Ἡ παραχάραξη τῆς Ἱστορίας στὴ Βέροια ἱ στο ρί α τῆς Ἠ μα θί ας εἶ ναι συν δε δε μέ νη μὲ ὅ λες τὶς φά σεις τῆς Ἑλλη νι κῆς Ἱ στο ρί ας. Στὴν «Ἠ μα θί ην ἐ ρα τει νὴν» (Ἰ λιάς, Ξ 226) ἔ χουν ἐν το πι σθῇ συ νο λι κὰ 17 προ ϊ στο ρι κοὶ οἰ κι σμοί. Στὴ Νέ α Νι κο μή δεια ἀ να κα λύ φθη κε ὁ ἀρ χαι ό τε ρος νε ο λι θι κὸς οἰ κι σμός, ὁ ὁ ποῖ ος χρο νολο γεῖ ται στὴν 7η χι λι ε τί α π.Χ. Κον τὰ στὴ Νά ου σα ἔ χουν βρε θῆ ἐ ρεί πια ἀ πὸ τὴν ἀρ χαί α πό λη Μί ε ζα (μὲ ἱ ε ρὸ τῶν Νυμ φῶν, μα κε δο νι κοὺς τά φους κι ἑλ ληνι στι κὸ θέ α τρο). Στὴ Βερ γί να (Αἰ γὲς) βρί σκον ται τὸ ἀ νά κτο ρο κι οἱ βα σι λι κοὶ τά φοι ποὺ ἀ να κά λυ ψε ὁ Ἀν δρό νι κος. Στὴν πρω τεύ ου σα τοῦ νο μοῦ Βέ ροι α ὑ πῆρ χε ἱ ε ρὸ τοῦ Ἡ ρα κλέ ους, τοῦ Ἀ σκλη πιοῦ καὶ τῆς Ἀ φρο δί της. Λα τρευ ό ταν ἐ πί σης ὁ Ζεύς, πρὸς τι μὴν τοῦ ὁ ποί ου τε λοῦν ταν τὰ «ἐν Βε ροί ᾳ Ὀ λύμ πια», ὁ Δι ό νυ σος, ὁ Ἀ πόλ λων, ὁ Ἑρ μῆς, ἡ Δή μη τρα, ἡ Περ σε φό νη, ὁ Πλού των κι οἱ Νη ρη ί δες. Ἡ ἱ στο ρί α τῆς πό λης συ νε χί στη κε ἀ δι ά κο πα κα τὰ τοὺς ἑλ λη νι στικοὺς καὶ ρω μα ϊ κοὺς χρό νους, ὁ πό τε ὡ ρί σθη κε ἡ Βέ ροι α ὡς ἕ δρα τοῦ «Κοι νοῦ τῶν Μα κε δό νων». Θὰ πρέ πει νὰ φαν τα στοῦ με λοι πὸν μί α ἀρ χαί α πό λη γεμά τη ἀ γάλ μα τα, στά δια, θέ α τρα, να οὺς κι ἄλ λα λαμ πρὰ οἰ κο δο μή μα τα, τῶν ὁ ποί ων του λά χι στον κά ποι α ἐ ρεί πια θὰ πε ρι μέ να με νὰ σῴ ζον ται στὴ σύγ χρονη πό λη. Κι ὅ μως ὁ ἐ πι σκέ πτης τῆς Βέ ροι ας σή με ρα δὲν ἔ χει ἄλ λο τί πο τα νὰ δῇ, πα ρὰ πάμ πολ λους βυ ζαν τι νοὺς να οὺς (48 συ νο λι κὰ) κι ἕ να σύγ χρο νο ἐκκλη σι α στι κὸ «μνη μεῖ ο», τὸ «Βῆ μα τοῦ Ἀ πο στό λου Παύ λου», ἀ πὸ τὸ ὁ ποῖ ο ἡ ἐ πί ση μη προ πα γάν δα τοῦ ἑλ λη νι κοῦ κρα τι δί ου ἰ σχυ ρί ζε ται –πλα στο γρα φώντας τὴν ἱ στο ρί α– ὅ τι κή ρυ ξε τὸ Εὐ αγ γέ λιο στοὺς Ἕλ λη νες. ‣ Πι να κί δα στὴ Βέ ροι α ποὺ φα νε ρώ νει ἀ μέ σως στὸν ἐ πι σκέ πτη τὴ βυ ζαν τι νὴ ταυ τό τη τα τῆς πό λης.