ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἡ ἐποχὴ τοῦ σιδήρου εἶχε ἀρχίσει στὴν Ελλάδα πολὺ πρὸ τοῦ 1150 π.Χ., (Τί ἀποκαλύπτουν γιὰ τὴ χύτευση τῶν μετάλλων ὁ “Ὅμηρος καὶ ἡ «Θεογὀνία») Τὸ θέμα ποὺ θὰ μᾶς ἀπασχολήσει ἐδῶ εἶναι ἡ ἀνακάλυψη καὶ κατεργασία τῶν μετάλλων καὶ ἰδιαίτερα τοῦ σιδήρου. Τοῦ σιδήρου ποὺ ἡ ἀναγνώρισή του, ἡ ἐξόρυξή του, ἡ χύὐτευσή του καὶ κατεργασία του ἀποτελοῦν τὴν πιὸ προχωρημένη ἀπόδειξη ὑψηλοῦ τεχνικοῦ πολιτισμοῦ τῶν ἀνθρώπων τοῦ πανάρχαιου ἑλληνικοῦ χώρου. Ἢ κατεστημένη σχετικὴ ἱστορικὴ θέση εἶναι, ἐν ὀλίγοις, ἡ κατωτέρω: (α) ἫἪ πρώτη ἐποχὴ τοῦ μετάλλου ξεκίνησε (χαλκοκρατία) περίπου τὸ 2.800 ἤ 2.700 π.Χ. καὶ κράτησε 1.500 χρόνια. Τὴν ἐποχὴ --λέγουν--- ποὺ ὁ αἰγαιακὸς χῶρος περνοῦσε ἀκόμη τὸ νεολιθικὸ στάδιο, ἡ δεύτερη μεγάλη ἐπανάσταση στὴν ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας εἶχε ἤδη σημειωθεῖ πρῶτα στὴν Μεσοποταμία κι’ ἔπειτα στὴν κοιλάδα τοῦ Νείλου. Ἢ ἐπανάσταση τῶν μεγάλων "Αστεων - Κρατῶν καὶ ἡ ἀνάπτυξη τῶν πρώτων ὑψηλοῦ ἐπιπέδου πολιτισμῶν μὲ χρήση τῆς γραφῆς συντελεῖται τὸ 3.000 π.Χ. περίπου. (Τίς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῆς «γραφῆς» δημοσίευσα στὸ 30ο τεῦχος, Ἰούνιος 84, τοῦ 4αυλοῦ). Γενικώτερα ὅμως, ἀποφαίνονται, ἡ πρώϊμη χαλκοκρατία (2.800 - 1.900) στὸν ἑλληνικὸ χῶρο πρέπει νὰ ἔχει κάποια ἀντιστοιχία μὲ τὴν «πρώϊμη περίοδο ὀρειχάλκου» τῆς Μ. ̓Ασίας. (β) Βέβαια δὲ γίνεται λόγος περὶ σηδήρου. Ὁ σίδηρος, κατὰ τὶς κατεστημένες ἀντιλήψεις, στὴν Ἑλλάδα γίνεται γνωστός, «εἰσέρχεται», τὸ 1150 - 1000 π.Χ. Ἱστορικά, τὴν περίοδο αὐτὴ τὴν θεωροῦν σὰν μεταβατικἡ φάση μεταξὺ τῆς Κρητομυκηναϊκῆς περιόδου, στὶς ἔσχατες βαθμίδες τῆς παρακμῆς της, καὶ τῆς Πρωτογεωμετρικῆς ποὺ ἀκολούθησε καὶ ποὺ ἀποκάλεσαν «Ὑπομυκηναϊκή» γιὰ τὴν Ἠπειρωτικὴ Ἑλλάδα καὶ «Ὑπομινωϊκή» γιὰ τὴν Κρήτη. Γιὰ τὸν πλήρη δὲ ἀποπροσανατολισμό τῆς μεταγενέστερης χρονολογικῆς ἔρευνας ἀποκάλεσαν τὸ σίδηρο «δημοκρατικὸ μέταλλο»!.. Αὐτὴ ἡ δι ̓ αὐθαιρέτων συμπερασμάτων χρονολογικὴ συρρίκνώση τῆς ἱστορίας τῶν ἀνθρώπων τοῦ ἑλληνικοῦ χώρου σὲ 3-4 χιλιετίες ἀνάγκασε πολλοὺς ἐπιστήμονες συναφῶν κλάδων, ποὺ τὸ ἀντικείμενό τοὺς δὲν τὸ ἐπηρέαζε ἡ ἱστορικὴ μνήμη, νὰ δεχθοῦν, σιωπηρῶς ἤ ἐξ ἀδιαφορίας, τὶς χρονολογικές αὐθαιρεσίες τῶν «εἰδικῶν» καὶ νὰ συνεργήσουν ἀρκετὲς φορές μὲ τὴ «συναίνεση» τοὺς στὴ στάση αὐτὴ τῶν στρεβλωτῶν τῆς ἱστορικῆς ἀλήθειας. Π Ὑπάρχει μιὰ ἀρχὴ καθιερωμένη ἀπ ̓ τὴν ἐπιστήμη τῆς χημείας, ποὺ δέχεται, ὅτι ἡ χημικὴ ὁρολογία ἀποτελεῖ σύνοψη τῆς ἱστορίας τοῦ πολιτισμοῦ τῆς ἀνθρωπότητας. Οἱ ἐπιστήμονες τοῦ κλάδου τῆς χημείας συμφωνοῦν, ὅτι ἡ κατεργασία (ἀναγνώριση, ἐξόρυξη, χύτευση κ.λ.π.) τῶν μετάλλων προὐποθέτει πάντοτε προηγμένο πολιτισμό: Κατὰ τὴν ἐπιστήμη τῆς χημείας, τὰ ὀνόματα τῶν πρώτων μετάλλων, ὅπως χρυσός, ἄργυρος, μόλυβδος, χαλκός, σίδηρος, ἀνήκουν στὴν προ -ινδοευρωπαϊκὴ ἐποχή ̓ καὶ ἡ προέλευσή τους εἶναι ἐντελῶς ἀδιερεύνητη ἐτυμολογικά. ̓Αντιλαμβάνομαι τὴν ὑπεύθυνη στάση τῶν ἐπιστημόνων τῆς Χημείας, ποὺ δὲν ἦταν δυνατὸ νὰ δεχθοῦν τὸ ἐφευρεθὲν παραμύθι περὶ ̓Ινδοευρωπαίων σὰν φορέων ἑνὸς μεγάλου πολιτισμοῦ, οὔτε ἀκόμη νὰ τοποθετήσουν τὶς ἐξελίξεις αὐτὲς μέσα στὰ χρονικὰ ὅρια λίγων χιλιετιῶν. Γι’ αὐτοὺς ὑπάρχει ἀδιάρρηκτη σχέση μεταξὺ τῶν ὀνομάτων τῶν