Η ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΙΑΕΩΝ ΟΗΕΙΡΤΙΕ, ΕΙΟΗΔΑΕΡ απά ΜΑΕΙΕ 1. ΑΗΟΡΑ, 716 ΑΙµΛΟΝ Ιέ α- γίαπ ΡογσοπαΙἡγν (Ἢ Αὐταρχικὴ Προσωπικότητα) Τὸ ἔργο τοῦτο ἀποτελεῖται ἀπὸ σημαντικὰ δοκίµια σχολιάζοντα τὴν ἐπίδραση καὶ τὶς ἐπιπτώσεις τοῦ κλασικοῦ ἔργου τοῦ Τπεοάοι Αάοιπο͵, 76 ΑΑιμίΗΟΥ ἰΐ αγἱαΠ ΡΟΥΣΟΠαΙΙ:ν (Ἢ Αὐταρχικὴ Προσωπικότητα). Ο κύριος ὄγκος τῆς κριτικῆς ποὺ ἀσκοῦν τὰ δοκίµια αὐτὰ ἀναφέρεται κυρίως στὴν μεθοδολογία, στὴν ἐννοιολόγηση καὶ στὰ πορίσματα τῶν ἐρευνῶν ποὺ διεξήχθησαν στὸ βραχὺ σχετικὰ χρονικὸ διάστηµα ποὺ πέρασε ἀπὸ τὴν δημοσίευση τῆς σπουδαίας αὐτῆς μελέτης τῆς κοινωνικῆς ψυχολογίας. Σημαντικὴ φαίνεται ἡ συμβολὴ τοῦ δοκιµίου τοῦ Ἔντουαρντ Σίλς «Αὐταρχισμός: ἀριστερὰ καὶ δεξιά», ὅπου ἀναλύονται ὁρισμένες βασικὲς θεωρητικὲς παραδοχὲς στὴν µελέτη τῆς αὐταρχικῆς προσωπικότητας. Σὰν μελετητὴς τῆς πολιτικῆς σκέψης καὶ τῶν πολιτικῶν κινημάτων, ὁ συγγραφέας ἀμφισβητεῖ τὴν σκοπιμότητα τῆς ὀξείας δι- χοτόµησης ποὺ γίνεται συνήθως μεταξὺ τῶν προδιαθέσεων τῆς προσωπικότητας τῶν ὀπαδῶν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς καὶ τῆς ἄκρας δεξιᾶς ποὺ ὑπαινίσσεται τὸ ἔργο τοῦ ᾽Αν- τόρνο. Σύμφωνα μὲ τὸν συγγραφέα, ἡ διχοτόμηση αὐτὴ προσιδιάζει περισσότερο στὴν πολιτικὴ σκέψη τοῦ 19ου αἰώνα, ἐνῶ στὸν 20ὸ αἰώνα δὲν ἐμφανίζεται σὰν σκόπιµη, παρ᾽ ὅλη τὴν προσπάθειά της νὰ ἐπιβιώσει. Ὃ Σὶλς ἐξετάζει ἀκόμη τὰ συστήµατα τῆς προσωπικότητας ποὺ περιλαμβάνουν τὰ βασικὰ θέµατα ὅπως ἀντανακλῶνται ἀπὸ τὶς χρησιμοποιούμενες μετρήσεις, ὑποδεικνύοντας ἔτσι ὅτι ἡ πολιτικὴ φιλοσοφία τῆς ᾱ- κρας ἀριστερᾶς θ᾽ ἀπορρίψει ἀναμφίβολα τὶς αὐταρχικὲς ἀπαντήσεις στὰ ἐρωτήματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν πολιτικὴ φιλοσοφία τῆς δεξιᾶς. Ἡ ἀπόρριψη αὐτὴ φαίνεται νὰ ἐκ- φράζει τὴν διάθεση μὴ αὐταρχικῆς προσωπικότητας. Στὴν περίπτωση ὅμως τῶν κομ- μουνιστῶν ἡ ἀπάντηση ἀφορᾶ στὴν πολιτικὴ ἄποψη κι ὄχι στὴν προσωπικότητα, ποὺ συγκεντρώνεται ἡ μέτρηση. Ὁ Σὶλς θὰ καταλήξει στὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ ἰδεολογία τῆς ἀριστερᾶς ἐκδηλώνει ἕνα ὑψηλὸ βαθμὸ αὐταρχικότητας ὅπως καὶ ἡ ἰδεολογία τῆς δε- ξιᾶς. Τὸ δοκίµιο τῶν Χέρβερτ Χάιμαν καὶ Πὼλ Σέτσκυ «Ἡ Αὐταρχικὴ προσωπικότη- τα: μιὰ μεθοδολογικὴ κριτικὴ» ἀμφισβητεῖ ὁρισμένες ἀπὸ τὶς μεθόδους ποὺ χρησιµο- ποιεῖ ὁ ᾽Αντόρνο κι ὄχι τὰ πορίσματα τοῦ ἔργου του. Οἱ συγγραφεῖς συνοψίζουν τὴν κριτική τους 1) στὴν μὴ ἀντιπροσωπευτικότητα τοῦ δείγματος τῆς κλασσικῆς σπου- δῆς καὶ τὴν σχέση του μὲ τὶς ἐπιχειρούμενες γενικεύσεις, 2) στὴν μὴ ἐξέταση ἀπὸ τὸν ᾿᾽Αντόρνα τῆς πιθανῆς μεταβλητῆς «τυπικὴ παιδεία». Διατείνονται ἀκόμη ὅτι οἱ κλίμα- κες τοῦ ᾽Αντόρνο ἐμπεριέχουν πλάνες ποὺ ὁδηγοῦν σὲ μιὰ ὑπεργενίκευση τῶν εὑρημά- των, ὅτι ἡ ὑποτιθέμενη συσχέτιση τῶν κλιμάκων Ε.Ε καὶ ΡΕῈΓ τοῦ ᾽Αντόρνο ἐνδέχεται νὰ εἶναι κίβδήλη λόγω τῆς ὁμοιότητας τῶν περιεχομένων τῶν κλιμάκων αὐτῶν, ὅτι ἡ διπλὴ λειτουργία τῆς κλίμακας Ε γιὰ τὴν μέτρηση τῆς ποοκατάληἵώπς ἀλλὰ καὶ σὰν συγκεκαλυμμένο μέτρο θέτει τὸ πρόβλημα τοῦ κύρους της, ἀλλὰ ὑποδεικνύει ἐπίσης καὶ τὶς πλάνες στὶς ἀξιολογήσεις τῶν συνεντεύξεων καὶ στοὺς ἀθροιστικοὺς βαθμοὺς τῶν ἀξιολογικῶν κλιμάκων, τὸ πρόβλημα τοῦ μὴ ἐλέγχου τῆς μεταβλητῆς «ὁμαδικὸς ἱστὸς» στὴν ἐπίδρασή της γιὰ τὴν ἑρμηνεία τῆς ἰδεολογίας, καθὼς δὲν στηρίζεται σὲ ἐμπειρικὰ δεδοµένα. Στὸ δοκίµιο τοῦ Ρίτσαρντ Κρίστι «Ἐπανεξέταση τοῦ Αὐταρχισμοῦ» τίθεται σὲ ἐξο- νυχιστικὴ διερεύνηση ἡ ἔννοια τοῦ αὐταρχισμοῦ καθὼς καὶ ἡ κλίμακα ΓΕ εἰδικότερα. Σύμφωνα μὲ τὸν συγγραφέα, ἡ κλίμακα Ε ὑποδεικνύει δυὸ συμπεράσματα: (1) ὅτι ἐν- τοπίζει κάτι τὸ κοινὸ στὴν φασιστικὴ ἰδεολογία, χωρὶς ὅμως νὰ τὸ ἑντοπίζει μὲ ἀκρί- βεια καὶ (2) ὅτι, ἐνῶ ὑπάρχει κάποια ἐμπειρικὴ ἔνδειξη ὅτι οἱ ὑποτιθέμενες διαστάσεις ἔχουν ἐγκυρότητα, δὲν ἀναλύονται μὲ σαφήνεια οἱ συσχετίσεις τους μὲ τὰ κοινὰ θέµα- τα. Οἱ ἔρευνες ποὺ διεξήχθησαν ἀπὸ τὸν ΄Ἠγκερ καὶ τὸν Σμίθ, τὸν Κρίστι, τὸν Σκόν-