ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΟΥΛΕΝΤΙΑΝΟΣ Ἑλληνικὴ Παγκοσμµιότητα Ἐπιπολαιότητα θὰ ἦταν ὁ χαρακτηρι-, σμὸς τῆς παγκοσµιότητας ἁπλὰ καὶ μόνο σὰν ἑνὸς «πνευματικοῦ ἐπεκτατισμοῦ». Ἡ λέξη περικλείει κάτι σημαντικότερο: τὴν ἀδελφότητα τοῦ ἀνθρώπου, τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ ἀξιώματος « Ἕν τὸ Πᾶν», ἀδιάκριτα τῶν ἐπὶ μέρους διαφορῶν, προκαταλήψεων ἤ διακρίσεων καί, τέλος, μιὰ προτροπὴ πρὸς τὴν παγκόσμια ἑνότητα. Ἢ παγκοσμιότητα ὅμως δὲν εἶναι μόνο συναισθηματικὴ παραδοχὴ μιᾶς ἀρχῆς' εἷ- ναι καὶ φιλοσοφικὴ θέση. Γιατί, κοντὰ στὰ ἄλλα προὐποθέτει τὴν ἐλευθερία ποὺ εἶναι ἡ βάση τοῦ φιλοσοφεῖν καὶ τῆς ἔρευνας. Ὁ παγκόσμιος ἄνθρωπος --- ὁρισμὸς εὐρύτε- ρος τοῦ κοσμοπολίτη --- δὲν αἰσθάνεται καὶ δὲν ἔχει δεσμά οὔτε στὶς ἐπιδιώξεις του οὔτε στοὺς ὁραματισμούς του. ᾿Ανήκει σὲ ὅλα καὶ πουθενά. Γιατὶ ὅλα βρίσκονται μέσα του. Γιατὶ κι ὁ ἴδιος βρί- σκεται --- καὶ φθείρεται χωρὶς νὰ διαφθεί- ρεται --- μέσα σὲ ὅλα. Ἔχει χαθεῖ ἀπὸ τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ψυχή του τὸ διαχωριστικὸ παραπέτασμα. Ἐὰν πατήσει ἕνα μερμήγκι, αὐτὸς εἶναι ποὺ πρῶτος θὰ πονέσει. Γιατὶ καὶ τὸ μερμήγκι καὶ ὁ ἄνθρωπος εἶναι μέρη αὐτῆς τῆς θείας οὐσίας. Οἱ διαφορὲς μορ- φῆς μεταξύ τους δὲν εἶναι οὐσιαστικές. Γιὰ τὴν οἰκοδόμηση ἑνὸς κτιρίου ἀπαι- τεῖται πολλῶν ἡ συμβολή. Χρησιμοποιοῦν- ται διάφορες εἰδικότητες. Ἐν τούτοις, ἡ συνεργασία μεταξύ τοὺς θεωρεῖται ἀπαραί- τητη γιὰ τὴν ταχεῖα καὶ στέρεη ἀποπερά- τωση τοῦ ἔργου. «Νὰ εἶσαι σὰν τὸ λουλούδι" ν᾿ ἀνθίζεις ἐ- λεύθερα ἀφήνοντας τὶς μέλισσες νὰ κλέ- βουν τὴν καρδιά σου. Γίνε ἡ ἔκφραση τῆς μαγείας τοῦ κόσμου, ἀλλὰ μὴν κρατήσεις αἰχμάλωτο κανένα ἀπὸ τὴν ὀμορφιὰ τῆς ψυ- χῆς σου», ἔχει πεῖ ὁ Ραμακρίσνα. Νὰ εἶσαι ἐλεύθερος, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέπεις καὶ στοὺς ἄλλους νὰ χαίρονται τὴν ἐλευθε- ρία. Νὰ εἶσαι