Ποιοί μποροῦν νὰ καλοῦνται «Ἕλληνες»; Ἐπειδὴ ἡ περιλάλητη φράση τοῦ Ἰσοκράτους περὶ τῆς δυνάμεως τῆς Ἀθηναϊκῆς παιδεύσεως νὰ ἐμπλουτίζῃ τὸ περιεχόμενον τῆς ἐννοίας τῆς ἑλληνικότητος προσδίδοντας σ’ αὐτὴν προεχόντως τὴν πνευματική της διάσταση παρερμηνεύθηκε ἀπὸ τοὺς ἀγνῶτες καὶ μὴ εἰδότας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς καλῇ τῇ πίστει μέν, ἀλλὰ ἐκ ραθυμίας τρεπομένους εἰς τὰ «ἑτοῖμα», καὶ ἐπειδὴ τὸ ἀληθὲς νόημα τῶν λόγων τοῦ σπουδαίου Ἑλληνοκεντρικοῦ (Ἀθηναιοκεντρικοῦ γιὰ τὴν ἀκρίβεια) στοχαστοῦ στρεβλώνεται ἀπὸ εὐαρίθμους ἑλληνοφώνους, ποὺ ἔχουν ἀναλάβει μισθαρνοῦντες τὴν ἐκτέλεση τῶν ἐξυφανθέντων κατὰ τοῦ Ἔθνους τῶν Ἑλλήνων σχεδίων καὶ δὴ κατὰ τῆς μοναδικῆς –τουλάχιστον στὴν Εὐρώπη– ὁμοιογενείας (Ἑλληνογενείας) τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας μας, γιὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐμεῖς, μετὰ τοῦ δέοντος σεβασμοῦ πρὸς τὸν λόγον καὶ τὴν λογικήν, τὴν ἱστορία καὶ τοὺς γλωσσικούς, γραμματικοὺς καὶ συντακτικοὺς κανόνες, ἀλλὰ καὶ μετὰ λόγου γνώσεως, προσεγγίζουμε τὰ «ἀνὰ χεῖρας πράγματα», τὴν συγκεκριμένη φράση. Ἀποφαίνεται λοιπὸν ὁ Ἰσοκράτης1 (436-338 π.X.) εἰς τὸν «Πανηγυρικὸν» λόγον του (παρ. 50), ποὺ ἐδημοσίευσε τὸ 380 π.X.: «Τοσοῦτον δ’ ἀπολέλοιπεν ἡ πόλις ἡμῶν περὶ τὸ φρονεῖν καὶ τὸ λέγειν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ὥσθ’ οἱ ταύτης μαθηταὶ τῶν ἄλλων διδάσκαλοι γεγόνασι καὶ τὸ τῶν Ἑλλήνων ὄνομα πεποίηκε μηκέτι τοῦ γένους ἀλλὰ τῆς διανοίας δοκεῖν εἶναι, καὶ μᾶλλον Ἕλληνας καλεῖσθαι τοὺς τῆς παιδεύσεως τῆς ἡμετέρας ἢ τοὺς τῆς κοινῆς φύσεως μετέχοντας». Δηλαδή: «Εἶναι τόσο μεγάλη ἡ ἀπόσταση ποὺ χωρίζει τὴν πόλη μας (τὴν Ἀθήνα) ἀπὸ τοὺς ἄλλους (Ἕλληνες) –τὶς ἄλλες ἑλληνικὲς πόλεις– ὡς πρὸς τὴν πνευματικὴ ἀνάπτυξη καὶ τὴν καλλιέργεια τοῦ ἔντεχνου λόγου (ποιητικοῦ, 1. Ὁ Ἰσοκράτης διέπρεψε κυρίως ὡς ρητοροδιδάσκαλος, πραγματιστὴς φιλόσοφος καὶ πολιτειολόγος. Ὑπῆρξεν ὁ κατ’ ἐξοχὴν θεωρητικὸς τῆς πολιτικῆς ἐπιστήμης καὶ ἀναδείχθηκε στὸν αἰῶνα του, μαζὶ μὲ τοὺς Γοργία, Λυσία καὶ Ἀγησίλαο τῆς Σπάρτης, ὡς ὁ διαπρύσιος κῆρυξ τῆς πανελληνίου ἰδέας, δηλαδὴ τῆς συνενώσεως τῶν Ἑλλήνων σὲ ἑνιαία πολιτικὴ ὀντότητα γιὰ τὴν κατάπαυση τῶν ἔμφυλων ἐρίδων καὶ τὴν ἀντιμετώπιση τῆς Περσικῆς ἀπειλῆς. Μὲ τὸν «Πανηγυρικόν» του ἐκάλει τοὺς Ἕλληνες νὰ ἑνωθοῦν ὑπὸ τὴν ἡγεσία τῶν Ἀθηνῶν (B´ Ἀθηναϊκὴ Συμμαχία), ἀποτυχὼν δὲ στὴν προσπάθειά του αὐτὴ στρέφεται μετὰ τὴν Ἀνταλκίδειο εἰρήνη πρὸς τὸν Φίλιππο τῆς Μακεδονίας, τὸν ὁποῖο καὶ καλεῖ νὰ ἡγηθῇ τῶν Ἑλλήνων.