ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
35ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1984
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Νοηματική πυκνότης - Μονοσύλλαβες λέξεις — ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ, Σ.
Κείμενο φύλλου
ΣΠΥΡΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΤΟΣ
Νοηματικὴ πυκνότης --- Μονοσύλλαβες λέξεις
̓Αρνητικότης κατὰ τὴν αὐτοδυναμίαν τῆς πολυσύλλαβης λέξης
(Ὁ) Νίκος πηγαίνει (στὸ) ἑστιατόριο (γιὰ) φαγητό.
Καθὼς δὲν νοεῖται ἀμφισβήτησις πὼς στὴ γλώσσα μας μόνον δευτερεύοντα
«μέρη τοῦ λόγου» καλύπτουν οἱ μονοσύλλαβες λέξεις, γίνεται φανερὸ
πὼς ἕνας ὑπερβολικὸς ἀριθμὸς μονοσυλλάβων ὑπονομεύει τὸ λογοτεχνικὸ
ἔργο ἀπ ̓ τὴν πλευρὰ τῆς «πυκνότητας θετικοῦ»0) - μεγάλης ποσότητας, συχνότητας,
ἐπαλληλίας, κρουστότητας, βαρύτητας, εἰδικοῦ βάρους.
Στήλη 4η --- στὸν Πίνακα ποὺ ἀκολουθεῖ: Κάθε ἔνδειξις δηλοῖ τὴν ἀρνητικότητα
κατὰ τὴν αὐτοδυναμίαν τῆς πολυσύλλαβης λέξης, καὶ εἶναι ἡ διαφορὰ
μιᾶς ἑκάστης ὁμόστοιχης ἔνδειξις τῆς τρίτης (34ης) Στήλης ἀπ ̓ τὴν θετικότερη
ἔνδειξι τῆς αὐτῆς (Άης) Στήλης (815 - θετικὸ τὸ ἔλασσον, τὰ λιγότερα μονοσύλλαβα)2.
Παράδειγμα: Καββαδίας 1.078 - 815 - 263.
Στὸ σημεῖο αὐτὸ παραπέμπων στὸ δοκίμιό μου «Ἢ μέτρησις τῆς φλυαρίας
στὴ λογοτεχνία δι ̓ ἀριθμῶν» (4 αυλός, 29/19884) καὶ σὲ προσεχῆ δημοσιεύματά
μου, ἡ ἀντίληψις εὐθύνης καὶ τὸ περιωρισμένον τούτου τοῦ κειμένου
μοῦ δίδουν τὴν εὐχέρεια νὰ καλύψω τὸ εὔλογο ἐρώτημα: « ̓Αλλὰ ποιὰ λοιπόν,
πῶς λοιπὸν, εἶναι αὐτὴ ἡ γλώσσα, πού, τόσο στὴ λυρικὴ ὅσο καὶ στὴν
«ἀναγκαιότατη» (ὅπως τὴν ὁρίζεις) μορφή της, ὑπερβαίνει ἀκόμα κι αὐτὴ τοῦ
Καζαντζάκη;» (Ὑπογραμμίζεται πὼς ὡς τὴν ταπεινὴ ἐμφάνισιν τοῦ γράφοντος
ἡ γλώσσα τοῦ Καζαντζάκη, μετρηθεῖσα στὴν « Ὀδύσσεια», βεβαιώνεται
ἀνυπέρβατη ἀπὸ πλευρᾶς ἐκφραστικῆς --- λεκτικῆς --- ἔκτασης, ὡς «γλωσσικὸν
ἔκταμα» δηλαδή: Σὲ κείμενο ἑκατὸ λέξεων τοῦ Καζαντζάκη ὁ ἀριθμὸς
τῶν παρθένων λέξεων εἶναι πενήντα ἐννέα). Τὸ ὅτι μέσω τῶν σελίδων τοῦ
«Δαυλοῦ» θὰ δοθοῦν καὶ ἄλλα στοιχεῖα (κραυγαλέως ἀδιάψευστα σὲ κείμενα
ἐπωνύμων νεοελλήνων ποιητῶν), ἀποδεικτικὰ τῆς ἀπομείωσης τῆς νεοελληνικῆς
λαλιᾶς, μὲ ὑποχρεώνει, ὄχι πλέον νὰ ὁμιλήσω γι’ αὐτὴ τὴ γλώσσα, ἀλλὰ
νὰ δώσω τὴν ἴδια ἁπτήν, ἀνάγλυφη --- ὄχι ἰσχυρισμὸν ἤ ἐπιχειρηματολογίαν
ἀλλὰ πρᾶγμα... Νάτην --- σκαλισμένη ὄχι σὲ ἄμμο θαρρῶ (σημειώνεται ἱ-
(4) «Θετικό» νοεῖται ἐδῶ ἡ παραγωγὴ τοῦ λογοτέχνου (γονιμότης, εὐκαρπία --- ἔτσι δηλαδὴ
ποὺ τὸ «ἀρνητικό» θὰ εἶναι ἡ στειρότης, ἁγονία, ἀκαρπία του) ὡς ποσότης καὶ εἶδος --- καθεαυτό.
Εὐλόγως: "Ο,τι καὶ νὰ σκοπεύει ὁ λογοτέχνης δὲν γίνεται νὰ τὸ ἐπιθυμεῖ --- προκρίνει λιγότερο
σὲ ποσότητα καὶ χειρότερο σὲ ποιότητα --- ὅπως ὁ ἴδιος αὐτὸς τὴν προδιέγραψε... Θέλω νὰ εἰπῶ,
πώς, ἀκόμα καὶ τὸ «κακὸ» νὰ ̓ναι ὁ στόχος τοῦ λογοτέχνου, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ τὸ ἐπιδιώκει
πολὺ καὶ τέλεια «κακό» --- τουτέστι μεγάλο σὲ ἕκτασι καὶ ἐπιτήδειο σὲ τελεσφόρησι. Ὅτι, ἄν
τὸ ἐπεδίωκε λειψὸ σὲ θεατότητα, εὐδιακρισίαν (κατὰ συνέπειαν κι ἐπιδραστικότητα), θὰ ἦταν ἀποτυχημένος
καὶ στὴν ἴδια του τὴ συνείδησι --- πρᾶγμα ποὺ ἀποκλείεται, βέβαια, ἀφοῦ γιὰ τὸ ἀντίθετο
ξεκίνησε...
(2) ̓Ανάγκη νὰ σημειωθεῖ πὼς τὰ μετρηθέντα κείμενα ἀναφέρονται λεπτομερῶς στὸ βιβλίο
μου «Δι ̓ ἀριθμῶν προοδευτικοαναλυτικὴ μέθοδος ἀποδεικτικὴ τῆς ἀπομειώσεως τῆς δημοτικῆς
γλώσσας», ̓Αθήνα 1973. ̓Ακόμα πὼς χάριν εὐκολίας μου οἱ ἐκθλιβόμενες δισύλλαβες λέξεις μετρήθηκαν
ὡς μονοσύλλαβες --- γιὰ νὰ καταστήσω «μηχανική» τὴ μέτρηση.