Στὴν Ἀμερικὴ «τὰ κόκαλα τῶν Ἑλλήνων τὰ ἱερά» ¶ρὸ ἑπτὰ περίπου ἐτῶν καὶ κατὰ τὶς ἐργασίες τοῦ ὑπογείου σι- δηροδρόμου (μετρὸ) ἀπεκαλύφθη ὁμαδικὸς τάφος στὸν Κε- ραμεικό, ὅπου τὸ Δημόσιον Σῆμα τῶν ἀρχαίων Ἀθηνῶν (νε- κροταφεῖον, ἔνθα ἐθάπτοντο οἱ δημόσιοι ἄνδρες καὶ οἱ πε- σόντες κατὰ τοὺς πολέμους Ἀθηναῖοι). Ἐκεῖ, ἐπὶ δυόμισυ σχεδὸν χι- λιάδες χρόνια, ἀνεπαύοντο ἱεροὶ νεκροὶ πρόγονοί μας, μέχρις ὅτου ἡ ἀνίερη ἐποχή μας διετάραξε τὸν αἰώνιον ὕπνον των. Κατὰ τὶς βάσιμες ἐκτιμήσεις ἀρχαιολόγων καὶ ἄλλων μελετητῶν εἶναι νεκροὶ τῶν Ἀθηναίων κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ἐνώπιον τῶν ὁποίων πιθα- νώτατα ὁ Περικλῆς ἐξεφώνησε τὸν μνημειώδη καὶ ἀνεπανάληπτον Ἐπιτάφιόν του. Συγκαταλέγονται συνεπῶς εἰς τοὺς αὐθεντικούς, τοὺς ἀμέσους δημιουρ- γοὺς τοῦ μεγίστου πολιτισμοῦ τοῦ Χρυσοῦ Αἰῶνος, ἀφοῦ ἡ ἐκεῖ ταφή των ἀπο- δεικνύει ὅτι ἦσαν πολίτες τῶν Ἀθηνῶν. Ἀσφαλέστατα καὶ μερικοὶ ἐξ αὐτῶν θὰ εἶχαν συμμετάσχει στὰ ἔργα τῆς Ἀκροπόλεως καὶ ἴσως στὴν οἰκοδόμησι τοῦ Παρθενῶνος καὶ στὴν κατασκευὴν καὶ τοποθέτησιν τῶν ἱερῶν γλυπτῶν του, τῶν «μαρμάρων»κατὰ τὴν ἀπαξιωτικὴν ὁρολογίαν τῆς ἐποχῆς μας. Ὅμως τὸ κράτος μας, ἐνῷ κόπτεται –δικαίως– γιὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν «μαρ- μάρων», γιὰ τοὺς ἴδιους τοὺς δημιουργούς των ἐτήρησε περίεργη στάσι. Κατὰ τὰ τότε δημοσιεύματα τοὺς νεκροὺς ἁπλῶς καταμέτρησε (200 ἕως 250 τοὺς ὑπε- λόγισε), τοὺς ζύγισε (90 κιλὰ τοὺς βρῆκε) καὶ τοὺς ἐξαπέστειλεν ἐκεῖθεν τοῦ Ἀτλαντικοῦ «γιὰ ἐπιστημονικὴ μελέτη»,ὡς ἐγράφη. (Σημείωσις: ὁ ὅρος «πει- ραματόζῳον» δὲν κυριολεκτεῖται ἐπὶ νεκρῶν...). Ἔκτοτε οὐδέν. Τὰ «μάρμαρα» ἔχουν τὴν ἀξίαν των, δοθέντος ὅτι θὰ στηρίξουν τὸν τουρισμό, τὴν «βαρειά μας βιομηχανία» κατὰ τὴν οἰκονομίστικη ἀντίληψι τοῦ συρμοῦ, ἐνῷ τὰ λείψανα τῶν δημιουργῶν τους θὰ προσφέρουν τί; Κλέος; Ἐλλείπει ἡ λέξις ἀπὸ τὸ λεξιλόγιον τῶν νεοβαρβάρων. Ἀλλὰ ὁ Σολωμὸς σὲ ἐκεῖνα τὰ «ἱερὰ κό- καλα»ἀνεφέρετο, ὅταν ἔγραφε τὸν Ὕμνο του! Καὶ ἐνῷ αὐτὸς τὰ ἐφαντάζετο, ἐμεῖς τὰ ἔχουμε στὰ χέρια μας, ὑπαρκτὰ (ἂν δὲν μᾶς τὰ ἐξαφανίσουν ἢ τὰ ἀντι- καταστήσουν. Καὶ εἶναι χρέος τιμῆς νὰ ζητήσουμε ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους νὰ μᾶς γνωστο- ποιήσουν: μὲ ποιές διαδικασίες, προϋποθέσεις, δεσμεύσεις καὶ προοπτικὲς ἀπεστάλησαν τὰ ἱερὰ λείψανα στὴν Ἀμερική; Πότε προβλέπεται ἡ παλινό- στησίς των; Ποῦ καὶ πῶς θὰ ἐναποτεθοῦν; Ἔχει ληφθῆ μέριμνα, ὥστε νὰ μὴ διαρρεύσουν σὲ ξένα μουσεῖα καὶ ἰδιωτικὲς συλλογὲς ὡς τρόπαια ἀνοσίων ἐγκεφάλων; Τόσα χρόνια σιωπῆς εἶναι πολλὰ καὶ ἴσως ὕποπτα. Γεώργιος Β. Φάκος Ταξίαρχος ἐ.ἀ.