| | ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΙΠΙΑΝΤΩΝΗΣ "Αμεση δημοκρατία μὲ τὴ βοήθεια τῆς Τεχνολογίας; Εἰκοστὸς αἰών: ἡ ἀπόγειος τῆς τεχνολογίας Εἰκοστὸς αἰών: ἡ ὑπόγειος τῆς Πολιτείας. Δύο ἀντιπαραθέσεις ποὺ περικλείουν ὅλο τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς μας. ἸΑπὸ τὴν μιὰ ἡ τεχνολογία μὲ τὶς ἀλλεπάλληλες ἐκρήξεις της σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς ἀνθρωπίνης καὶ φυσικῆς ἐξελίξεως, ξεκινώντας ἀπὸ τὴν βιολογία καὶ τὴν βιοχημεία καὶ φθάνοντας στοὺς ἠλεκτρονικοὺς ὑπολογιστὲς τῆς 7ης γενεᾶς μέχρι τὰ τελευταίου τύπου ὀπτικοακουστικά, δορυφοριακοεπικοινώνιακὰ καὶ τερματικὰ μέσα. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ἡ πολιτεία, ἡ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ συμβίωση τῶν ἀνθρώπων: μιὰ συνεχὴς κάθοδος, ὑποβάθμιση, ὑποτέλεια ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους σὲ βαθμὸ τρομακτικά χαμηλό, μὴ ἔπιδεχόμενο οὔτε κἂν σύγκριση μὲ ἐποχὲς παλιότερες. Καὶ ὅμως τότε ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ-στὴν κυριολεξία εἶχαν ἐλευθερία καὶ δημοκρατία. 'Ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ ἐνδιαφέρονταν πραγματικὰ καὶ φρόντιζαν καὶ κόπιαζαν γιὰ τὰ κοινά, χωρὶς προσωπικὰ συμφέροντα! ποὺ εἷχαν τὴν ἀτομική τους προσωπικότητα, τὴν ὁποία κοπιαστικὰ καὶ δύσκολα καὶ τότε τὴν ἀποκτοῦσαν καὶ τὴν καλλιεργοῦσαν μὲ συνέπεια σὲ κάθε πλευρὰ τῆς ζωῆςτους. Καὶ προσπαθοῦσαν μέσα ἀπὸ τὴ δικιά τους ἐξατομίκευση νὰ βοηθήσουν ὅσους περισσότερους μποροῦσαν νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ ὅμοιοί τους καὶ ἔθεταν ὅλη τὴν κοινωνικὴ συγκρότηση σὲ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν σκοπό. Γιατὶ εἶναι εὐκολονόητο, ὅτι πνευματικὰ ἐλεύθερες προσωπικότητες, χωρὶς ἀναστολὲς καὶ ταμποῦ, μποροῦν καὶ νὰ παράγουν ἰδέες καὶ ἔργο, ἀλλὰ μποροῦν καὶ εὐκολότερα νὰ υἱοθετήσουν ἰδέες καὶ ἔργα ἄλλων, τὰ ὁποῖα ταυτόχρονα θὰ εἶναι σὲ θέση νὰ κρίνουν ἐὰν εἶναι σωστὰ ἤ ὄχι. Βέβαια, θὰ ἤμασταν ἐκτὸς πραγματικότητας ἄν μιλούσαμε γιὰ κοινῶνίες τῶν ὁποίων ὅλοι οἱ πολίτες θὰ ἔχουν ἀναπτυγμένη τὴν ἐλεύθερη ἀτομική τους προσωπικότητα. Τέτοιες κοινωνίες δὲν ὑπῆρξαν καὶ οὔτε φυσικὰ μποροῦν νὰ ὑπάρξουν. ̓Ακόμα καὶ στὴν ἀρχαία ̓Αθήνα μὲ τὶς 250.000 ψυχές της ποὺ συνολικὰ κατοικοῦσαν ἐκεῖ στὴν περίοδο τῆς μεγαλύτερής της ἀκμῆς καὶ ᾱποτελοῦσαν τὸ ἀθηναϊκὸ κράτος --- τὸ τόσο ἔνδοξο --- μόνο οἱ 60.000 ἦσαν ἱκανοὶ γιὰ τὸ ρόλο τοῦ πολίτη, καὶ εἶχαν ἀναπτύξει, σὲ διάφορους βαθμοὺς βέβαια, αὐτὴ τὴν προσωπικότητα, ἀνεξαρτήτως οἰκονομικῆς των καταστάσεως καὶ κοινωνικῆς τῶν θέσεως. Ἦταν αὐτοὶ ποὺ διαχειρίζονταν ἰδιοκτησίες, ποὺ παρακολουθοῦσαν τὰ κοινά, ποὺ πλήρωναν φόρους καὶ γενικὰ ἀποτελοῦσαν τὸν ἐνεργὸ πυρῆνα τῆς κοινωνίας. Οἱ ὑπόλοιποι, ποὺ ἀποτελοῦν ταν ἀπὸ νεήλυδες καὶ ἀπὸ δούλους (ὄχι βέβαια μὲ τὴ νεώτερη ἔννοια τῆς λέξεως, γιατί, ἄς μὴ ξεχνᾶμε αὐτό, στὴν ἀρχαιότητα οἱ δοῦλοι θεωροῦνταν κατὰ κάποιο τρόπο πρόσωπα ἱερά), δὲν εἶχαν, διότι δὲν ἤθελαν ἤ δὲν μποροῦσαν, τὸν χρόνο, τὴν διάθεση καὶ προπαντὸς τὴν θέληση νὰ κουραστοῦν πνευματικά, γιὰ νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν συμμετοχὴ στὰ κοινά! Ἔξ ἄλλου, ὁ γυναικεῖος πληθυσμὸς καὶ τότε (ὅπως καὶ τώρα) πλὴν ἐλαχίστων φωτεινῶν καὶ τότε καὶ τώρα ἐξαιρέσεων, δὲν ἐνδιαφερόταν γιὰ τὰ κοινὰ ἀνεξαρτήτως κοινωνικῆς θέσεως.