η´. Ἡ κατασκευὴ τοῦ ἰδεολογήματος τοῦ «Ἑλληνοχριστιανισμοῦ» Ἐρχόμενοι στοὺς διαφωτιστὲς ποὺ ἐπιθυμοῦσαν καὶ ἐργάστηκαν σκληρὰ γιὰ τὸ Αὐτοκέφαλο, θὰ σταθοῦμε στὸν Θεόκλητο Φαρ- μακίδη, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ἕνας ἀπὸ τοὺς λίγους προοδευτικοὺς ἄντρες καὶ ποὺ ὑποστήριξε μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του μὲ πά- θος τὶς ἰδέες τοῦ διαφωτισμοῦ. Ἂν καὶ κληρικός, ἀρχιμανδρίτης, προ- σπάθησε νὰ κατοχυρώσῃ τοὺς ἀγῶνες τοῦ ἔθνους γιὰ ἀνεξαρτησία, βά- ζοντας πάντα πρώτη τὴν ἑλληνική του ἐθνικὴ συνείδηση. Πολλοὶ τὸν κατηγόρησαν ὅτι ἔγινε πιόνι στὰ χέρια τοῦ ἀντιβασιλέα Μάουρερ, ἐνῷ στὴν πραγματικότητα τὸ μόνο ποὺ τὸν ἀπασχολοῦσε ἦταν πῶς θὰ κατάφερνε νὰ προωθήσῃ τὰ ἰδανικὰ τοῦ διαφωτισμοῦ σὲ μία δύ- σκολη γιὰ τὸ ἔθνος ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποία οἱ νοσταλγοὶ τῆς τουρκο- κρατίας (γιατὶ ὑπῆρχαν καὶ τέτοιοι μεταξὺ τῶν φανατικῶν ρωμιῶν) ἔφθαναν στὸ σημεῖο νὰ ἀναπολοῦν τὶς εὐτυχισμένες ἐποχὲς, ὅταν τὸ ἔθνος ἦταν ὑπόδουλο στὸν Σουλτᾶνο. Γιὰ τοῦ λόγου τὸ ἀληθὲς παραθέτουμε ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν συντηρητικῶν ἀπόψεων ἐφημερίδα τῆς ἐποχῆς «Εὐαγγελικὴ Σάλπιγξ» (ρωμαιοχριστιανικῶν συμφερόντων), ἡ ὁποία μέσα ἀπὸ τὶς στῆλες της ὑμνεῖ τὴν περίοδο τῆς τουρκοκρατίας: «Καὶ τὰ μὲν πολι- τικὰ ἤθη βλέπομεν καθ’ ἡμέραν ἐλεεινά. Τῶν δὲ οἰκιακῶν καὶ κοινωνικῶν ἐκδηλοῦνται κηλῖδες καὶ νοσήματα ἀνήκουστα ἢ μόλις ἀκουστὰ πρὶν τῆς ἐπαναστάσεως...».(1) Μὲ τουρκόφιλα δημοσιεύματα στὶς ἀθηναϊκὲς ἐφημερίδες καὶ μία ἀλλότρια ἀντιβασι- λεία νὰ ρυθμίζῃ τὶς τύχες τοῦ ἐξαθλιωμένου ἔθνους, ὁ Φαρμακίδης σίγουρα ἔνιωθε τὸν κίνδυνο νὰ πᾶνε ὅλα στράφι. Γι’ αὐτὸ τὸ λόγο καὶ προσπάθησε νὰ προσφέρῃ ὅποια κα- λύτερη ὑπηρεσία πρὸς τὸ ἔθνος μποροῦσε, ἀκόμη καὶ ἂν αὐτὸ σήμαινε συνεργασία μὲ τὴν ἀντιβασιλεία στὸ θέμα τοῦ Αὐτοκέφαλου. Τὸ ζητούμενο ἦταν νὰ στεφθῇ ἡ προσπάθεια μὲ ἐπιτυχία, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴ χρήση ποὺ θὰ γινόταν μετὰ ἀπὸ τὴ μοναρχία. Ὑπῆρχε ἐξ ἄλλου (καὶ συνεχίζει νὰ ὑπάρχῃ) ἡ πιθανότητα, τὸ Αὐτοκέφαλο τελικὰ νὰ ἐξυπηρετοῦσε τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους ἀντὶ τῆς ντόπιας ὀλιγαρχίας. Ἐξ ἄλλου τὸ Αὐτοκέφαλο δὲν ἀλλοίωνε τὴ λειτουργία ἢ τὸ δόγμα τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ἐπηρέαζε τὴ λει- τουργία τῆς Πολιτείας. (1) «Εὐαγγελικὴ Σάλπιγξ», ἀρ. φ. 15, 14/11/1836.