θ´. Τὸ «Ἑλληνικὸν Σχολεῖον» Σερρῶν. – Ὁ Θ. Καΐρης Ἀ ρχίζοντας τὴν ἐξιστόρηση τῶν διωγμῶν ποὺ ἐξαπέλυσε τὸ ρωμαίικο παρακράτος ἐναντίον τῶν φιλελευθέρων διανοουμένων καὶ τῶν διαφωτιστῶν κατὰ τὸν 19ο αἰῶνα, θὰ σταθοῦμε πρῶτα σὲ μία σημαντικώτατη ἐπιστολὴ τοῦ 1835. Συντάκτης καὶ ἀποστολέας της φέρεται ὁ E.Φ. (E. Φωτιάδης), ὁ ὁποῖος διαβιοῦσε στὸ Μόναχο, καὶ παραλήπτης της ὁ K.Θ., κάτοικος Σερρῶν. Θέμα της ἔχει τὸ «Περὶ τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου Σερρῶν». Ἂν καὶ τὸ κείμενο εἶναι συμβουλευτικὸ καὶ προτρεπτικὸ γύρω ἀπὸ τὴν παιδευτικὴ κατεύθυνση ποὺ ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ ἑλληνικὸ σχολεῖο τῆς μακεδονικῆς πόλης, περιλαμβάνει σημαντικὲς μαρτυρίες γιὰ τὶς μεθόδους ποὺ ἐπιστράτευσε ὁ ἐκεῖ μητροπολίτης, γιὰ νὰ πετύχῃ τὸ κλείσιμο τοῦ σχολείου. Τὸ ὅλο κείμενο διαπνέεται ἀπὸ τὰ ἰδεώδη τοῦ Ἑλληνικοῦ Διαφωτισμοῦ, ἐνῷ ἡ Ἑλληνικὴ Παιδεία (ὡς μέθοδος καὶ διδακτικὸ περιεχόμενο) ὑμνεῖται ὡς κάλλιστος τρόπος διαπαιδαγώγησης τῶν νέων τῆς πόλης καὶ ἡ διάδοσή της θεωρεῖται ὕψιστη ὑπηρεσία στὴν πατρίδα. Ἡ προσήλωση στὰ ἰδανικὰ τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδας καὶ ἡ διακαὴς ἐπιθυμία τῆς ἀνασύστασης τῶν ἑλληνικῶν τρόπων εἶναι ἐπίσης διάχυτα στὴν ἐπιστολή. Καὶ αὐτὸ φαίνεται ἀπὸ τοὺς ἐπαίνους τοῦ E.Φ. στὸν K.Θ., ποὺ γιὰ τὶς ἐπίμονες καὶ ἐπίπονες προσπάθειές του, οἱ ὁποῖες στόχευαν στὴ διάδοση τῆς Ἑλληνικῆς Παιδείας, τὸν ἀποκαλεῖ «... ἄξιον μιμητὴν τῶν παλαιῶν μας προγόνων, οἵτινες, ἐπιμελούμενοι τῶν κοινῶν ὡς ἰδίων, καὶ γυμνάζοντες τοὺς συμπολίτας των εἰς τὴν ἀρετήν, τοὺς ἀνέδειξαν ἐν καιρῷ χαρὰν καὶ στήριγμα τῆς Πατρίδος των».1 Καὶ ἐπειδὴ κάποιοι συμπολίτες τοῦ K.Θ. τὸν ἀποκαλοῦσαν ἕως καὶ τρελλό, γιὰ τὴν ἐπιμονή του νὰ διαδίδῃ τὴν Ἑλληνικὴ Παιδεία, ὁ E.Φ. ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία καὶ τὸν συμβουλεύει: «καὶ ὁ φροντίζων ὑπὲρ αὐτῶν πολίτης, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὀνομάζεται οὔτε τρελλός, ὡς μὴ περὶ ἀλλοτρίων φροντίζων, οὔτε πολυπράγμων πάλιν, ὡς κατωτέρω λέγεις, καθότι καὶ ἡ πολυπραγμοσύνη δὲν εἶναι τὸ νὰ δαπανᾷ τις τὸν ἀπὸ τὴν φροντίδα τῶν ἰδίων περιττεύοντά τῳ καιρὸν εἰς τὴν ἐπιμέλειαν τῶν κοινῶν, ἀλλὰ φιλομάθειά τις τῶν ἀλλοτρίων κακῶν, ἐκ φθόνου μάλιστα καὶ κακοηθείας πηγάζουσα, ὡς τὴν ὁρίζει ὀρθότατα ὁ σεβάσμιος Πλούταρχος. Εἰ δὲ μή, ὁποῖαι δυστυχίαι, ὁποῖα καὶ πόσα κακὰ ἔμελλον νὰ κατατρύχουν τὸν κόσμον διηνεκῶς, ἂν ὅλοι οἱ ἀπανταχοῦ ἀγαθοὶ ἄνδρες, διὰ νὰ μὴ δειχθοῦν κατὰ σὲ πολυπράγμονες καὶ τρελλοί, ἔπαυον φροντίζοντες καὶ κυβερνῶντες τὰ κοινὰ ἕκαστος τῆς πατρίδος του πράγματα». 1. Ἐπιστολὴ πρὸς τὸν ἐν Σέρραις K.Θ. φιλοπατρίδην «Περὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου Σερρῶν», γραφεῖσα ἐκ Μονάχου παρὰ E.Φ., σελίδα 3, Ἰούνιος 1835, ἀνατύπωση ἀπὸ τὶς «Ἀναστατικὲς Ἐκδόσεις – Διονυσίου Νότη Καραβία», σειρὰ «Βιβλιοθήκη Ἱστορικῶν Μελετῶν».