Στὴν Ἀμερικὴ «τὰ κόκαλα τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά» ¶ρὸ ἑπτὰ περίπου ἐτῶν καὶ κατὰ τὶς ἐργασίες τοῦ ὑπογείου σιδηροδρόμου (μετρὸ) ἀπεκαλύφθη ὁμαδικὸς τάφος στὸν Κεραμεικό, ὅπου τὸ Δημόσιον Σῆμα τῶν ἀρχαίων Ἀθηνῶν (νεκροταφεῖον, ἔνθα ἐθάπτοντο οἱ δημόσιοι ἄνδρες καὶ οἱ πεσόντες κατὰ τοὺς πολέμους Ἀθηναῖοι). Ἐκεῖ, ἐπὶ δυόμισυ σχεδὸν χιλιάδες χρόνια, ἀνεπαύοντο ἱεροὶ νεκροὶ πρόγονοί μας, μέχρις ὅτου ἡ ἀνίερη ἐποχή μας διετάραξε τὸν αἰώνιον ὕπνον των. Κατὰ τὶς βάσιμες ἐκτιμήσεις ἀρχαιολόγων καὶ ἄλλων μελετητῶν εἶναι νεκροὶ τῶν Ἀθηναίων κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ἐνώπιον τῶν ὁποίων πιθανώτατα ὁ Περικλῆς ἐξεφώνησε τὸν μνημειώδη καὶ ἀνεπανάληπτον Ἐπιτάφιόν του. Συγκαταλέγονται συνεπῶς εἰς τοὺς αὐθεντικούς, τοὺς ἀμέσους δημιουργοὺς τοῦ μεγίστου πολιτισμοῦ τοῦ Χρυσοῦ Αἰῶνος, ἀφοῦ ἡ ἐκεῖ ταφή των ἀποδεικνύει ὅτι ἦσαν πολίτες τῶν Ἀθηνῶν. Ἀσφαλέστατα καὶ μερικοὶ ἐξ αὐτῶν θὰ εἶχαν συμμετάσχει στὰ ἔργα τῆς Ἀκροπόλεως καὶ ἴσως στὴν οἰκοδόμησι τοῦ Παρθενῶνος καὶ στὴν κατασκευὴν καὶ τοποθέτησιν τῶν ἱερῶν γλυπτῶν του, τῶν «μαρμάρων» κατὰ τὴν ἀπαξιωτικὴν ὁρολογίαν τῆς ἐποχῆς μας. Ὅμως τὸ κράτος μας, ἐνῷ κόπτεται –δικαίως– γιὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν «μαρμάρων», γιὰ τοὺς ἴδιους τοὺς δημιουργούς των ἐτήρησε περίεργη στάσι. Κατὰ τὰ τότε δημοσιεύματα τοὺς νεκροὺς ἁπλῶς καταμέτρησε (200 ἕως 250 τοὺς ὑπελόγισε), τοὺς ζύγισε (90 κιλὰ τοὺς βρῆκε) καὶ τοὺς ἐξαπέστειλεν ἐκεῖθεν τοῦ Ἀτλαντικοῦ «γιὰ ἐπιστημονικὴ μελέτη», ὡς ἐγράφη. (Σημείωσις: ὁ ὅρος «πειραματόζῳον» δὲν κυριολεκτεῖται ἐπὶ νεκρῶν...). Ἔκτοτε οὐδέν. Τὰ «μάρμαρα» ἔχουν τὴν ἀξίαν των, δοθέντος ὅτι θὰ στηρίξουν τὸν τουρισμό, τὴν «βαρειά μας βιομηχανία» κατὰ τὴν οἰκονομίστικη ἀντίληψι τοῦ συρμοῦ, ἐνῷ τὰ λείψανα τῶν δημιουργῶν τους θὰ προσφέρουν τί; Κλέος; Ἐλλείπει ἡ λέξις ἀπὸ τὸ λεξιλόγιον τῶν νεοβαρβάρων. Ἀλλὰ ὁ Σολωμὸς σὲ ἐκεῖνα τὰ «ἱερὰ κόκαλα» ἀνεφέρετο, ὅταν ἔγραφε τὸν Ὕμνο του! Καὶ ἐνῷ αὐτὸς τὰ ἐφαντάζετο, ἐμεῖς τὰ ἔχουμε στὰ χέρια μας, ὑπαρκτὰ (ἂν δὲν μᾶς τὰ ἐξαφανίσουν ἢ τὰ ἀντικαταστήσουν. Καὶ εἶναι χρέος τιμῆς νὰ ζητήσουμε ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους νὰ μᾶς γνωστοποιήσουν: μὲ ποιές διαδικασίες, προϋποθέσεις, δεσμεύσεις καὶ προοπτικὲς ἀπεστάλησαν τὰ ἱερὰ λείψανα στὴν Ἀμερική; Πότε προβλέπεται ἡ παλινόστησίς των; Ποῦ καὶ πῶς θὰ ἐναποτεθοῦν; Ἔχει ληφθῆ μέριμνα, ὥστε νὰ μὴ διαρρεύσουν σὲ ξένα μουσεῖα καὶ ἰδιωτικὲς συλλογὲς ὡς τρόπαια ἀνοσίων ἐγκεφάλων; Τόσα χρόνια σιωπῆς εἶναι πολλὰ καὶ ἴσως ὕποπτα. Γεώργιος Β. Φάκος Ταξίαρχος ἐ.ἀ.