ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Σπίθα µέσα στὴ στάχτη Μέσα περίπου στὴν ἑκατονταετία ποὺ ἔζησε ὁ φιλόσοφος Πλήθων (1358; --- 1452) ἕνα πλῆθος «τυχοδιωκτῶν», ὅπως ποὺ ἀποκαλεῖ ὁ Κων. Παπαρρηγόπουλος, μαζὶ μὲ ἐ- στεµµένους καὶ μὲ ὄργανα μισθοφόρους φονιάδες καὶ ληστὲς ἁλώνιζαν κυριολεκτικὰ κι᾿ ἀπογύμνωναν τοὺς ἑλληνικοὺς πληθυσμοὺς πλιατσικολογώντας, ἐνῶ ταυτόχρονα ἐξαφάνιζαν ὅ,τι εἶχε ἀπομείνει ἀπὸ τὴν Τέχνη καὶ τὸν Λόγο τῆς μεγάλης κληρονομιᾶς τοῦ πανάρχαιου Ἑλληνικοῦ Πνεύματος πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα. Αὐτὴ τὴν ἐκστρατεία διαρπαγῆς τῆς κληρονομιᾶς τῶν εἰδωλολατρῶν κατεύθυναν καὶ Πατριάρχες καὶ Πά- πες ἐν ὀνόματι τοῦ ἑνὸς Θεοῦ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης τῶν Χριστιανῶν... Καὶ ὑπῆρξε, μετὰ τὴν πτώση, ἐντελῶς σκόπιµῃ ἡ ἀπόφαση τοῦ Βατικανοῦ νὰ βαφτιστεῖ ἡ ἀνατολι- κὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία Βυζάντιο, ἀφοῦ ἦταν κάτι τὸ διαφορετικὸ ἀπ᾽ τὴ Ρώμη. Καὶ ἁκόμη ἡ ἰδέα αὐτή... συμβόλιζε ὅτι ἡ Αὐτοκρατορία τῆς ᾿᾽Ανατολῆς ποὺ ἔκανε πρωτεύουσα τὴν παλιὰ μικρὴ ἀποικία τῶν Μεγάρων (τὸ Βυζάντιο ἱδρύθηκε τὸ 675 π.Χ.), ἦταν συνέχεια τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ Κόσμου!... Βέβαια δὲν ἐξήγησαν ποτὲ οἱ ἐφευρέτες τοῦ «Βυζάντιου» καὶ οἱ ὑμνητὲς τῆς Ρωμιοσύνης, πῶς καὶ γιατὶ συνέβη αὐτὸ ἤ γιατί μᾶς βάφτισαν Ρωμιούς.. Μὲ τὴν εὐκαιρία, πάντως, αὐτή, ποὺ ὁ 4αυλός ἀφιερώνει τὸ τεῦχος του αὐτὸ στὸν φιλόσοφο Πλήθωνα, τὸν ἄνθρωπο ποὺ συνέβαλε τόσο πολὺ στὴ λεγομένη ἀναγέν- νηση τῆς Εὐρώπης, θὰ προσκαλέσω ὅλους τοὺς κατὰ παιδείαν Ἕλληνες νὰ ἀξιώσουν ἀπ᾿ τὸ Βατικανὸ νὰ παραδώσει ὅλα τὰ θαμμένα στὴν ἀπόρρητη βιβλιοθήκη του ἑλλη- νικὰ κείµενα. Ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι, ἄν αὐτὰ γίνουν προσιτὰ στὴν ᾽Ακαδημία ᾽Α- θηνῶν καὶ ἐρευνηθοῦν, πολλὰ θὰ ἀλλάξουν στὴν ἱστορία τοῦ πολιτισμοῦ τῆς ἀνθρωπό- τητας... Τὴν ἐκατονταετία αὐτὴ τῶν «τυχοδιωκτῶν» τὴν ὁριοθετεῖ, θὰ ἔλεγα, μιὰ ἀμφιλε- γόµενη προσωπικότητα, ὁ Ἰωάννης Καντακουζηνός. Ἡ ἱστορία τοῦ Καντακουζηνοῦ καὶ τῶν θυγατέρων του ἀποτελεῖ προσανατολιστικὸ σημεῖο στὴν κατανόηση τοῦ «τυ- χοδιωκτισμοῦ» στὴν διοίκηση τοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους, μέχρι τὴν πτώση του. Τὸ θέµα βέβαια τῆς πτώσης ἔχει τόσο ὡραιοποιηθεῖ (Αγία Σοφία -- Μαρμαρωμέ- νος Βασιλιᾶς -- Μεγάλη Ἰδέα κ.λ.π.), ὥστε ὁ μῦθος τοῦ «Βυζάντιου» νὰ μᾶς ταλαιπώ- ρεῖ ἀκόμη μὲ τὰ γνωστὰ παράγωγά του (Πορφυρογέννητοι -- Τουρκομάχοι --- Ρωμιο- σύνη --- βυζαντινὴ παράδοση -- ἐκκλησιαστικὸ κατεστημένο κ.ἄ.). Ἣ ἀλήθεια ὅμως εἶναι ἐντελῶς διαφορετική. Ἢ πτώση τῆς Νέας Ρώμης χτισµένης πάνω στὸ ἀρχαῖο Βυ- ζάντιο, ἡ διάλυση τῶν «ἐἑταιρειῶν», καὶ ἡ ἐπικράτηση τῶν Τούρκων ἦταν μιὰ ἁπλῆ πράξη ξεκαθαρίσµατος τῶν λογαριασμῶν μεταξὺ τῶν λυμεώνων συμμοριῶν ποὺ εἶχαν εἰσβάλει στὸν ἑλληνικὸ χῶρο, καὶ βέβαια χωρὶς τὴν συγκατάθεση τῶν κληρονόμων τῆς ἑλληνικῆς γῆς. Καὶ ἄς δοῦμε µέσα σ᾽ ἕνα συνοπτικὸ διάγραμμα τὸ γιατί. ο Ὁ Ἰωάννης Καντακουζηνὸς (1347---1354) ἐκτὸς τῶν δύο ἀγοριῶν (Ματθαῖος καὶ ᾿Ανδρόνικος) εἶχε καὶ δύο κορίτσια, τὴν ᾿Ελένη, ποὺ πάντρεψε μὲ τὸν Ἰωάννη Πα- λαιολόγο (134---1391), καὶ τὴν Θεοδώρα, ποὺ τὴν «παρέδωσε» σὲ ἡλικία 13 χρονῶν στὸν Οὐραχάν, τὸν ἡγεμόνα τῶν ᾿Οσμανιδῶν (1326- -Ι1362) σὰν σύζυγο, κατὰ τὸν µου- σουλμανικὸ νόµο. ο Ο ᾿Ιωάννης Παλαιολόγος (γιὸς τοῦ ᾽Ανδρόνικου τοῦ Γ᾽ καὶ τῆς "Αννας τῆς Σα- βοῖας) μὲ τὴν κόρη τοῦ Καντακουζηνοῦ Ἑλένη ἔκαναν 4 ἀγόρια, τὸν ᾽Ανδρόνικο, Μα- νουήλ,, Θεόδωρο καὶ Μιχαήλ. ᾿Απ᾽ αὐτοὺς ἔγινε αὐτοκράτορας ὁ Μανουήλ, ὡς Μανου- ήλ ὁ 1]. ο Ὁ Οὐραχὰν μὲ τὴν Θεοδώρα Καντακουζηνοῦ γέννησε δύο ἀγόρια, τὸν Χαλήλ καὶ τὸν Μουράτ. Ὁ Χαλήλ πέθανε πρὶν ἀπὸ τὸν Οὐραχάν, καὶ στὸ θρόνο τῶν Ὄσμανι- δῶν ἀνέβηκε ὁ Μουράτ, ὡς Μουράτ ὁ |.