παγκόσμιος, ἀλλὰ νὰ ἐπιτρέ- πεις καὶ στοὺς ἄλλους τὴν παγκοσμιότητα. Τὶ σημαντικώτερο! Ἡ «ἀμοιβαία ἀνοχή», γιὰ τὴν ὁποία θυ- σιάστηκαν ὁ Μαχάτμα Γκάντι καὶ ὁ Μάρ- τιν Λοῦθερ Κίνγκ, ἀποτελεῖ τὸ πρῶτο σκα- λοπάτι ποὺ ὁδηγεῖ στὸ ναὸ τῆς παγκοσμιό- τητας. Εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς ποὺ ὁ Αλ- µπερτ Σβάιτσερ ἀποκαλοῦσε «σεβασμὸ τῆς ζωῆς». Ἡ ἴδια ἀκόμη ἀρχὴ ποὺ εἶχε ὑ- ποχρεώσει τὸν Τόμας Πέην νὰ διακηρύξει: «Πατρίδα µου εἶναι ὁ κόσμος ὅλος καὶ θρη- σκεία μου νὰ κάνω τὸ καλό». Δὲν εἶναι παράγωγο πατριδολατρείας ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἡ παγκοσμιότητα γεννήθη- κε καὶ διαδόθηκε κάτω ἀπὸ τὴ σκιὰ τῆς ᾿Ακρόπολης. ᾿Απὸ τὸν Ὅμηρο κιόλας δια- φαίνεται ὁ πλατὺς χαρακτήρας τοῦ Ἕλλη- να. Ὁ Ὁδυσσέας, αἰώνιος κι αὐτὸς συμπα- τριώτης μας, πολλῶν ἀνθρώπων γνωρίζει τὶς πολιτεῖες καὶ τὰ ἤθη καί, μολονότι ναυαγός, μεταβάλλεται σὲ σπουδαστὴ τοῦ ἄγνωστου, σ᾽ ὅλες του τὶς μορφές, καὶ τὶς πιὸ ἐπικίνδυνες. Τολμηρὸς ἀλλὰ καὶ πα- νοῦργος, σοφὸς ἀλλὰ καὶ καλοκάγαθος, «ἔχει τὸν ἀέρα» ἑνὸς συγχρόνου κοσμοπο- λίτη. Καὶ σὰν τελικὰ ἐπιστρέφει στὴν ᾿1θά- κη, ἔχει πολλὰ νὰ διηγηθεῖ ἀπὸ τὸ ταξίδι... ᾿Αλλὰ ἀπὸ τὴν Ἰθάκη ἄς μεταφερθοῦμε στὸν πάντα του χιονισµμένον "Ὄλυμπο. Οἱ δώδεκα θεοὶ συνεδριάζουν, ἐνῶ ὁ Δίας προεδρεύει τοῦ Συμβουλίου. Ἐδῶ τὸ δι- καίωμα συμμετοχῆς καὶ τῶν ἄλλων θεῶν καὶ θεαινῶν δὲν ἀποδεικνύει τὴ δημοκρατι- κότητα τῶν Ελλήνων; Πόση ἀντίθεση μὲ τὶς αὐστηρὲς μονοθεϊστικὲς ἀντιλήψεις ἄλ- λω λαῶν; ᾿Αξίζει νὰ σημειωθεῖ ἀκόμη ἡ ἰσότιμη θέ- ση τῆς γυναίκας, ποὺ συχνὰ οἱ πρωτοβου- λίες της ἔχουν ἔντονο χαρακτήρα ἀνδρι- σμοῦ, ὅπως στὶς περιπτώσεις τῆς ᾿Αθηνᾶς, τῆς ᾿Αρτέμιδας κλπ. Γιὰ πρώτη φορὰ στὶς θεολογίες τοῦ ἀν- θρώπου ὁ ὕψιστος σὰν πατέρας. Βέβαια ὁ Χριστιανισμὸς θὰ δώσει μεγαλύτερη ἔμφα- ση στὴν πατρότητα τοῦ θεοῦ. ᾿Αλλὰ ἡ ἑλ- ληνικὴ ἀντίληψη ὄντας παλαιότερη ἀξίζει νὰ ἐξαρθεῖ ἰδιαίτερα..