Νεύτωνας καὶ Καρτέσιος Καρ τέ σιος (1596-1650) κα τα γρά φον τας τοὺς λο γι κοὺς κα νό νες του δια τύ πω σε τὰ ἀ κό λου θα στὸ ἔρ γο του «Κα νό νες γιὰ τὴν Κα θο δή γη ση τοῦ Πνεύ μα τος»: «4... Ἀ πὸ τὴν ἀρ χὴ θὰ δι ε ρευ νή σω με ὅ λες τὶς πρά ξεις τῆς νό η σής μας, ποὺ μὲ τὴ βο ή θειά τους, χω ρὶς νὰ πλα νη θοῦ με, θὰ ὁ δη γη θοῦ με στὴ γνώ ση τῶν πραγ μά των. Καὶ αὐ τὲς εἶ ναι μό νο δύο, ἡ ἐ νό ρα ση καὶ ἡ πα ρα γω γή. »5. Μὲ τὴν ἐ νό ρα ση δὲν ἐν νο ῶ τὴν ἀ βέ βαι η μαρ τυ ρί α τῶν αἰ σθή σε ων ἢ τὴν ἐ σφαλμέ νη κρί ση μιᾶς φαν τα σί ας, ποὺ συγ κρο τεῖ κα κῶς τὸ ἀν τι κεί με νό της, ἀλ λὰ τὴ σύλ ληψη, ποὺ γί νε ται ἀ πὸ πνεῦ μα δια υγὲς καὶ προ σε κτι κό» (Κα νό νας 3). Αὐ τὲς ὅ μως τὶς δύο, ἐ νό ρα ση καὶ πα ρα γω γή, στὸν Κα νό να 7 θὰ τὶς ἀ να τρέ ψῃ: «5. Μα ζὶ μὲ αὐ τὰ πρέ πει νὰ ση μει ώ σω με πὼς μὲ τὴν ἐ παρ κῆ ἀπα ρίθ μη ση ἢ ἐ πα γω γὴ ἐν νο οῦ με τὴ μέ θο δο ἐ κεί νη, μὲ τὴν ὁ ποί α μπο ροῦ με νὰ συμ πε ρά νω με τὴν κά θε ἀ λήθεια μὲ πε ρισ σό τε ρη βε βαι ό τη τα πα ρὰ μὲ ὁ ποι ο δή πο τε ἄλ λο εἶ δος ἀ πό δει ξης, ἐ κτὸς φυ σι κὰ ἀ πὸ τὴν ἁ πλῆ ἐ νό ρα ση. Συ νε πῶς ὅ ταν τὴν κά θε γνώ ση μπο ροῦ με νὰ τὴν ἀ ναγά γω με στὴν ἐ νό ρα ση αὐ τήν, ὁ μό νος δρό μος ποὺ μᾶς ἀ πο μέ νει, ἀ φοῦ ἀ πορ ρί ψω με 2. Ï ΔΗΘΕΝ «1ος ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ» ὸ θέμα ποὺ θίγεται ἐδῶ, πι στεύ ω, ἀ ξί ζει νὰ λά βῃ δη μο σι ό τη τα γιὰ χά ρη τῆς ἀ πο κα τά στα σης τῆς ἱ στο ρι κῆς ἀ λή θειας. Πρό κειται γιὰ τὸν λε γό με νο «Πρῶ το Νό μο τοῦ Νεύ τω νος». Ὁ νό μος αὐ τὸς δι α τυ πώ θη κε γιὰ πρώ τη φο ρὰ ἀ πὸ τὸν Ἀ ρι στο τέ λη κατὰ τρό πο σα φῆ καὶ μο νο σή μαν το. Πα ρα θέ τω ἀ τό φια τὰ σχε τι κὰ κεί με να, ὅ που ἀ πο δει κνύ ε ται τοῦ λό γου τὸ ἀ λη θές: α) Ἀ πὸ τὸ βι βλί ο «Ἀριστοτέλης-Ἅπαντα», 42 Φυ σι κὴ Ἀ κρό α σις (Φυ σι κά), βι βλί ο Δ, Ἐκ δό σεις Κά κτος, σελ. 136 καὶ 137: Ἀρ χαῖ ο κεί με νο (γρά φτη κε με τα ξὺ 384 καὶ 322 π.Χ.): «ἔ τι οὐ δεὶς ἂν ἔ χοι εἰ πεῖν διὰ τί κι νη θὲν στή σε ταί που· τί γὰρ μᾶλ λον ἐν ταῦθα ἢ ἐν ταῦθα; ὥ στε ἢ ἠ ρε μή σει ἢ εἰς ἄ πει ρον ἀ νάγ κη φέ ρε σθαι, ἐ ὰν μή τι ἐμ πο δί σῃ κρεῖτ τον.». ‣