ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
265ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2004
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Φυσιογνωμική. Μια ξεχασμένη επιστήμη. — ΜΑΜΑΝΕΑΣ, ΜΑΡΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
φυσι ΝνώΜικη
Μιὰ ξεχασμένη ἐπιστήμη
υσιογνωμικὴ ὀνομάζεται τὸ σύνολο τῆς γνώσεως, τῶν παρατηρήσεων
καὶ τῶν πορισμάτων ποὺ ἔχουν ὡς ἀντικείμενο τὴν
ἐξέταση τῶν φυσιογνωμιῶν, δηλαδὴ τῶν γενικῶν καὶ εἰδικῶν
χαρακτηριστικῶν ἀνθρώπων, ζῴων ἢ πραγμάτων. Στὶς δύο
πρῶτες περιπτώσεις ἡ τεχνικὴ αὐτὴ ἑστιάζει τὸ ἐνδιαφέρον της στὴ
μορφολογία τοῦ προσώπου. τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ σώματος. Ἡ Φυσιογνωμική,
ποὺ στὴν ἐποχή μας λειτουργεῖ μόνο δοηθητικὰ γιὰ ἐπιστῆμες
ὅπως ἡ ̓Ανθρωπολογία, ἡ Ζῳολογία, ἡ ̓Εγκληματολογία. ἀλλὰ
ἔχει ἐφαρμογὲς καὶ στὶς Εἰκαστικὲς Τέχνες καὶ στὴ Λογοτεχνία, εἶναι
θαθύτατα ριζωμένη μέσα στὴν ἱστορία. καθὼς στοιχεῖα της ἀπαντῶνται
γιὰ πρώτη φορὰ στὶς γραπτὲς πηγὲς τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ
Λόγου. ̓Απὸ τὶς ὁμηρικὲς φυσιογνωμικὲς περιγραφὲς μέχρι τὸ «ἱπποκρατικὸν
προσωπεῖον» καὶ ἀπὸ τὴν τεχνικὴ τῶν φυσιογνωμικῶν ἐνασχολήσεων
τοῦ Ζωπύρου μέχρι τὴ «Φυσιογνωμονία» τοῦ ̓Αριστοτέλους
σήμερα πολλὰ ἔχουν ξεχασθῆ. Καὶ μεσολαδοῦν χρονικὰ μήκη
αἰώνων ἐξέλιξης καὶ συγκρότησης, ὅπου οἱ νεώτερες φυσιογνωμικὲς
ἐντρυφήσεις τῶν ἐπιφανεστέρων εἰδικῶν, ὅπως ὁ Ρίεττε Οταρίη (13ος
αἰ.). ὁ 0.Β. Ὠο]]α Ροτία (17ος αἰ.) ἢ
ὁ γνωστότερος 16 δη Οα5Ρα: Ι.αναίεί
(Ίδος αἰ.) ἐλάχιστα πράγματα ἔχουν προσθέσει.
̓Ανατρέχοντας στὰ Ομηρικά "Επη διαπιστώνουμε ὅτι ὀρίθουν ἀπὸ φυσιογνωμικὲς
ἀναφορές, ποὺ ξεκινοῦν ἀπὸ ἁπλοῦς ἐπιθετικοὺς προσδιορισμοὺς καὶ
φθάνουν μέχρι. τὶς λεπτομερεῖς φυσιογνωμικὲς περιγραφές. ̓Εδῷ ὁ ἀντιχειμενικὸς
σκοπὸς εἶναι ἀφ ̓ ἑνὸς ἡ διαμόρφωση ἀπὸ τὴν ἀνάγνωση ἢ ἀκρόαση τῶν
γεγονότων μιᾶς σαφοῦς εἰκόνας γιὰ τὸ ποιὸν τῶν προσώπων ποὺ πρωταγωνιστοῦν
σ ̓ αὐτὰ καὶ ἀφ ̓ ἑτέρου ἡ παροχἡ ἱστορικῶν πληροφοριῶν γιὰ τὰ ἔξωτερικὰ
καὶ ψυχολογικὰ χαρακτηριστικά τους. "Ετσι περιγράφονται ἡ «Βρισηὶς
καλλιπάρῃος» (Ξ μὲ ὡραῖα μάγουλα: Ἰλιὰς Α 184). ἡ
̓Αθηνᾶ «γλαυκῶπις» (Ξ
γαλανομάτα - Ἰλ. Α 206), ἡ «λευκώλενος» (Ξ μὲ λευκὰ χέρια: Ἴλ. Α 208) ἀλλὰ καὶ
«οῶπις ποτνία» {Ξ μεγαλομάτα σεθάσμια: Ἰλ. Α 551) Ἥρα, ὁ «πόδας ὠκὺς» (Ξ
γρήγορος στὰ πόδια: Ἰλ. Α 364) Αχιλλεύς, ὁ «δοὴν ἀγαθὸς» (- θροντόφωνος: Ἰλ.
Α 408) Μενέλαος, οἱ «θεοειδεῖς» (- θεόμορφοι: Ιλ. Γ 37 καὶ Β 862) Πάρις καὶ
̓Ασκάνιος, ὁ «ὁῖος» (Ξ θεῖος: Ἰλ. Β 205) καὶ «πολύμητις» (Ξ σοφός: Ὁδύσ. ν 382)
Οδυσσέας.