ΤΟ ΑΝΤΡΟΝ ΤΗΣ ΣΙΒΥΛΛΑΣ ΣΤΗΝ ΚΥΜΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ ἀρχαία ἑλληνικὴ ἀποικία τῆς Κύμης στὴν εὔφορη πεδιάδα τῆς Καμπανίας θεωρεῖται ὡς ἡ ἀρχαιότερη τῶν ἀποικιῶν τῆς Κάτω Ἰταλίας ἀλλὰ καὶ ἡ βορειότερη στὸ Τυρρηνικὸ πέλαγος. Ἡ παλαιότερη ἐκδοχὴ ἀποδίδει τὴν ἵδρυσή της στὸν Μεγασθένη καὶ τὸν Ἱπποκλῆ, ποὺ ὡδηγήθηκαν στὴν θέση αὐτὴν ἀπὸ μία περιστερὰ ἀγγελιοφόρο τοῦ Ἀπόλλωνος. Μεταγενέστερες ὅμως μαρτυρίες ἀποδίδουν τὴν ἵδρυση τῆς πόλεως περὶ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 8ου π.Χ. αἰῶνος στοὺς Χαλκιδεῖς ἢ Κυμαίους Εὐβοεῖς, ποὺ ἀποίκισαν προηγουμένως τὴν ἀπέναντι εὑρισκόμενη νῆσο Πιθηκοῦσσαν (Ἰσκία σήμερα). Εὑρισκόμενη στὸ ἀκραῖο αὐτὸ σημεῖο ἔπαιξε τεράστιο ρόλο στὴν ἀκτινοβολία τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ πάνω στὴν πρωτόγονη Ρώμη ἀλλὰ καὶ στὴν διάδοση τοῦ Χαλκιδικοῦ ἀλφαβήτου, τοῦ σήμερα καλούμενου "Λατινικοῦ", τὴν λατρεία τῶν θεοτήτων, τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ τῆς Δήμητρος καὶ πολλὰ ἄλλα. Κατὰ τὸν 7ο καὶ 6ο π.Χ. αἰ. ἡ κυριαρχία της σ’ ὅλη τὴν Καμπανία εἶναι ἀδιαμφισβήτητη. Τότε ἵδρυσε ἐγγὺς τῆς παλαιότερης ἀποικίας Παρθενόπης (ὄνομα μιᾶς τῶν Σειρήνων) τὴν πόλη Νεάπολη (Νάπολι) ἢ μετέπειτα Σκαπανάπολη. Μετὰ ἵδρυσε ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν μητρόπολη Χαλκίδα τὴν Ζάγκλην (Μεσσήνην) στὴν Σικελία. Σήμερα ἐκ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς ἀποικίας σῴζονται οἱ βάσεις τῶν ναῶν τοῦ Ἀπόλλωνος καὶ τοῦ Διὸς ὅπως καὶ μέγα μέρος τῶν γιγαντιαίων τειχῶν της. Ἕνα γιγάντιο ἔργο τοῦ ε΄ αἰ. κεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖο προξενεῖ ἰδιαίτερη ἐντύπωση, εἶναι τὸ πολυειδῶς ὑμνηθὲν καὶ σὲ ἄριστη κατάσταση σῳζόμενο Ἄντρον τῆς Σίβυλλας. Πρό- κειται γιὰ ἕναν μακρὺ διάδρομο 131,50 μ. μήκους, 2,40 μ. πλάτους καὶ 5,60 μ. ὕψους, τελειότατης τραπεζοειδοῦς τομῆς, λαξευμένο ἐπὶ πωρολίθου καὶ φωτιζόμενο ἀπὸ ἕξι πλευρικὲς στοὲς ἀνοιχτὲς πρὸς τὴν πλευρὰ τῆς θάλασσας ὅμοιες στὸ σχῆμα μὲ τὸν κύριο διάδρομο. (Βλ. φωτ. στὴν ἔναντι σελίδα.) Στὴν ἀντί- θετη τῆς θάλασσας πλευρὰ καὶ στὸ μέσον τῆς ἀποστάσεως ἀνοίγονται τρεῖς μικρὲς στοὲς διευθετημένες σὲ δεξαμενές, ὅπου ἡ Σίβυλλα ἀπεκαθαίρετο. Στὸ βάθος ἡ στοὰ καταλήγει σ’ ἕνα εὐρύχωρο δῶμα θολωτὸ μὲ τρεῖς ἐσοχές, ὅπου ἡ Σίβυλλα ἀποσυρό- μενη καὶ ἐκστασιαζόμενη «σιβυλλικῶς» χρησμοδοτοῦσε. Τὴν ὅλη τεχνικὴ τῆς τομῆς συναντοῦμε στὴν Κρητικὴ καὶ Μυκηναϊκὴ ἀρχιτεκτονική, καὶ εἶναι ὅμοια μὲ τὶς ἀρχαϊκὲς ἑλληνικὲς παραδόσεις. Ἀνάγεται δὲ ἡ ὅλη κατασκευὴ τοῦ γιγαντιαίου καὶ ἐκπληκτικοῦ αὐτοῦ ἔργου στὸν 5ον αἰῶνα π.Χ. Τόση ἦταν ἡ φήμη καὶ ἡ αἴγλη τῆς Κυμαίας Σίβυλλας, ποὺ καὶ αὐτὸς ὁ μέγας Ρωμαῖος ποιητὴς Βιργίλιος στὴν «Αἰνειά- δα» του (βιβλ. 6), φανταζόμενος συνάντηση τοῦ Αἰνεία μὲ τὴν Σίβυλλα, περιγράφει τὸν δραματικὸ καὶ μυστηριακὸ χαρακτῆρα τῶν προφητειῶν της: καθ’ ὃ ἐμπνεόμενη ὑπὸ τοῦ θεοῦ Ἀπόλλωνος ἀναγκάζεται νὰ ὑποκρύπτῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀγγέλλει κά- τω ἀπὸ τὴν ἀμφισημία.