ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
262ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- ENGLISH" και "BRITAIN": Δύο ελληνικές λέξεις. — ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ, ΣΤΑΥΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
«∂NGLISH» ∫∞π «BRITAIN»:
¢À√ ∂§§∏¡π∫∂™ §∂•∂π™
Ἡ λέξη «English» προέρχεται ἀπὸ τὸ angle = γωνία, καμπὴ (σὲ γεωγραφικὴ
χερσόνησο). Ἑπομένως τὸ angle δίνει τὸ English καὶ προέρχεται ἀπὸ τὴν
ἑλληνικὴ λέξη ἄγκυλος (= angle, corner).
Ἰδού ἡ διαχρονικὴ μετεξέλιξη:
ἀγκύλος → angulus → angle → Ἀγγλία → England
(Ἑλληνικό)
(Λατινικό)
(Ἀγγλικό)
(Τὸ ἀντιδάνειο)
(Διεθνές)
Τὸ «ἀγκύλος», χώρα - περιοχή, πρωτωνομάστηκε ἀπὸ τοὺς θαλασσοπόρους
Πελασγοὺς/Μινωίτες, ὅταν πρωτο-αντίκρυσαν τὰ νησιὰ (τῆς Μεγάλης Βρεταννίας)!
Ἡ γωνία ποὺ διέκριναν ὠνοματοδότησε ὅλη τὴ σημερινὴ Ἀγγλία,
ὡς τὸ ἰδιαίτερο χαρακτηριστικὸ μὲ τὸν εἰκονικὸ συνειρμὸ τῆς γεωμετρίας ποὺ
ἀποτυπώνεται δυνατὰ στὴν πρώτη ἐμπειρία τῶν ναυτιλλομένων μέσα στὸ
ἀχανὲς πέλαγος.
Ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ αὐτὸ angle ἔχουμε καὶ τὰ «ἀγγλικὰ» παράγωγα: Rect-angle,
tri-angle, quadrangle...
«Britain» ἀπὸ τὸ Βριτόμαρτυς
Ἡ λέξη «Βρεταννία» (Britain, Britannia) ἔχει ἑλληνικὴ προέλευση, ὅπως
προκύπτει ἀπὸ τὰ ἑξῆς:
Κατὰ μία παράδοση προέρχεται ἀπὸ τὴν κρητικὴ μινωικὴ θεότητα βριτόμαρτυς
(britomartis) ποὺ σημαίνει: γλυκιὰ παρθένα. Ἦταν κόρη τοῦ Δία καὶ
τῆς Κάρμης, ἀκολούθου καὶ ἱέρειας τῆς Ἀρτέμιδος («πότνια θηρῶν», δηλαδὴ
ἡ θεὰ τοῦ κυνηγιοῦ). Τὴν ἐρωτεύτηκε τρελὰ ὁ Μίνωας (ὁ γνωστός μας πρωτο-γιὸς
τῆς Εὐρώπης) καὶ τὴν κυνηγοῦσε ἐπὶ ἐννέα μῆνες(!) σὲ ὅλη τὴν Κρήτη,
γιὰ νὰ τὴν κάνῃ δική του. Αὐτή, ἐπειδὴ ἦταν νεαρὸ κορίτσι, παρθένα καὶ
εὐσεβὴς ἱέρεια τῆς Ἀρτέμιδος, τὸν ἀπέφευγε διαρκῶς. Ὅταν κατάλαβε ὅτι
δὲν μποροῦσε πιὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸ συνεχὲς κυνηγητὸ τοῦ φλεγόμενου Μίνωα,
μόλις πῆγε νὰ τὴν πλησιάσῃ, ἔπεσε στὴ θάλασσα τοῦ Κρητικοῦ Πελάγους.
Κατὰ μία παραλλαγὴ ἡ κόρη πιάστηκε στὰ δίχτυα ἑνὸς ψαρᾶ καὶ σώθηκε
παίρνοντας μάλιστα τὸ ὄνομα Δίκτυννα, δηλαδὴ θυγατέρα τῶν δικτύων. Κατὰ
μία ἄλλη παραλλαγή, τὸ κυνηγητὸ τοῦ Μίνωα συνεχίστηκε καὶ μέσα στὴ θάλλασα,
ἕως ὅτου ἡ Βριτόμαρτυς πέρασε τὶς πύλες τοῦ Ἡρακλέους (σημερινὸ Γιβραλτὰρ)
καὶ ἔφτασε στὶς Βρεταννικὲς Νήσους (Britain, Britannia καὶ Βρετάνη).
Οἱ μυθογράφοι σημειώνουν ὅτι ὡς ἀκόλουθος τῆς Ἀρτέμιδος φοροῦσε
πάντα τὴν ἔνδυση τοῦ κυνηγιοῦ, δηλαδὴ κάτασπρο χιτῶνα μὲ ὑψηλὲς κνημίδες,
καὶ τριγυρνοῦσε στὰ δάση προτιμώντας τὴ μοναξιὰ ἢ τὴ συντροφιὰ ἑνὸς
ἐλαφιοῦ. Πολλοὶ συγγραφεῖς μας (Στράβων, Παυσανίας κ.ἄ.) ἀναφέρονται
στοὺς ὑπερ-Βόρειους, τονίζοντας τὸν δεσμό τους πρῶτα μὲ τοὺς Μινωίτες καὶ
Μυκηναίους καὶ ἀργότερα μὲ τοὺς Ἀθηναίους καὶ τοὺς Δήλιους...
Ἔχουμε λοιπὸν τὴν ἑξῆς μετονομασία: Βριτὸ ἢ Βριτὺ → Britain (British)
→ Britannia → Britannica...
Σταῦρος Θεοφανίδης
Καθηγητὴς Παντείου Πανεπιστημίου