Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤψΝ Ι’ΕψΝ Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤψΝ Ι’ΕψΝ ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ, ἩΘρησκεία τῆς Ἐρήμου Δὲν εἶναι μόνο «ἡ θέληση τῆς δυνάμεως» καὶ ἡ ἀλογία τῶν ἀνθρώπων τὰ αἴτια τῆς δημιουρ- γίας τῶν θεοτήτων καὶ τῶν θρησκευτικῶν αἱρέσεων. Κατὰ τὸν Πάνο Τσίνα, τὸν συγγραφέα τοῦ παρουσιαζόμενου βιβλίου (β´ ἔκδοση), πρώτιστο ρόλο παίζει τὸ περιβάλλον: «Ἡ ἔρημος, ὡς το- πίον, ἐξάπτει τὴν φαντασίαν τῶν ἀνθρώπων. Ἡ ἀπεραντοσύνη ἢν δίδει εἰς τὰ ὄμματα τοῦ ἀνθρώ- που ἡ ἄμμος, ἡ δίψα κατὰ τὰς πορείας ἐντὸς τοῦ ἀμμώδους τοπίου, ἡ ὑπερβολικὴ θερμοκρασία κατὰ τὴν ἡμέραν καὶ τὸ ὑπερβολικὸν ψῦχος κατὰ τὴν νύκτα, ὁ πόθος νὰ εὑρεθῇ κάπου μιὰ ὄα- σις κατὰ τὰς μεγάλας πορείας, κάμνουν τὸν ἄνθρωπον νὰ ἔχῃ ὑπερβολικὸν πάθος ἐντὸς αὐτοῦ, ὅπερ μετατρέπεται εὐκόλως εἰς μόνιμον κατάστασιν νοσηρότητος, δημιουργοῦσαν παραισθη- σιακὰς ἐπιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ἀνθρώπων τῆς ἐρήμου, δημιουργοῦν τὸν πλήρως ἐξουδενωμένον τύπον ἀνθρώπου, τὸν διακατεχόμενον ἀπὸ μοιρολατρίαν»(σελ. 48). «Ὁ πόθος νὰ εὑρεθῇ μιὰ ὄασις», ἕνα λιμάνι γιὰ τοὺς ναυτικούς, ἕνα χάνι γιὰ τοὺς ὁδοιπόρους δὲν εἶναι διαφορετικὸ ἀπὸ τὴν νιτσεϊκὴ «θέληση», ποὺ ἀποτελεῖ τὴν μία ὄψη τοῦ νομίσματος, τὸ ὁποῖο λέγεται θρησκεία· στὴν ἄλλη ὄψη εἶναι χαραγμένη αὐτὴ αὕτη ἡ «ὄασις», τὴν ὁποία προ- σφέρουν κάποιοι τυραννίσκοι ποὺ λέγονται Παῦλοι ἢ Μωάμεθ. Ἀπὸ τὴν μιὰ λοιπὸν οἱ δουλο- ποιοὶ κι ἀπ’ τὴν ἄλλη οἱ δοῦλοι τοῦ θεοῦ παίζουν τοὺς ἡρακλειτικοὺς πεσσούς, ἐναλλάσσοντας συχνὰ πυκνὰ τοὺς ρόλους τους. «Ἡ Θρησκεία τῆς Ἐρήμου» θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηρισθῇ ἐπιτυχημένο δοκίμιο περὶ τῆς γε- νέσεως τῶν θρησκειῶν. ὉΠάνος Τσίνας, ἄνθρωπος ποὺ μελέτησε χιλιάδες τόμους ἐκλεκτῶν βι- βλίων, ποὺ τὰ εἶχε δίπλα του ὡς διευθυντὴς τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, ὑπερχειλίζει απὸ πνευ- ματικοὺς χυμούς· βρίσκεται στὴν ὥρα τῆς «καρποφορίας» του· καὶ τὸ παρουσιαζόμενο βιβλίο δὲν εἶναι παρὰ ἕνας ἐνδεικτικὸς καρπός του. Σαράντος Πὰν «ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ΚΑΙ «ΑΓΙΑ ΛΑΥΡΑ» ¢ὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διδάσκωνται τὰ Ἑλληνόπουλα στὰ σχο- λεῖα τὸ παραμύθι τῆς ἀφύπνισης καὶ τῆς μόρφωσης ποὺ παρεῖχαν οἱ χριστιανορθόδοξοι ἱερεῖς στὰ κρυφὰ σχολειὰ τὸν καιρὸ τῆς Τουρκοκρατίας, ὅταν τὰ πρῶτα καὶ πραγ- ματικὰ κρυφὰ σχολειὰ ποὺ καταγράφει ἡ ἱστορία λειτουργοῦν τὸν 8ον αἰῶνα στὴν Ἀττικὴ ἀπὸ Ἕλληνες Ἐθνικούς. Οἱ Τοῦρκοι δὲν ἀπαγόρευαν στοὺς ὑπόδουλους Ἕλληνες τὴν μόρφωση. Οἱ καθηγητὲς Ἄγγελος καὶ Ἐλισάβετ Ζαχαριάδου ὑπογραμμίζουν ὅτι: «Οἱ ἱστορίες αὐτὲς εἶναι καθαρὰ μυθοπλασίες, ποὺ δημιουργήθηκαν ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, γιὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴ θέση της καὶ τὸ γόητρό της». Στὸ σημεῖο αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ κάνουμε λόγο καὶ γιὰ τὸ ψεῦδος τῆς ὑψώ- σεως τοῦ Λαβάρου τῆς Ἁγίας Λαύρας ἀπὸ τὸν Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανό. Πρῶτος ξεκαθάρισε τὸ ζήτημα ὁ Σπ. Τρικούπης: «Ψευδὴς εἶναι ἡ ἐπικρα- τοῦσα ἐν Ἑλλάδι ἰδέα, ὅτι ἐν τὴ μονῇ τῆς Ἁγίας Λαύρας ἀνυψώθη κατὰ �