16978 ΔΑΥΛΟΣ/260-261, Αὔγ. - Σεπτ. 2003 βλήθη. Γιὰ νὰ γίνῃ ὅμως αὐτό, χρειάζεται προφανῶς ψυχια- τρικὴ θεραπεία, ἀλλὰ πολὺ περισσότερο θάρρος καὶ Ὀρθὸς Λόγος. Εὐχαριστῶ Δρ A.Λ. Ψυχίατρος, Ἀθήνα Περὶ τοῦ δελφικοῦ χρησμοῦ «ἥξεις, ἀφήξεις...» Κύριε διευθυντά, Σὲ ὅσα ἀξιοπρόσεκτα ἔγραψεν ὁ ἐπιστολογράφος σας κ. Λεωνίδας Γρ. Μάνδρας στὸν «Δ» (τεῦχος 252, Δεκεμβρίου 2002) περὶ τοῦ ἐν ἐπικεφαλίδι χρησμοῦ τοῦ Λοξίου Ἀπόλλωνος, ὅσον ἀφορᾷ στὴν ἀκριβῆ «νοηματικὴ σαφήνειά» τους, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ σημειώσω τὰ ἀκόλουθα: ·. Οἱ διφορούμενοι ἢ δίσημοι χρησμοὶ ἦσαν πολλοί, ὅπως (ἐκτὸς τοῦ ἐν θέματι «ἥξεις ἀφήξεις οὐ θνή- ξεις ἐν πολέμῳ») οἱ δοθέντες: 1) στὸν Κροῖσον «... Ἅλυν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταλύσει» καὶ 2) στοὺς Μεσσηνίους «Εὖτε τράγος πίνῃσι Νέδης Ἑλικόρροου ὕδωρ / οὐκέτι Μεσ- σήνην ῥύομαι...», χωρὶς νὰ διευκρινίζεται, στὴν πρώτη πε- ρίπτωσι, ποίου ἡ «ἀρχὴ» θὰ κατελύετο καί, στὴν δευτέρα πε- ρίπτωσι, ποῖος ἦτο ὁ «τράγος» ὁ πίνων τὸ ὕδωρ ἐκ τοῦ πο- ταμοῦ τῆς Νέδας· ἦτο τὸ γνωστὸν ἄρρεν δύσοσμον τετράπο- δον ἢ ὁ ἐρινεός,δηλαδὴ ἡ ἀγριοσυκῆ; ‚. Οἱ δίσημοι ἢ διφορούμενοι χρησμοὶ ἐδίδοντο σκο- πίμως στοὺς «θεοπρόπους» ἐκ μέρους τῶν ἀντι- προσώπων τοῦ «Λοξίου», ὁ ὁποῖος καὶ ὡς ἐκ τούτου ὠνομά- σθη οὕτω. Á. Οἱ χρησμοὶ ἐδίδοντο στοὺς «θεοπρόπους» γραπτῶς στὴν μεγαλογράμματη γραφή, χωρὶς τόνους καὶ πνεύματα, χωρὶς στίξι, ὁπωσδήποτε (διότι τὰ σημεῖα αὐτῆς συνήθως δὲν ἐχρησιμοποιοῦντο) καὶ ἄνευ διακένων (μεσο- διαστημάτων) μεταξὺ τῶν λέξεων. Ἔτσι ἔγραφαν τότε. Συ- νεπῶς ὁ αἰνιγματικός, δίσημος ἢ διφορούμενος χρησμὸς τοῦ «ἥξεις, ἀφήξεις...» ἐδόθη ὡς ἑξῆς: «ΗΞΕΙΣΑΦΗΞΕΙΣΟΥΘΝΗΞΕΙΣΕΝΠΟΛΕΜΩ». ‰. Τὸ ὅλον καὶ ἀκριβὲς νόημα τοῦ ἀνωτέρω χρησμοῦ ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς θέσεως ἑνὸς κόμματος (,)! Ἡ το- ποθέτησίς του ὅμως ἀφέθη ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τοὺς ἑρμηνευτὰς καὶ «θεοπρόπους». Â. Κατὰ τὴν γνώμη μου, χωρὶς νὰ διεκδικῶ «τὸ ἀλά- θητον τοῦ Πάπα», ὁ χρησμὸς οὗτος, μὲ τὴν ἀνωτέ- ρω μορφήν του, ἐνεῖχεν ἐξ ἀρχῆς, «ἀπὸ γεννησιμιοῦ του», τὴν ἀσάφειαν λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τοῦ κόμματος (πρὸ ἢ μετὰ τὸ ἀρνητικὸν οὐ). Ἐξ ἄλλου ἐὰν εἶχε τεθῆ τὸ κόμμα (,) πρὸ τῆς ἀρνήσεως οὐἢ μετὰ ταύτην, δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀμφιβο- λία περὶ τῆς ἐπανόδου ἢ μὴ τοῦ πολεμιστοῦ ἐκ τῆς μάχης. Καὶ ἐὰν ἦτο τόσο σαφὲς τὸ νόημα τοῦ χρησμοῦ, εἶναι ἀπο- ρίας ἄξιον διατί ἀμφέβαλλον οἱ πρόγονοί μας περὶ τούτου, λαμβανομένου μάλιστα ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐγνώριζον τὴν γλῶσσαν των κάλλιον ἡμῶν τῶν νεωτέρων. στ. Συμφωνῶ, τέλος, ἀπολύτως μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Μάνδρα, ὅτι «προϋπόθεσις [...] γιὰ τὴ σωστὴ κα- τανόησι τοῦ χρησμοῦ εἶναι ἡ γνῶσις τῆς Ἑλληνικῆς». Ἀλλὰ δυστυχῶς σήμερον τὸ γλωσσικὸν οἰκοδόμημα χιλιετιῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Γλῶσσα, περὶ τῆς ὁποίας ἡ Marianne McDonald ἐκστασιασμένη εἶπεν ὅτι «ἀπ’ ὅλα τ’ ἀνθρώπινα δημιουργήματα ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα εἶναι τὸ πιὸ κατα- πληκτικό», κατάκειται εἰς... ἐρείπια. Καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς «τὰ κτήνη τὰ τετράποδα ποὺ ἔκαναν (αὐτὲς) τὶς μεταρρυθμίσεις», κατὰ τὸν Κορνήλιον Καστοριάδην. τώτερα κοινωνικὰ στρώματα καὶ φυσικὰ τὴν ἐγκληματικότητα, ποὺ πάντα τὴν ἀκολουθεῖ, ἀλλὰ ἀπὸ τὴ διαφορετικὴ θρησκευτικὴ ἰδεολογία τῶν Μουσουλμάνων Τούρκων. Διότι γιὰ ἀκόμη μία φορὰ θὰ ὑπάρξῃ ἀνταγωνιστὴς πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, εἴτε οἰκο- νομικὰ εἴτε πνευματικά, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν (ἀπὸ τὴν Παπικὴ Ἐκκλησία). Εἶμαι σί- γουρος ὅμως ὅτι τὴ λύση θὰ τὴ βροῦν, τὸ πολὺ - πολὺ νὰ τοὺς χαιρετίσουν καὶ νὰ τοὺς ὑποδε- χθοῦν, ὅπως μόνο αὐτοὶ ξέρουν. Τὸ ἔχουν ἀποδείξει ἄλλωστε πολλὲς φορὲς κατὰ τὸ παρελθόν. Ὅσο γιὰ τὴν Ἑβραιοκοιμισμένη - χαμπουργκεροδίαιτη κυρία βουλευτή, ἡ ὁποία ἔχει ἀνα- παυθῆ στὴ θέση της, καλῶς ἀμειβόμενη μὲ πολλὲς χιλιάδες εὐρώ, τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα δὲν μπό- ρεσα νὰ συγκρατήσω, θὰ τῆς ὑπενθυμίσω ὅτι ἐκεῖ βρίσκεται γιὰ νὰ ἐκπροσωπῇ τὴ γνώμη τοῦ ἐκλογικοῦ της κοινοῦ καὶ ὄχι γιὰ νὰ ἐκφέρῃ σκανδαλώδεις προσωπικὲς γνῶμες καὶ νὰ κάνῃ ἐπίδειξη ἡμιμάθειας καὶ ἱστορικῆς ἄγνοιας. Θὰ τῆς ἀπαντήσω βεβαίως γιὰ τοὺς 17 αἰῶνες δῆθεν «συμπόρευσης» Ἰουδαιο-Χριστανι- σμοῦ καὶ Ἑλληνισμοῦ: «Αἰδώς, Ἀργεῖοι»· καὶ νὰ διαβάσῃ τὸν Ἰουστινιάνειο κώδικα. Δ.Π. Πειραιᾶς