Θεόδωρος B´ Λάσκαρις (1254-1258), ὁ μοναδικὸς ἑλληνίζων βασιλεύς 4ΕΛΛΗΝΙΚΑΧΡΟΝΙΑ: Ἡἅλωση τῆς Κωνσταντινούπολης τὸ 1204 ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους σήμανε καὶ τὸ τέλος τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας ὡς κράτους ὑπερεθνικοῦ.1Στὰ κατακερματισμένα ἐδάφη τῆς Ρω- μανίας (Βυζαντίου) δημιουργήθηκαν πλῆθος μικρῶν ἢ μεγαλύ- τερων ἡγεμονιῶν, ποὺ τελοῦσαν ὑπὸ τὴν κατοχὴ τῶν Λατίνων. Ὡστόσο ὡρι- σμένοι Βυζαντινοὶ ἄρχοντες καὶ στρατηγοὶ κατάφεραν καὶ δημιούργησαν αὐτόνομα κράτη μὲ συμπαγεῖς ἑλληνικῆς καταγωγῆς πληθυσμούς: ὉΘε- όδωρος Λάσκαρις ἵδρυσε τὴν αὐτοκρατορία τῆς Νίκαιας, στὶς ἀνατολικὲς ἀκτὲς τῆς θάλασσας τοῦ Μαρμαρᾶ καὶ ὁ Ἀλέξιος Κομνηνὸς τὴν αὐτοκρα- τορία τῆς Τραπεζούντας στὸν Πόντο τῆς Μικρᾶς Ἀσίας. Στὸ Ἰόνιο Πέλα- γος ὁ Μιχαὴλ Ἄγγελος Δούκας ἵδρυσε τὸ δεσποτᾶτο τῆς Ἠπείρου μὲ πρω- τεύουσα ἀπὸ τὸ 1299 τὴν Ἄρτα. 1. Runciman. ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ Πρόκειται γιὰ τὴν πρώτη νεοελληνικὴ ἐργασία γιὰ τὴν Ἅλωση, ἡ ὁποία ἐξεδόθη κατ’ ἀρχὴν τὸ 1890. Ὁ συγγραφέας της A.Γ. Πασπάτης γεννήθηκε στὴν Χίο τὸ 1814 καὶ πέ- θανε στὴν Ἀθήνα τὸ 1891. Προσωπικότητα πολυσχιδὴς (μελετητής, ἰατρός, ἱστορικός, γλωσσολόγος, ἀρχαιολόγος), ἀκάματος καὶ μὲ ἀκατάπαυστη ἐπιθυμία γιὰ γνώση, δημι- ουργία καὶ κοινωφελῆ δράση. Καθ’ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς ζωῆς του εἶχε ὡς ἐφαλτήριοτῆς δράσης του τὶς προσωπικὲς δραματικὲς ἐμπειρίες του. Ἡ μεγαλύτερη ἴσως «ὤθηση»γιὰ τὸν Πασπάτη ὑπῆρξε ἡ εἰσβολὴ τῶν Τούρκων στὸ νησί του, τὴνΧίο, τὴν ὁποία βίωσε καὶ εἶδε μὲ τὰ ἴδια του τὰ μάτια τὴν καταστροφή της, τὴν σφαγὴ δικῶν του ἀνθρώπων καὶ τέλος τὴν ἀπαγωγή του ἀπὸ τοὺς εἰσβολεῖς. Διασωθεὶς ἀπὸ τὴν ἴδια του τὴν μητέρα ἀναγκάστηκε νὰ τὴν ἀποχωρισθῇ στὴν συνέχεια καὶ νὰ καταφύγῃ στὸ ἐξωτερικὸ (Βο- στώνη, Λονδῖνο, Πίζα, Παρίσι), ὅπου καὶ διέπρεψε, κάνοντας λαμπρὲς σπουδές, πάντο- τε διακρινόμενος, ὅπως κατὰ κανόνα συμβαίνει σὲ ὅσους ἔχουν περάσει διὰ πυρὸς καὶ σιδήρου. Τὰ βήματά του τὸν ὡδήγησαν τὸ 1840 στὴν Κωνσταντινούπολη, ὅπου διέμεινε τριάντα ὁλόκληρα χρόνια. Τὴν Πόλη τὴν ἀγάπησε, τὴν «περπάτησε» καὶ τὴν μελέτησε �