ΤΟ ΑΝΤΡΟΝ ΤΗΣ ΣΙΒΥΛΛΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΜΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ἀρ χαί α ἑλ λη νι κὴ ἀ ποι κί α τῆς Κύ μης στὴν εὔ φο ρη πε διά δα τῆς Καμ πα νί ας θε ω ρεῖ ται ὡς ἡ ἀρ χαι ό τε ρη τῶν ἀ ποι κι ῶν τῆς Κά τω Ἰ τα λί ας ἀλ λὰ καὶ ἡ βο ρει ό τε ρη στὸ Τυρ ρη νι κὸ πέ λα γος. Ἡ πα λαι ό τε ρη ἐκ δο χὴ ἀ πο δί δει τὴν ἵ δρυ σή της στὸν Με γα σθέ νη καὶ τὸν Ἱπ πο κλῆ, ποὺ ὡ δη γή θη καν στὴν θέ ση αὐ τὴν ἀ πὸ μί α πε ρι στε ρὰ ἀγ γε λι ο φό ρο τοῦ Ἀ πόλ λω νος. Με τα γε νέ στε ρες ὅ μως μαρ τυ ρί ες ἀ πο δί δουν τὴν ἵ δρυ ση τῆς πό λε ως πε ρὶ τὸ δεύ τε ρο ἥ μι συ τοῦ 8ου π.Χ. αἰ ῶ νος στοὺς Χαλ κι δεῖς ἢ Κυ μαί ους Εὐ βοεῖς, ποὺ ἀ ποί κι σαν προ η γου μέ νως τὴν ἀ πέ ναν τι εὑ ρι σκό με νη νῆ σο Πι θη κοῦσ σαν (Ἰσκία σή με ρα). Εὑ ρι σκό με νη στὸ ἀ κραῖ ο αὐ τὸ ση μεῖ ο ἔ παι ξε τε ρά στιο ρό λο στὴν ἀ κτι νο βο λί α τοῦ Ἑλ λη νι κοῦ Πο λι τι σμοῦ πά νω στὴν πρω τό γο νη Ρώ μη ἀλ λὰ καὶ στὴν δι ά δο ση τοῦ Χαλ κι δι κοῦ ἀλ φα βή του, τοῦ σή με ρα κα λού με νου "Λα τι νι κοῦ", τὴν λα τρεί α τῶν θε ο τή των, τοῦ Ἀ πόλ λω νος καὶ τῆς Δή μη τρος καὶ πολ λὰ ἄλ λα. Κα τὰ τὸν 7ο καὶ 6ο π.Χ. αἰ . ἡ κυ ρι αρ χί α της σ’ ὅ λη τὴν Καμ πα νί α εἶ ναι ἀ δι αμ φι σβή τη τη. Τό τε ἵ δρυ σε ἐγ γὺς τῆς πα λαι ό τε ρης ἀ ποι κί ας Παρ θε νό πης (ὄ νο μα μιᾶς τῶν Σει ρή νων) τὴν πό λη Νεά πο λη (Νά πο λι) ἢ με τέ πει τα Σκα πα νά πο λη. Με τὰ ἵ δρυ σε ἀ πὸ κοι νοῦ μὲ τὴν μη τρό πο λη Χαλ κί δα τὴν Ζάγ κλην (Μεσ σή νην) στὴν Σι κε λί α. Σή με ρα ἐκ τῆς ἀρ χαί ας ἑλ λη νι κῆς ἀ ποι κί ας σῴ ζον ται οἱ βά σεις τῶν να ῶν τοῦ Ἀ πόλ λω νος καὶ τοῦ Διὸς ὅ πως καὶ μέ γα μέ ρος τῶν γι γαν τια ίων τει χῶν της. Ἕνα γιγάντιο ἔργο τοῦ ε΄ αἰ. κεῖ νο ὅ μως τὸ ὁ ποῖ ο προ ξε νεῖ ἰ δι αί τε ρη ἐν τύ πω ση, εἶ ναι τὸ πο λυ ει δῶς ὑ μνη θὲν καὶ σὲ ἄ ρι στη κα τά στα ση σῳ ζό με νο Ἄν τρον τῆς Σί βυλ λας. Πρόκει ται γιὰ ἕ ναν μα κρὺ δι ά δρο μο 131,50 μ. μή κους, 2,40 μ. πλά τους καὶ 5,60 μ. ὕ ψους, τε λει ό τα της τρα πε ζο ει δοῦς το μῆς, λα ξευ μέ νο ἐ πὶ πω ρο λί θου καὶ φω τι ζό με νο ἀ πὸ ἕ ξι πλευ ρι κὲς στο ὲς ἀ νοι χτὲς πρὸς τὴν πλευ ρὰ τῆς θά λασ σας ὅ μοι ες στὸ σχῆ μα μὲ τὸν κύ ριο δι ά δρο μο. (Βλ. φωτ. στὴν ἔ ναν τι σε λί δα.) Στὴν ἀν τίθε τη τῆς θά λασ σας πλευ ρὰ καὶ στὸ μέ σον τῆς ἀ πο στά σε ως ἀ νοί γον ται τρεῖς μι κρὲς στο ὲς δι ευ θε τη μέ νες σὲ δε ξα με νές, ὅ που ἡ Σί βυλ λα ἀ πε κα θαί ρε το. Στὸ βά θος ἡ στο ὰ κα τα λή γει σ’ ἕ να εὐ ρύ χω ρο δῶ μα θο λω τὸ μὲ τρεῖς ἐ σο χές, ὅ που ἡ Σί βυλ λα ἀ πο συ ρόμε νη καὶ ἐκ στα σι α ζό με νη «σι βυλ λι κῶς» χρη σμο δο τοῦ σε. Τὴν ὅ λη τε χνι κὴ τῆς το μῆς συ ναν τοῦ με στὴν Κρη τι κὴ καὶ Μυ κη να ϊ κὴ ἀρ χι τε κτο νι κή, καὶ εἶ ναι ὅ μοι α μὲ τὶς ἀρ χα ϊ κὲς ἑλ λη νι κὲς πα ρα δό σεις. Ἀ νά γε ται δὲ ἡ ὅ λη κα τα σκευ ὴ τοῦ γι γαν τια ίου καὶ ἐκ πλη κτι κοῦ αὐ τοῦ ἔρ γου στὸν 5ον αἰ ῶ να π.Χ. Τό ση ἦ ταν ἡ φή μη καὶ ἡ αἴ γλη τῆς Κυ μαί ας Σί βυλ λας, ποὺ καὶ αὐ τὸς ὁ μέ γας Ρω μαῖ ος ποι η τὴς Βιρ γί λιος στὴν «Αἰ νειάδα» του (βι βλ. 6), φαν τα ζό με νος συ νάν τη ση τοῦ Αἰ νεί α μὲ τὴν Σί βυλ λα, πε ρι γρά φει τὸν δρα μα τι κὸ καὶ μυ στη ρια κὸ χα ρα κτῆ ρα τῶν προ φη τει ῶν της: κα θ’ ὃ ἐμ πνε ό με νη ὑ πὸ τοῦ θε οῦ Ἀ πόλ λω νος ἀ ναγ κά ζε ται νὰ ὑ πο κρύ πτῃ αὐ τὸ τὸ ὁ ποῖ ον ἀγ γέλ λει κάτω ἀ πὸ τὴν ἀμ φι ση μί α.