῃ τὶς λέξεις Γνώμη, Γνώση καὶ Γιγνώσκω. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναγκαία εἰσαγωγὴ ἔγινε γιὰ τὰ παρακάτω: Οἱ Λατῖνοι τὸ γιγνώσκω (= γνωρίζω) τὸ ἔκαναν noscere (γιὰ τὸ gnoscere) καὶ ἀπὸ ἐδῶ βγῆκε ἡ ἀγγλικὴ μορφὴ KNOW, ὅπου τὸ K εἶναι τὸ ἑλληνικὸ Γ (Γνώω = Know = γνωρίζω)· καὶ αὐτὸ τὸ ἑλληνικὸ Γ κρατεῖται μέχρι σήμερα ὡς ἕνα ἔγκυρο καὶ ἐπικυρωμένο Πιστοποιητικὸ Γεννήσεως τῆς λέξης ἀπὸ ἕνα γνήσιο ἑλληνικὸ γλωσσικὸ ληξιαρχεῖο. Ἐὰν δὲν κρατήσουμε τὸ K γιὰ τὸ KNOW, πέφτουμε στὸ NOW, ποὺ σημαίνει τώρα (καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀρχαῖο μας νῦν, τὸ ὁποῖο μπῆκε στὰ Λατινικὰ ὡς nunc καὶ κατέληξε στὰ Ἀγγλικὰ ὡς now). Ὁ ἀόριστος τοῦ know ἔγινε Knew μὲ ἐσωτερικὴ αὔξηση ἢ διαφοροποίηση, γιὰ νὰ δηλώσῃ τὸ παρελθὸν καὶ τέλος ἡ μετοχὴ ἔγινε known. Τὸ οὐσιαστικὸ knowledge πῆρε μιὰ διακριτικὴ κατάληξη γιὰ νὰ σημαίνῃ τὴ γνώση. Σ’ ὅλα ὅμως κρατήθηκε τὸ ἑλληνικὸ Γ ὡς K. Νεώτερες λέξεις ποὺ μπῆκαν στὴν Ἀγγλικὴ ὅπως agnostic, prognostic, prognostication καὶ πολλὲς ἄλλες, κράτησαν τὸ ἑλληνικὸ γν μὲ ἀγγλόφωνη προφορὰ γκν. Στὸ ταξίδι αὐτὸ τῆς Γλωσσικῆς Γνωσιολογίας μας ἂς ὑπενθυμίσουμε, πὼς 100% τῶν ἑκατομμυρίων ἀγγλοφώνων γράφουν τὸ know μὲ k, ἀλλὰ δὲν γνωρίζουν γιατί τὸ γράφουν ἔτσι. Τὸ ἑλληνικὸ Γ ὅμως παραμένει ἀθάνατο. Μετὰ ἀπ’ ὅλα αὐτά, ὅταν μιὰ γλῶσσα δανείζεται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ καὶ τὶς τρεῖς λέξεις οὐσίας: σχολεῖο, δάσκαλος, γνώση, τί ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ στὸν τομέα τῆς Παιδείας καὶ τῆς Μόρφωσης; Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνης