Γιατί ἐθεσπίσθησαν, πότε, ἀπὸ ποιούς, γιατί σὲ Πανσέληνο, γιατί τετραετηρικές; Ἂ ς ξεκινήσουμε ἀπὸ τὸ «πότε» καὶ ἀντίστροφα. Ὁ Πιὲρ ντὲ Κουμπερντὲν τοὺς ἀναβίωσε τὸ 1896, δίσεκτο ἔτος, στὴν Ἀθήνα, ἀφοῦ οἱ ρωμαιοχριστιανοὶ τοὺς κατήργησαν τὸ 394 μ.X. (τελευταῖοι οἱ 293οι). Τοὺς ἀναβίωσαν ἐπίσης τὸ 776 π.X. οἱ Λυκοῦργος καὶ Ἴφιτος μὲ «ἐκεχειρία» διαρκείας ἑνὸς μηνός: «ἱερομηνία (μέσα Ἰουνίου ἕως μέσα Ἰουλίου). Τοὺς ἀναβίωσε ὁ Ἡρακλῆς τῆς Ἀλκμήνης: «διέταξεν τὰ τῶν ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, τῶν ἐπὶ Πέλοπος καὶ εἰσήγαγε θεσμούς» (Ραγκαβῆς, «Λεξικὸν Ἑλληνικῆς Ἀρχαιολογίας»). Ὁ K. Κουτρουβέλης («Ἀναχρονολόγηση τῆς Προϊστορίας», ἐκδ. «Δαυλὸς» 1999) προτείνει γιὰ τὸν Πέλοπα καὶ τὶς ἁρματοδρομίες Οἰνομάου τὸ 3190 π.X. καὶ Ἡρακλῆ 3.130. Ὁ ἴδιος δέχεται ὡς πρώτη θέσπιση τὸ 7.320 π.X. ἀπὸ τὸν Ἡρακλῆ τῶν Ἰδαίων Δακτύλων. Ὅμως τὴν ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΔΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΟΔΗΜΟΙ Τὸν 8ο αἰῶνα ἕνα ἐπιβλέπον μέλος –ἑλλανοδίκης– τοῦ ὀλυμπιακοῦ γένους συνώδευσε Πελοποννήσιους μετανάστες στὴ Σικελία καὶ συντέλεσε στὴν ἵδρυση τῆς Ὀρτυγίας τῶν Συρακουσῶν, παραπλεύρως τῶν πηγῶν τῆς Ἀρέθουσας. Τὰ πρῶτα εὐχαριστήρια δῶρα (καὶ κυρίως πολεμικὰ λάφυρα) τῶν ἀποίκων αὐτῶν ἀπεστάλησαν γιὰ τὴν ἐνίσχυση τῶν ἔργων ποὺ κατασκευάζονταν στὸν ἱερὸ τόπο τῆς Ὀλυμπίας. Περίπου τὸ 700 π.X. ἡ πολιτιστικὴ-ἀθλητικὴ γιορτὴ στὴν Ὀλυμπία γίνεται συνδετικὸς κρίκος μεταξὺ τῶν ἀποίκων στὴ Δύση καὶ τὴ Μητρόπολη. Ἀποτέλεσμα αὐτοῦ τοῦ συνδετικοῦ κρίκου ἦταν ἡ ἐπέκταση τοῦ ἱεροῦ περιφράγματος καὶ τοῦ σταδίου. Ὁ συλλογικὸς πανελλήνιος χαρακτῆρας τῆς Ὀλυμπιακῆς γιορτῆς στὴν πεδιάδα τοῦ Ἀλφειοῦ καὶ τὸ ὅλο καὶ περισσότερο αὐξανόμενο ρεῦμα συμμετοχῆς ἀπὸ ὅλες τὶς ἑλληνικὲς περιοχὲς καὶ τὴ Μεγάλη Ἑλλάδα εἶχαν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐπεκτείνεται κάθε φορὰ ὁ ἱερὸς χῶρος μὲ νέα οἰκοδομήματα καὶ ἄλλα ἔργα. Οἱ Ἕλληνες θεωροῦσαν τὶς πολιτιστικὲς γιορτὲς ποὺ συντελοῦνταν στοὺς ἱεροὺς χώρους «πανήγυριν», καὶ αὐτὸ θὰ πῇ γιορταστικὴ συγκέντρωση ὅλου τοῦ λαοῦ. Ἡ συντροφικὴ συνάντηση μὲ φαγητὰ καὶ ποτά, συνομιλίες καὶ ἀνταλλαγὴ ἀπόψεων καὶ ἐμπειριῶν, τραγούδι καὶ χορὸ δημιουργοῦσαν τὴν ξεχωριστὴ ἑλκυστικότητα τῶν ἑλληνικῶν πολιτιστικῶν γιορτῶν. Ἡ συλλογικὴ τέλεση ἐθιμικῶν ἐκδηλώσεων ἦταν (cid:2)