Καὶ ἰατρικὲς γνώσεις τῆς προ-Ὀρφικῆς ἐποχῆς ῾√Ἱπποκράτης ἀναφέρει πολλὰ ἀστρονομικὰ στοιχεῖα, δύο ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐχρονολογήσαμε βάσει δεδομένων περὶ τῆς μεταπτώσεως τοῦ ἄξονος τῆς γῆς καὶ βρήκαμε ὅτι πρέπει νὰ ἀνάγωνται σὲ πολὺ διαφορετικὲς χρονικὲς περιόδους: τὸ ἕνα στὰ τέλη τῆς 9ης χιλιετίας καὶ τὸ δεύτερο στὰ μέσα τῆς 22ας χιλιετίας π.Χ. Τὰ εὑρήματα εἶναι ἐνδεικτικὰ ὅτι καὶ οἱ ἰα- τρικὲς γνώσεις καὶ τὰ συμβάντα τὰ συνηρτημένα μὲ τὰ ἀστρονομικὰ στοιχεῖα τῶν ἱπποκρατικῶν γραπτῶν ἀνήκουν στὶς ἀντίστοιχες χρονικὲς περιόδους. Φαίνεται ὅτι πανάρχαιες ἰατρικὲς ἐμπειρίες καὶ παρατηρήσεις τοῦ οὐρανοῦ εἶχαν περισωθῆ μέχρι τοῦ Ἱπποκράτους καὶ ἐνεσωματώθησαν στὰ ἔργα του. Οἱ παλαιότερες ἐξ αὐτῶν πιθανῶς προέρχονται ἀπὸ τὴν προ-Ὀρφικὴ ἐποχή. Σὲ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ γραπτὰ ἀναγράφονται ἀρκετοὶ ποὺ ἀσχολήθηκαν συγχρόνως μὲ τὴν ἰατρικὴ καὶ τὴν ἀστρονομία, ἢ πού, ἐνῷ ἦσαν ἰατροί, μελετοῦσαν καὶ τὰ οὐράνια φαινό- μενα. Ἀναφέρομε ἐκ μὲν τῶν ἀθανάτων τὸν Προμηθέα, τὸν πρῶτο διδάξαντα τὶς δύο αὐτὲς ἐπιστῆμες στοὺς ἀνθρώπους κατὰ τὸν Αἰσχύλο1καὶ τὸν Ἀπόλλωνα·2,3ἐκ δὲ τῶν θνητῶν μνημονεύομε τὸν Ὀρφέα4(παναρχαιότης), τὸν Ὅμηρο5(8ος π.Χ.αἰὼν), καὶ τὸν Ἱππο- κράτη, ποὺ γεννήθηκε στὴνΚῶ περὶ τὸ 460 π.Χ. Ὁ τελευταῖος, θεωρούμενος καὶ ὡς ὁ πατὴρ τῆς ἰατρικῆς, εἶναι παγκοσμίως γνωστὸς ἀπὸ τὰ περισῳζόμενα πολλὰ ἰατρικὰ γρα- πτά του· σ’ αὐτὰ ἐμπεριέχονται καὶ ἀρκετὰ ἀστρονομικὰ στοιχεῖα (ἄνω τῶν 16). Σκοπὸς τῆς παρούσης ἐργασίας μας εἶναι νὰ παρουσιάσωμε μερικὲς ἀπὸ τὶς πλέον ἐνδιαφέρου- σες ἀστρονομικὲς ἀπόψεις τοῦ Ἱπποκράτους καὶ νὰ χρονολογήσωμε δύο ἀπὸ τὰ ἀστρο- νομικὰ στοιχεῖα τῶν γραπτῶν του. Τὰ ἀναφερόμενα κατωτέρω περὶ τοῦ χρόνου τωρινῆς ἀνατολῆς καὶ δύσεως ἀπλανῶν ἀστέρων προέρχονται ἀπὸ παρατηρήσεις μας στὸν οὐρανὸ τῶν Ἀθηνῶν. Τὰ δύο ἀποσπάσματα τοῦ Ἱπποκράτους Ι Στὸ «Περὶ ἀνέμων, ὑδάτων, τόπων» ἔργο του6ὁ Ἱπποκράτης λέγει:«Καὶ ἐὰν μὲν κατὰ τὴν ἀνατολὴ τοῦΚυνὸς (Σειρίου) βρέξῃ καὶ οἱ ἐποχικοὶ βόρειοι ἄνεμοι πνεύ- σουν, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ παύσουν (τὰ νοσήματα)καὶ τὸ φθινόπωρο νὰ εἶναι ὑγιεινό· δια- φορετικά» [...], (καὶ συνεχίζει ὁ Ἱπποκράτης λέγοντας ὅτι διαφορετικὰ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ παρουσιασθοῦν θανατηφόρα νοσήματα στὰ παιδιὰ καὶ στὶς γυναῖκες καὶ περισσότε- ρα στοὺς γέροντας). ΙΙ Ἐξ ἄλλου στὸ «Περὶ διαίτης»7γραπτό του διαιρεῖ τὶς ἐποχὲς τοῦ ἔτους ὡς ἑξῆς: «Τὸ μὲν ἔτος λοιπὸν εἰς τέσσαρα μέρη διαιρῶ, τὰ ὁποῖα μάλιστα γνωρίζουν οἱ πολλοί, χειμῶνα, ἄνοιξη, θέρος, φθινόπωρο· χειμὼν μὲν (εἶναι τὸ χρονικὸ διάστημα) ἀπὸ τῆς δύ- σεως τῶν Πλειάδων μέχρι τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας, ἄνοιξη ἀπὸ τῆς (ἐαρινῆς)ἰσημερίας μέ-