Θεόδωρος B´ Λάσκαρις (1254-1258), ὁ μοναδικὸς ἑλληνίζων βασιλεύς 4 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ: Ἡ ἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης τὸ 1204 ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους σήμανε καὶ τὸ τέλος τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας ὡς κράτους ὑπερεθνικοῦ.1 Στὰ κατακερματισμένα ἐδάφη τῆς Ρωμανίας (Βυζαντίου) δημιουργήθηκαν πλῆθος μικρῶν ἢ μεγαλύτερων ἡγεμονιῶν, ποὺ τελοῦσαν ὑπὸ τὴν κατοχὴ τῶν Λατίνων. Ὡστόσο ὡρισμένοι Βυζαντινοὶ ἄρχοντες καὶ στρατηγοὶ κατάφεραν καὶ δημιούργησαν αὐτόνομα κράτη μὲ συμπαγεῖς ἑλληνικῆς καταγωγῆς πληθυσμούς: Ὁ Θεόδωρος Λάσκαρις ἵδρυσε τὴν αὐτοκρατορία τῆς Νίκαιας, στὶς ἀνατολικὲς ἀκτὲς τῆς θάλασσας τοῦ Μαρμαρᾶ καὶ ὁ Ἀλέξιος Κομνηνὸς τὴν αὐτοκρατορία τῆς Τραπεζούντας στὸν Πόντο τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Στὸ Ἰόνιο Πέλαγος ὁ Μιχαὴλ Ἄγγελος Δούκας ἵδρυσε τὸ δεσποτᾶτο τῆς Ἠπείρου μὲ πρωτεύουσα ἀπὸ τὸ 1299 τὴν Ἄρτα. 1. Runciman. ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ Πρόκειται γιὰ τὴν πρώτη νεοελληνικὴ ἐργασία γιὰ τὴν Ἅλωση, ἡ ὁποία ἐξεδόθη κατ’ ἀρχὴν τὸ 1890. Ὁ συγγραφέας της A.Γ. Πασπάτης γεννήθηκε στὴν Χίο τὸ 1814 καὶ πέθανε στὴν Ἀθήνα τὸ 1891. Προσωπικότητα πολυσχιδὴς (μελετητής, ἰατρός, ἱστορικός, γλωσσολόγος, ἀρχαιολόγος), ἀκάματος καὶ μὲ ἀκατάπαυστη ἐπιθυμία γιὰ γνώση, δημιουργία καὶ κοινωφελῆ δράση. Καθ’ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του εἶχε ὡς ἐφαλτήριοτῆς δράσης του τὶς προσωπικὲς δραματικὲς ἐμπειρίες του. Ἡ μεγαλύτερη ἴσως «ὤθηση»γιὰ τὸν Πασπάτη ὑπῆρξε ἡ εἰσβολὴ τῶν Τούρκων στὸ νησί του, τὴν Χίο, τὴν ὁποία βίωσε καὶ εἶδε μὲ τὰ ἴδια του τὰ μάτια τὴν καταστροφή της, τὴν σφαγὴ δικῶν του ἀνθρώπων καὶ τέλος τὴν ἀπαγωγή του ἀπὸ τοὺς εἰσβολεῖς. Διασωθεὶς ἀπὸ τὴν ἴδια του τὴν μητέρα ἀναγκάστηκε νὰ τὴν ἀποχωρισθῇ στὴν συνέχεια καὶ νὰ καταφύγῃ στὸ ἐξωτερικὸ (Βοστώνη, Λονδῖνο, Πίζα, Παρίσι), ὅπου καὶ διέπρεψε, κάνοντας λαμπρὲς σπουδές, πάντοτε διακρινόμενος, ὅπως κατὰ κανόνα συμβαίνει σὲ ὅσους ἔχουν περάσει διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου. Τὰ βήματά του τὸν ὡδήγησαν τὸ 1840 στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου διέμεινε τριάντα ὁλόκληρα χρόνια. Τὴν Πόλη τὴν ἀγάπησε, τὴν «περπάτησε» καὶ τὴν μελέτησε (cid:2)