ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
258ΙΟΥΝΙΟΣ 2003
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Eπεμβάσεις της εκκλησίας στην παιδεία του Ελληνισμού. ζ. Βασιλεία Όθωνος: Ρωμιοί εναντίων Ελλήνων. — ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ΣΤΕΦΑΝΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ζ. Βασιλεία Ὄθωνος:Ρωμιοὶ ἐναντίον Ἑλλήνων
Ἡἔλευση τοῦ ἀνήλικου Ὄθωνα καὶ τῶν Βαυαρῶν ἀντιβασιλέ-
ων ποὺ τὸν συνώδευαν στὴν Ἑλλάδα,1ἐγκαινίασε μιὰ νέα πε-
ρίοδο ξενοκρατίας, τὴ γνωστὴ καὶ ὡς «βαυαροκρατία», τὴν
ὁποία τὸ ἑλληνικὸ ἔθνος ἀντιμετώπισε στὴ συντριπτική του
πλειοψηφία ὡς συνέχεια τῆς τουρκικῆς κατοχῆς. Ὅπως ἦταν ἀναμε-
νόμενο, ἡ «ἐλέῳ Θεοῦ»μοναρχία συνταύτισε ἀκόμη περισσότερο τὴν
Ἐκκλησία μὲ τὴν ἐκπαίδευση.
Ἡ ἀδιάσπαστη σχέση τοῦ κλήρου μὲ τὴν παιδεία ἐπισημοποιήθηκε μὲ τὴ σύσταση ἰδιαίτε-
ρης Γραματείας (= Ὑπουργείου) «Ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσε-
ως» καὶ ἔτσι ἡ ἐκπαίδευση τέθηκε ὄχι μόνο δεύτερη στὴ σειρά, μετὰ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητή-
ματα, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχο τῆς ἐκκλησίας.Βέβαια, ἡ βαυαρικὴ ἀντιβασιλεία εἶχε κάθε λό-
γο νὰ συμμαχήσῃ μὲ τὴν Ἐκκησία καὶ νὰ τῆς παραχωρήσῃ τὸν πλήρη ἔλεγχο τῆς ἐκπαίδευσης
τῶν Ἑλληνοπαίδων, διότι ἔτσι «κλείδωνε» τὴν ἀσφαλῆ διαιώνιση τοῦ καθεστῶτος τῆς «ἐλέῳ
Θεοῦ»μοναρχίας.Διότι ἕνας μονάρχης ποὺ κυβερνᾷ «ἐλέῳ Θεοῦ» χρειάζεται καὶ ἕνα ἐκπαι-
δευτικὸ σύστημα, τὸ ὁποῖο νὰ πείθῃ ἀπὸ νωρὶς τοὺς ὑπηκόους του γιὰ τὴ θεόθεν ἐξουσία του.
Καὶ ἡ Ἐκκλησία, ποὺ στὰ προεπαναστατικὰ χρόνια στήριζε «τὴν ἰσχυρὰν βασιλείαν τῶν Ὀθω-
μανῶν», ἐπιστρατεύτηκε νὰ ὑπηρετήσῃ κατ’ ἀναλογίαν τὴν ξενόφερτη βασιλεία τῶν Βαυαρῶν.
Ἡ ἐκπαίδευση ὡστόσο δέθηκε ἀκόμη περισσότερο στὸ ἅρμα τῆς Ἐκκλησίας, ὅταν ἡ τελευ-
ταία ἀνέλαβε νὰ καλύψῃ ἀπὸ τὸ ἐκκλησιαστικὸ ταμεῖο τὰ ἔξοδα ἵδρυσης καὶ λειτουργίας τῶν
σχολείων. Οἱ Βαυαροὶ ἀντιβασιλεῖς, ἀπρόθυμοι νὰ δαπανήσουν χρήματα ἀπὸ τὸ δημόσιο τα-
μεῖο γιὰ τὴν παιδεία τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀποφάσισαν νὰ ἀναθέσουν στὴν Ἐκκλησία τὴ χρη-
ματοδότηση. Ἔτσι, ἡ Ἐκκλησία, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ περιεχομένου τῆς διδασκαλίας, ἀνέ-
λαβε καὶ τὸν οἰκονομικὸ ἔλεγχο, καθιστώντας τὴ θέση της ἀπόλυτα κυρίαρχη καὶ μετατρέπο-
ντας οὐσιαστικὰ τὸ ἁρμόδιο ὑπουργεῖο σὲ ὑπηρεσία της· ἡ Ἐκκλησία θὰ εἶχε ἀκόμη κάθε λό-
γο νὰ περηφανεύεται ἐφεξῆς, ὅτι μὲ τὰ δικά της χρήματα χτίστηκαν σχολεῖα στὴν Ἑλλάδα τοῦ
Ὄθωνα.
Ὁ Ὄθων παραδίδει τὴν Παιδεία στὴν Ἐκκλησία
Ἔτσι, τὸ 1834, ὅταν ἡ Ἀθήνα κατέστη πρωτεύουσα τοῦ νέου κράτους, ἀκολούθησε τὸ
παρακάτω βασιλικὸ διάταγμα περὶ παιδείας, στὸ ὁποῖο καθίσταται ἐμφανὲς πὼς τὰ
ἡνία τῆς δημόσιας ἐκπαίδευσης εἶναι πλέον στὰ χέρια τῆς Ἐκκλησίας. Νὰ σημειώ-
σουμε ἐδῶ, ὅτι ὅπως καὶ στὸ παρελθὸν πρῶτα οἱ Ρωμαῖοι (Βυζαντινοὶ) αὐτοκράτο-
1. Ὁ Ὄθων ἀποβιβάστηκε στὸ Ναύπλιο στὶς 25-1/6-2/1832