¶ø™ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑ Σὲ κάθε σχολεῖο καλλιεργεῖται τὸ ἀντικείμενο τῆς γνώσης, ὅπου ὁ δάσκαλος ὑπο- δεικνύει τὸν τρόπο τῆς ἀπόκτησής της. Ἡ δημιουργία τοῦ τρίπτυχου: σχολεῖο - δά- σκαλος - γνώση εἶναι ἀπαύγασμα ἑνὸς καλλιεργημένου πολιτισμοῦ. Τὰ συστατικὰ αὐτά –γιὰ τὸ ἀνθρώπινο γένος– δὲν δημιουργήθηκαν αὐτομάτως, ἀλλὰ χρειάστηκε προπαιδεία χιλιάδων ἐτῶν. Καὶ ὅταν ἔφτασε ἡ ὥρα, ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα κάρπισε καὶ γέννησε πρῶτα τὴν σχόλην,δηλαδὴ τὴν ἀνάπαυση, τὸν ἐλεύθερο χρόνο· καὶ αὐτὴ ἡ λέξη ἔδωσε / γέννησε τὴν σχολήν,δηλαδὴ τὸ χῶρο ὅπου ἀξιοποιεῖται ὁ ἐλεύθερος χρό- νος· καὶ ἀπὸ τὴν ἴδια λέξη ἔγινε τὸ σχολεῖον.Τὸ σχολεῖο οἱ Λατῖνοι τὸ ἔκαναν schola καὶ ἔτσι γονιμοποιήθηκαν ὅλες οἱ εὐρωπαϊκὲς γλῶσσες: Γαλλικὰ êcole, Ἰταλικὰ scuola, Ἱσπανικὰ escuela, Γερμανικὰ schule καὶ Ἀγγλικὰ school φυσικά. Ὁ δάσκαλοςπροῆλθε γιὰ μᾶς ἀπὸ τὴν ἀρχαία λέξη διδάσκαλοςμὲ κάποια ἁπλο- ποίηση. Κρατήσαμε ὅμως τὸ ρῆμα διδάσκω, ποὺ σημαίνει φυσικὰ μαθαίνω κάτι σὲ κάποιον δηλαδὴ τοῦ «δείχνω».Ἀπὸ τὸ ρῆμα δείχνω - δείκνυμιοἱ Ἄγγλοι κάνανε τὴ λέξη teacher. Πῶς καὶ μὲ ποιό τρόπο; Τὸ θέμα «δείκ»ἀγγλοποιήθηκε ὡς ἑξῆς: δ = t, ει = ea καὶ τὸ κ ἔγινε ch καὶ ἔτσι βγῆκε τὸ οὐσιαστικὸ teacher μὲ ἀγγλικὴ κατάληξη -er. Τὰ λεξικά τους μὲ ὑπερηφάνεια τὸ λένε: “from Greek δείκνυμι = to show how to do”. Στὶς λέξεις Γνῶσις καὶ Γιγνώσκω (= γνωρίζω) ὑπάρχει συνδυασμὸς ΓΝμὲ ἑλληνικὴ προφορὰ (γν-), ὁ ὁποῖος δὲν συναντιέται σ’ ἄλλη γλῶσσα· καὶ μόνο μία ἑλληνόφωνη παράδοση μπορεῖ νὰ προφέρῃ τὶς λέξεις Γνώμη, Γνώση καὶ Γιγνώσκω. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἀναγκαία εἰσαγωγὴ ἔγινε γιὰ τὰ παρακάτω: Οἱ Λατῖνοι τὸ γιγνώσκω (= γνωρίζω) τὸ ἔκαναν noscere (γιὰ τὸ gnoscere) καὶ ἀπὸ ἐδῶ βγῆκε ἡ ἀγγλικὴ μορ- φὴ KNOW, ὅπου τὸ K εἶναι τὸ ἑλληνικὸ Γ(Γνώω = Know = γνωρίζω)· καὶ αὐτὸ τὸ ἑλληνικὸ Γκρατεῖται μέχρι σήμερα ὡς ἕνα ἔγκυρο καὶ ἐπικυρωμένο Πιστοποιητικὸ Γεννήσεως τῆς λέξης ἀπὸ ἕνα γνήσιο ἑλληνικὸ γλωσσικὸ ληξιαρχεῖο. Ἐὰν δὲν κρα- τήσουμε τὸ Κγιὰ τὸ KNOW, πέφτουμε στὸ NOW, ποὺ σημαίνει τώρα (καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ἀρχαῖο μας νῦν,τὸ ὁποῖο μπῆκε στὰ Λατινικὰ ὡς nunc καὶ κατέληξε στὰ Ἀγγλικὰ ὡς now). Ὁ ἀόριστος τοῦ know ἔγινε Knew μὲ ἐσωτερικὴ αὔξηση ἢ διαφοροποίηση, γιὰ νὰ δηλώσῃ τὸ παρελθὸν καὶ τέλος ἡ μετοχὴ ἔγινε known. Τὸ οὐσιαστικὸ knowledge πῆρε μιὰ διακριτικὴ κατάληξη γιὰ νὰ σημαίνῃ τὴ γνώση. Σ’ ὅλα ὅμως κρατήθηκε τὸ ἑλληνικὸ Γὡς K. Νεώτερες λέξεις ποὺ μπῆκαν στὴν Ἀγγλικὴ ὅπως agnostic, prognostic, prognostication καὶ πολλὲς ἄλλες, κράτησαν τὸ ἑλληνικὸ γνμὲ ἀγγλόφωνη προφορὰ γκν.Στὸ ταξίδι αὐτὸ τῆς Γλωσσικῆς Γνωσιολογίας μας ἂς ὑπενθυμίσουμε, πὼς 100% τῶν ἑκατομμυ- ρίων ἀγγλοφώνων γράφουν τὸ know μὲ k, ἀλλὰ δὲν γνωρίζουν γιατί τὸ γράφουν ἔτσι. Τὸ ἑλληνικὸ Γὅμως παραμένει ἀθάνατο. Μετὰ ἀπ’ ὅλα αὐτά, ὅταν μιὰ γλῶσσα δανείζεται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ καὶ τὶς τρεῖς λέ- ξεις οὐσίας: σχολεῖο, δάσκαλος, γνώση, τί ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ στὸν τομέα τῆς Παιδείας καὶ τῆς Μόρφωσης; Θωμᾶς Γ. Ἠλιόπουλος Διευθυντὴς Κολλεγίου «Παιδεία» Μελβούρνης