Ἡ σχέση ἀνδρὸς - ἰσοδύναμης γυναίκας Τὸ φαινόμενο ἢ μᾶλλον τὸ ἔθος τοῦ ἑταιρισμοῦ στὴν ἀρχαία Ἑλλάδα εἶναι ἕνα ἱστορικὸ κεφάλαιο, στὸ ὁποῖο ἡ ἔρευνα ὁμολογουμένως δὲν ἔχει δώσει τὴ δέουσα σημασία. Ἀκόμα καὶ στὶς πλεῖστες τῶν περιπτώσεων ποὺ ἱστορικοὶ συγγραφεῖς ἔχουν ἀσχοληθῆ μ’ αὐτό, οἱ δημοσιεύσεις τους δείχνουν ἀφ’ ἑνὸς μὲν πόσο ἐπιφανειακὰ καὶ πρόχειρα τὸ ἀντιμετωπίζουν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο τὸ ἀντιλαμβάνονται ὑπεμφαίνει σαφῶς τὶς ἐπιρροὲς στὴ σκέψη τους τῶν ἠθικολογικῶν κατευθύνσεων τῆς μεταχριστιανικῆς ἐποχῆς, κατὰ τὶς ὁποῖες παραθεωρεῖται, χλευάζεται ἢ διαστρεβλώνεται ὁτιδήποτε δὲν συνάδει πρὸς αὐτές. Ἐν τῷ παρόντι ἐπιχειρεῖται μιὰ προσπάθεια ἀντικειμενικῆς παρουσίασης τῆς ἱστορικῆς εἰκόνας τῶν ἑταιρῶν, οἱ ὁποῖες κάθε ἄλλο παρὰ περιθωριοποιημένες ἦταν στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ κοινωνία, ὅπως τὶς θέλει ἡ ἰσοπεδωτικὴ καὶ συνάμα προκατειλημμένη περὶ τὸ ἑλληνικὸ παρελθὸν ἱστορικὴ ἔρευνα. Τὸ κυριώτερο σφάλμα τῆς συνήθους ἱστορικῆς συγγραφῆς εἶναι ὁ μὴ διαχωρισμὸς τῶν ἑταιρῶν ἀπὸ τὶς ἀγοραῖες γυναῖκες, ποὺ ζοῦσαν στοὺς χώρους τῆς «ἐπίσημης» πορνείας. Παρενθετικὰ ἀξίζει νὰ ἐπισημανθῇ ὅτι ἡ ἵδρυση οἴκων ἀνοχῆς ἀνήγετο στοὺς χρόνους τοῦ Σόλωνος, ἡ νομοθετικὴ φροντίδα τοῦ ὁποίου περιέστειλε τὰ τρωτὰ τῆς προγενέστερης πορνείας. Ἰδιαίτερες ἐπίσης κατηγορίες ἐλευθέρων ἠθῶν γυναικῶν ἀποτελοῦσαν οἱ ὀρχηστρίδες, οἱ αὐλητρίδες, οἱ κιθαρίστριες, οἱ ψάλτριες καὶ οἱ σαμβυκίστριες, οἱ ὁποῖες προσκαλούμενες στὰ συμπόσια ἔτερπαν τοὺς εὐωχουμένους μὲ τὴν τέχνη καὶ τὰ φυσικά τους θέλγητρα. Οἱ ἑταῖρες ὡς πρόσωπα ἀλλὰ καὶ ὡς κοινωνικὴ ὁμάδα διέφεραν ἐντελῶς ἀπὸ τὶς παραπάνω κατηγορίες γυναικῶν, λόγῳ ὑψηλῆς πνευματικῆς καλλιέργειας, λαμπρῆς μορφώσεως, ἀπαραμίλλου κάλλους, κοινωνικῆς θέσεως καὶ λεπτοῦ χαρακτῆρος. Τὰ προτερήματα αὐτὰ ἔθελγαν τοὺς ἄνδρες, ποὺ ἀναζητοῦσαν τὴν ὁλοκληρωτικὴ εὐδαιμονία. Ὁ Δημοσθένης («Κατὰ Νεαί-