| | ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΙΠΙΑΝΤΩΝΗΣ "Αμεση δημοκρατία μὲ τὴ βοήθεια τῆς Τεχνολογίας; Εἰκοστὸς αἰών: ἡ ἀπόγειος τῆς τεχνολογίας Εἰκοστὸς αἰών: ἡ ὑπόγειος τῆς Πολιτείας. Δύο ἀντιπαραθέσεις ποὺ περικλείουν ὅλο τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς µας. ἸΑ- πὸ τὴν μιὰ ἡ τεχνολογία μὲ τὶς ἀλλεπάλληλες ἐκρήξεις της σὲ ὅλους τοὺς το- μεῖς τῆς ἀνθρωπίνης καὶ φυσικῆς ἐξελίξεως, ξεκινώντας ἀπὸ τὴν βιολογία καὶ τὴν βιοχημεία καὶ φθάνοντας στοὺς ἠλεκτρονικοὺς ὑπολογιστὲς τῆς 7ης γενεᾶς μέχρι τὰ τελευταίου τύπου ὀπτικοακουστικά, δορυφοριακοεπικοινώ- νιακὰ καὶ τερματικὰ µέσα. Καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ἡ πολιτεία, ἡ κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ συμβίωση τῶν ἀνθρώπων: μιὰ συνεχὴς κάθοδος, ὑποβάθμιση, ὑ- ποτέλεια ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους σὲ βαθμὸ τρομακτικά χαμηλό, μὴ ἔπι- δεχόµενο οὔτε κἂν σύγκριση μὲ ἐποχὲς παλιότερες. Καὶ ὅμως τότε ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ-στὴν κυριολεξία εἶχαν ἐλευθερία καὶ δημοκρατία. 'Ὑπῆρχαν ἄνθρωποι ποὺ ἐνδιαφέρονταν πραγματικὰ καὶ φρόντιζαν καὶ κόπιαζαν γιὰ τὰ κοινά, χωρὶς προσωπικὰ συμφέροντα! ποὺ εἷ- χαν τὴν ἀτομική τους προσωπικότητα, τὴν ὁποία κοπιαστικὰ καὶ δύσκολα καὶ τότε τὴν ἀποκτοῦσαν καὶ τὴν καλλιεργοῦσαν μὲ συνέπεια σὲ κάθε πλευ- ρὰ τῆς ζωῆςτους. Καὶ προσπαθοῦσαν µέσα ἀπὸ τὴ δικιά τους ἐξατομίκευση νὰ βοηθήσουν ὅσους περισσότερους μποροῦσαν νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ ὅμοιοί τους καὶ ἔθεταν ὅλη τὴν κοινωνικὴ συγκρότηση σὲ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν σκο- πό. Γιατὶ εἶναι εὐκολονόητο, ὅτι πνευματικὰ ἐλεύθερες προσωπικότητες, χω- ρὶς ἀναστολὲς καὶ ταμποῦ, μποροῦν καὶ νὰ παράγουν ἰδέες καὶ ἔργο, ἀλλὰ μποροῦν καὶ εὐκολότερα νὰ υἱοθετήσουν ἰδέες καὶ ἔργα ἄλλων, τὰ ὁποῖα ταυ- τόχρονα θὰ εἶναι σὲ θέση νὰ κρίνουν ἐὰν εἶναι σωστὰ ἤ ὄχι. Βέβαια, θὰ ἤμασταν ἐκτὸς πραγματικότητας ἄν μιλούσαμε γιὰ κοινῶ- νίες τῶν ὁποίων ὅλοι οἱ πολίτες θὰ ἔχουν ἀναπτυγμένη τὴν ἐλεύθερη ἀτομική τους προσωπικότητα. Τέτοιες κοινωνίες δὲν ὑπῆρξαν καὶ οὔτε φυσικὰ µπο- ροῦν νὰ ὑπάρξουν. ᾽Ακόμα καὶ στὴν ἀρχαία ᾿Αθήνα μὲ τὶς 250.000 ψυχές της ποὺ συνολικὰ κατοικοῦσαν ἐκεῖ στὴν περίοδο τῆς µεγαλύτερής της ἀκμῆς καὶ ᾱ- ποτελοῦσαν τὸ ἀθηναϊκὸ κράτος --- τὸ τόσο ἔνδοξο --- µόνο οἱ 60.000 ἦσαν ἱ- κανοὶ γιὰ τὸ ρόλο τοῦ πολίτη, καὶ εἶχαν ἀναπτύξει, σὲ διάφορους βαθμοὺς βέ- βαια, αὐτὴ τὴν προσωπικότητα, ἀνεξαρτήτως οἰκονομικῆς των καταστάσε- ως καὶ κοινωνικῆς τῶν θέσεως. Ἦταν αὐτοὶ ποὺ διαχειρίζονταν ἰδιοκτησίες, ποὺ παρακολουθοῦσαν τὰ κοινά, ποὺ πλήρωναν φόρους καὶ γενικὰ ἀποτε- λοῦσαν τὸν ἐνεργὸ πυρῆνα τῆς κοινωνίας. Οἱ ὑπόλοιποι, ποὺ ἀποτελοῦν ταν ἀπὸ νεήλυδες καὶ ἀπὸ δούλους (ὄχι βέβαια μὲ τὴ νεώτερη ἔννοια τῆς λέξεως, γιατί, ἄς μὴ ξεχνᾶμε αὐτό, στὴν ἀρχαιότητα οἱ δοῦλοι θεωροῦνταν κατὰ κά- ποιο τρόπο πρόσωπα ἱερά), δὲν εἶχαν, διότι δὲν ἤθελαν ἤ δὲν μποροῦσαν, τὸν χρόνο, τὴν διάθεση καὶ προπαντὸς τὴν θέληση νὰ κουραστοῦν πνευματικά, γιὰ νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωµα νὰ ζητήσουν συμμετοχὴ στὰ κοινά! Ἔξ ἄλλου, ὁ γυναικεῖος πληθυσμὸς καὶ τότε (ὅπως καὶ τώρα) πλὴν ἐλαχίστων φωτεινῶν καὶ τότε καὶ τώρα ἐξαιρέσεων, δὲν ἐνδιαφερόταν γιὰ τὰ κοινὰ ἀνε- ξαρτήτως κοινωνικῆς θέσεως.