«Ἱστορία»: ἡ μεγάλη αὐταπάτη τία καὶ τὸ «ὁρατὸ» ἀποτέλεσμα τῆς στοᾶς τοῦ σκουληκιοῦ εἶναι ἀκριθῶς τὰ ἴδια μὲ τῆς καλύθας, ἂν καὶ οἱ δύο κατασκευάζωνται μὲ κίνητρο τὴν ἀνάγκη, (κρῦο, ζέστη, κίνδυνοι) καὶ μὲ σκοπὸ τὴν προστασία; Ἰκὶ ποιὰ εἶναι ἡ ὁρατὴ διαφορὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου -- καὶ γενικὰ -- μεταξὺ καὶ «λογικῆα», ἀφοῦ «ἐνστίκτου» πρόκειται καὶ στὶς δύο περιπτώσεις ἀκριθῶς γιὰ τὸ «ἐγὼ» ποὺ ἀντιπαρατίθεται καὶ ἀντιδρᾶ πρὸς τὸ «ἐσύ» Τοῦ ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΙΚΑΙΟΥ ΦΥ͂ ἤ ὁ θάνατος Τ ὶ θὰ πῆ ἱστορία, ὄχι ἡ ὁμώνυμη ἐπιστήμη, ἀλλὰ τὸ ἱἵστορικ ό, ὁ πολιπισμός; Στὴν ἀπάντηση πρὸς τὸ ἐρώτημα αὐτὸ ὑπάρχει σχετικὴ φιλοσοφικὴ συμφωνία: ἱστορία εἶναι ὅ,τι δὸὺν εἶναι φύση, ὅ,τι δὲν γίνεται ἀπὸ φυσικοῦ, ἀλλὰ τὸ φτιάχνθι μὲ τὴν δικὴ του δημιουργικὴ παρέμθαση ὁ ἄνθρωπος. ̓Επομένωοα, ἱστορία, «ἱστορικό», εἶναι ἡ κατασκευὴ μιᾶς καλύθας π.χ., γιὰ τὴν προστασία τοῦ ἀνθρώπου, ἐφ ̓ ὅσον ἡ φύση δὲν κατασκευάζει καλύθες ̓ καὶ δὲν' εἶναι ἱστορία, «ἱστορικό», μιὰ φυσικὴ σπηλιά. ̓Αλλὰ ἀπὸ τὸ σημεῖο αὐτὸ ἀρχίζουν τὰ προθλήματα: ἂν ἡ καλύθα εἷνα! ἱστορία, γιατὶ νὰ μὴν εἶναι καὶ τὸ ὁποιοδήποτε κατασκεύασμα ποὺ κάνει ἕνα ὁποιοδήποτε ζωντανὸ πλάσμα, λ.χ. μιὰ ὀπὴ ἢ στοὰ στὸ χῶμα, ποὺ διανοίγει ἕνα σκουλήκι ἢ μιὰ φωλιά, ποὺ χτίζει στὸ δένδρο ἕνα πουλί; Μήπως κι αὐτὰ δὲν εἴναι «παρὰ φύσιν», μήπως εἶναι. «φυσικά» ; Δὲν εἶναι μὲν «φυσικά», ἀπαντᾶ μιὰ μερίδα διανοούμενων, ἀλλὰ γίνονται «ἐνστικτωδῶς», χωρὶς «λογικἠ» καὶ χωρὶς «σκοπό», γι ̓ αὐτὸ καὶ δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ἱστορία. ̓Αλλὰ γιατὶ χωρὶς «λογικὴ» καὶ χωρὶς «σκοπό», ἀφοῦ καὶ ἡ «ὁρωτή» αἱ- καὶ τὸ «αὐτὸς» ἢ τὸ «αὐτό»; Ὡραῖα, λόει ὡρισμένη ἄλλη μερίδα, ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ ἀνθρώπινου καὶ τοῦ ζωϊκοῦ δημιουργήματος δὲν ὑπάρχει σύγκριση ἀπὸ ἄποιψη 6αθμοῦ τελειότητας. Δὲν μμπορεῖ π.χ. νὰ συγκριθή ἕνα ἀνθρώπινο τεχνικὸ ἔργο μὲ τὸ ὄρυγμα ἑνὸς λαγοῦ, ἢ -ἀλλοιῶς -- δὲν μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν Ισότιμα ἡ ἀρχιτεκτονικὴ ἁρμονία τοῦ Λουκοῦ Οἴκου τῆς Οὐύάσιγκτων ἢ τοῦ Κρεμλίνου τῆς Μόσχας μὲ τὴν ὀγκώδη μυρμηκοφωλιὰ τῶν τερμιτῶν ἢ τὴν γιγαντιαία ἀποικία τῶν κοραλλίων. Ναί, ἀλλὰ ἐδῶ πιὰ ἡ διαφορά τελειότητας εἶναι ἁπλῶς ποσοτική, ἀφορᾷ «θαθμό», «νούμερο» καὶ ὄχι οὐσία -- ἄρα μὲ τὴ συλλογιστικὴ αὐτή, ἄκοη δὲν θὰ μπορέσουμε νὰ θροῦμε προσπαθώντας νὰ ὁρίσουμε σαφῆ σύνορα μεταξὺ ἱστορικοῦ καὶ