Δ. Β. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Ρώμου Φιλύρα: Τέσσερα ἀνέκδοτα ποιήματα Μ ̓ ἀφορμὴ κάποια συζήτηση, στὸ σπίτι του στὴν Κηφισιά, μὲ τὸν Δημήτρη Λάμπρου, τὸν ἐκδότη τοῦ «4αυλοῦ», γιὰ τὸ Ρῶμο Φιλύρα, ἔφερα νὰ τοῦ διαβάσω μερικὰ ἀνέκδοτα ποιήματα τοῦ ἁλησμόνητου, ὅσο καὶ ἄτυχου, τραγουδιστῆ τῶν «Ρόδων στόν ἀφρό». Τότε ἦταν, ποὺ ὁ Δημήτρης Λάμπρου, μοῦ ζήτησε νὰ γράψω κάτι γι’ αὐτόν, ποὺ κάποτε εἶχα ἐπιδιώξει νὰ γνωρίσω ἀπὸ κοντά, ἀλίμονο, ὅμως, στὰ μαῦρα χρόνια ποὺ ἡ σαλεμένη σκέψη τοῦ Φιλύρα κρατοῦσε τὴν πανέμορφη ψυχή του σκλάβα στὸ ἄσυλο τοῦ Δαφνιοῦ. Δέχτηκα μὲ χαρὰ νὰ δώσω μέσα ἀπ ̓ τὶς σελίδες τοῦ «4αυλοῦ» λίγες ρίμες ποὺ φανερώνουν τὸν πηγαῖο λυρισμὸ τοῦ εἰδυλλιακοῦ ποιητῆ. Μικρὰ κιτρινισμένα χαρτιά, τσαλακώμένα χειρόγραφα, ποὺ ὅταν πήγαινα νὰ τὸν δῶ, μοῦ χάριζε ἁπλόχερα. Καὶ βέβαια ἡ ποίηση τοῦ Ρώμου δὲν ἐξαντλεῖται μὲ τοὺς στίχους αὐτούς. Ἔχουν δεῖ τὸ φῶς τῆς δημοσιότητας πολλὲς ἐξαίρετες ἐργασίες ἔκλεκτῶν ἀνθρώπων τῶν γραμμάτων μας, δοσμένες μὲ πολὺ ἔμπνευση καὶ ἀγάπη. Τὸ ἔργο του ἔχει ἐκδοθεῖ ἀπὸ τὸν οἶκο «Γκοβόστη» μὲ κριτικἡ εἰσαγωγὴ τοῦ Αἰμ. Χορμούζου, σχεδὸν ὁλόκληρο. Πολλὲς φορὲς στὸ παρελθόν, σὲ συναντήσεις μὲ τὸν βαθυστόχαστο λογοτέχνη καὶ μεγάλο δημοσιογράφο Χουρμούζιο, εἴχαμε μιλήσει γιὰ τὸ διάσπαρτο ἔργο τοῦ ποιητῆ. Λέγαμε, χρέος ἔχουμε νὰ περιμαζέψουμε καὶ νὰ διασώσουμε ὅ,τι ἀι:όμη ὑπάρχει σκόρπιο ἀπὸ τὸ πλούσιο ἀνέκδοτο ἔργο του. Ἡ πρώτη αὐτὴ ἔκδοση μὲ τίτλο «ΚΑ ΠΑΝΤΑ» πρέπει νὰ εἶδε τὸ φῶς τὸ 1939, ἄν θυμᾶμαι καλά. Σ ̓ αὐτὴν εἶχαν συγκεντρωθεῖ οἱ συλλογές, ὅπως «Ρόδα στὸν ἀφρό» 1911, «Γυρισμοί» 1919, «Οἱ ἐρχόμενοι» 1920, «Κλεψύδρα» 1921, «Ὁ ΓΠερρότος» 1922, ἡ «Θυσία», 1919 -- 23 καὶ «Οἱ θεατρῖνοι τῆς ζωῆς» (πεζά) 1916. Μιὰ ἄλλη ἐπίσης πολὺ σωστὴ ἔκδοση γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο τοῦ ποιητῆ δόθηκε ἀπὸ τὸν Σήφη Κόλλια (ἐκδόσεις « ̓Αθηναῖος», 1972), ποὺ συμπεριέλαβε μιὰν ἀκόμη ἀνέκδοτη συλλογὴ τοῦ Φιλύρα μὲ τίτλο «Οἱ θρύλοι τῆς Γεγιᾶς)λ. Εἶναι, πιστεύω, ἐλάχιστη ἡ προσφορά μου αὐτὴ στὴ μνήμη τοῦ ἀλησμόνητου φίλου" καὶ θὰ τελειώσω μὲ κάτι ποὺ ἦταν γραμμένο γι’ αὐτὸν σ ̓ ἕνα μου γράμμα ποὺ τοῦ ἔστειλα στὸ «Δρομοκαῖτειο», σὲ ἡλικία μόνο 20 ἐτῶν, μετὰ τὴ πρώτη μου ἐπίσκεψη: «Φίλε μου ποιητή, γράφω σὲ σένα, ποὺ ἡ γνωριμία σου πρέπει νὰ στ ̓ ὁμολογήσω, μοῦ ἄφησε μιὰ λεπτὴ ὅσο καὶ παράξενη μελαγχολία, κάτι σὰν τρόμο ψυχῆς. » Δὲν ἤσουν ἐσὺ ὁ καταδικασμένος τῆς ἄπονης μοίρας. » Δὲν ἔπρεπε ἡ ζωή σου νὰ ἔχει αὐτὴ τὴν τύχη. » ̓Αλλὰ καὶ πάλι σκέφθηκα, ὅτι αὐτοὺς ποὺ ξεφεύγουν ἀπ ̓ τοὺς ἄθλιους κόσμους πρὸς τοὺς θεϊκούς, δὲν πρέπει νὰ τοὺς θρηνοῦμε. Θὰ σοῦ χρωστῶ εὐγνωμοσύνη, ποιητή, νὰ μὲ δεχτεῖς ξανὰ καὶ νὰ μὴ μοῦ ξαναπεῖς ἐκεῖνο τὸ: «Δὲν θέλω νὰ ἔρχεται κανεὶς ἐδῶ, γιατὶ μ ̓ ἐνοχλεῖτε». Πιστεύω, ὅτι τὸ χαμό-