Ï ΔΗΘΕΝ «ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ» ἀρ χι ε πί σκο πος κ. Χρι στό δου λος, ὅ πως γνω ρί ζου με ὅ λοι, ἀ πεφά σι σε προ σφά τως μὲ τὴν σύμ φω νη γνώ μη τῆς Ἱ ε ρᾶς Συ νόδου νὰ προ χω ρή σῃ στὴν κα θι έ ρω ση τῆς δη μο τι κῆς γλώσ σας κα τὰ τὴν ἀ νά γνω ση τοῦ Εὐ αγ γε λί ου καὶ τοῦ «Ἀ πο στό λου» τῆς Κυ ρια κῆς. Πα ράλ λη λα δὲν κα ταρ γεῖ ται καὶ ἡ ἀ νά γνω ση στὴν ἕ ως τώ ρα κα θι ε ρω μέ νη γλῶσ σα (δηλ. τὴν Ἀ λε ξαν δρι νὴ κοι νή). Τὴν με τάφρα ση τῶν «ἱ ε ρῶν» κει μέ νων ἀ νέ λα βαν κα θη γη τὲς τῆς Θε ο λο γι κῆς Σχολῆς (γε γο νὸς κα θό λου τυ χαῖ ο, νο μί ζω). Ἡ ἐ ξέ λι ξη αὐ τὴ μᾶς ὁ δη γεῖ μοι ραῖ α καὶ συ νειρ μι κὰ στὸ 1901, ὅ ταν ἀ νά λο γη προ σπά θεια τῆς βα σί λισ σας Ὄλ γας προ κά λε σε αἱ μα τη ρὰ ἐ πει σό δια (ἀ πο τέ λεσμα ἀ νο ή των πα θῶν, φα να τι σμοῦ, ἀ μα θεί ας ἀλ λὰ καὶ σύγ χυ σης) καὶ τὸν θά νατο 11 ἀ τό μων, τὸν τραυ μα τι σμὸ ἄλ λων 80 καὶ τὴν πα ραί τη ση τῆς κυ βέρ νη σης Θε ο τό κη καὶ τοῦ ἀρ χι ε πι σκό που Προ κο πί ου. Τό τε τὸ τσα κι σμέ νο ἠ θι κὸ τῶν Ἑλ λή νων, ἔ πει τα ἀ πὸ τὴν τα πει νω τι κὴ ἀ πὸ τοὺς Τούρ κους ἧτ τα τοῦ 1897, ἔ γι νε ἐρ γα λεῖ ο στὰ χέ ρια τῆς παν το δύ να μης Ἐκκλη σί ας, ἡ ὁ ποί α προ έ βα λε τὸν ἐ ξω φρε νι κὸ ἰ σχυ ρι σμὸ ὅ τι αἰ τί α τῆς συμ φο ρᾶς ἦ ταν ἡ ἀ πο μά κρυν ση τῶν Ἑλ λή νων ἀ πὸ τὴν Ὀρ θο δο ξί α! Ἡ Ἑλ λη νι κὴ Ὀρ θό δοξη Ἐκ κλη σί α, γαν τζω μέ νη μὲ νύ χια καὶ μὲ δόν τια στὴν ἐ ξου σί α, ἐμ πό δι ζε κά θε προ σπά θεια δι α φω τι σμοῦ τῶν Ἑλ λή νων καὶ ἐ ναν τι ώ θη κε στὰ σχέ δια τῆς ρω σικῆς κα τα γω γῆς βα σί λισ σας Ὄλ γας, φο βού με νη μή πως ἡ Ρω σι κὴ Ἐκ κλη σί α τῆς ἁρ πά ξῃ τὰ ἡ νί α. Ἔ γι νε λό γος γιὰ παν σλαυ ι σμὸ καὶ ἐ θνι κὸ κίν δυ νο, μὲ ἀ πο τέ λεσμα τὸ πλῆ θος νὰ φα να τι σθῇ καὶ νὰ φθά σῃ στὶς ἀ κρό τη τες ποὺ προ α να φέ ρα με. (Πε ρισ σό τε ρα γιὰ τὰ «Εὐ αγ γε λι κὰ» τοῦ 1901 βλ. «Δ», τ. 272). Σή με ρα ὁ ἀρ χι ε πί σκο πος Χρι στό δου λος (καὶ βε βαί ως ἡ Ὀρ θο δο ξί α, τὴν ὁ ποί α ἐκ προ σω πεῖ) ἔρ χε ται ἀν τι μέ τω πος μὲ τὴν ἐ πι θυ μί α τῶν Ἑλ λή νων νὰ ἐ πι στρέψουν στὶς ρί ζες τους (τὶς πραγ μα τι κὲς ἑλ λη νι κὲς ρί ζες καὶ ὄ χι τὶς ἑ βραι ο χρι στι ανι κὲς ποὺ προ βάλ λει ἐ κεῖ νος). Ἄ ρα ἔρ χε ται πρό σω πο μὲ πρό σω πο μὲ τὴν ἀ πο μάκρυν σή τους ἀ πὸ τὴν Ἐκ κλη σί α. Ἡ κί νη ση αὐ τή, ἡ ἐ πι νό η ση δη λα δὴ (ἀ νά με σα σὲ πολ λὲς ἄλ λες) τοῦ Ἀρ χι ε πισκό που, νὰ ἀ να γι γνώ σκε ται τὸ Εὐ αγ γέ λιο στὴν δη μο τι κή, γί νε ται πρὸς πολ λὲς κα τευ θύν σεις. • Στο χεύ ει κα τ’ ἀρ χὰς στὴν ἄ γραν νέ ων πι στῶν, οἱ ὁ ποῖ οι δὲν εἶ ναι σὲ θέ ση νὰ πα ρα κο λου θή σουν τὴν «θεί α» λει τουρ γί α ἀ πὸ τὸ ἀρ χαῖ ο κεί με νο. • Δεύ τε ρον, ἀλ λὰ ὄ χι λι γώ τε ρο ση μαν τι κό, ἐ πι τρέ πει στὸν ἴ διο νὰ φι γου ράρῃ ὡς «πρω το πό ρος», «φι λε λεύ θε ρος» καὶ «ἐκ συγ χρο νι στὴς» ἐκ κλη σι α στι κὸς ἡ γέ της. • Τρί τον, ἐλπί ζει ὅ τι κα τ’ αὐ τὸν τὸν τρό πο κτυ πᾷ, ἀ πο δυ να μώ νει ἐμ μέ σως τὴν ὁ λο έ να ἐν τει νό με νη τά ση πολ λῶν Ἑλ λή νων νὰ ἀ σχο λη θοῦν μὲ τὴν Ἑλ λη-