50.000 νε κροὶ στὴν Ἀ λε ξάν δρεια φί στα ται κίν δυ νος ἀ πὸ «τσου νά μι» στὶς πα ρα θα λάσ σι ες χῶ ρες τῆς Μεσο γε ί ου; Ἡ ἀ πάν τη ση εἶ ναι ναί· καὶ μά λι στα με γα λύ τε ρος ἀ π’ ὅ,τι στὶς πα ρα θα λάσ σι ες χῶ ρες τῶν ὠ κε α νῶν. Ἐ ξη γοῦ μαι: Στὴν Με σό γει ο θά λασ σα ἡ ἀ φρι κα νι κὴ λι θο σφαι ρι κὴ πλά κα κάμ πτε ται καὶ βυ θί ζε ται κά τω ἀ πὸ τὸ «ἑλ λη νι κὸ τό ξο», ποὺ εἶ ναι τὸ ὅ ριο τῆς εὐ ρα σι α τι κῆς λι θο σφαι ρι κῆς πλάκας. Ἐ δῶ κυ ρια ρχεῖ τὸ γε ω δυ να μι κὸ μον τέλ λο τῆς σύμ πτυ ξης. Οἱ πε ρι ο χὲς πί σω ἀ πὸ τὸ ἑλ λη νι κὸ τό ξο βρί σκον ται σὲ κα θε στὼς «ἐ φελ κυ σμοῦ». Στὴν ἐ ξέ λι ξη τοῦ ἑλ λη νι κοῦ τό ξου παί ζουν ρό λο καὶ οἱ τά σεις ποὺ ἀ να πτύσ σον ται πλευ ρι κά, τά σεις ποὺ πι θα νὸν νὰ προέρ χων ται ἀ πὸ μί α ἀλ λα γὴ στὸν ρυθ μὸ κί νη σης τῆς ἀ φρι κα νι κῆς λι θο σφαι ρι κῆς πλά κας. Στὰ ἠ πει ρω τι κὰ ὅ ρια τῶν δύ ο αὐ τῶν λι θο σφαι ρι κῶν πλα κῶν (Σχ. 1) ἡ κα τα νο μὴ γέ νε σης σει σμι κῶν ἐ πι κέν τρων καὶ ἡ φαι στει ό τη τος (Σαν το ρί νη, Αἴτ να, Βε ζού βιος) εἶ ναι δι ά χυ τη σὲ εὐρεῖες ἐκτάσεις. Ὅπως στὸ Σχ. 1 πα ρί στα ται, στὴν ἀ να το λι κὴ Με σό γει ο προσ δι ω ρίσθη καν καὶ ἄλ λες μι κρό τε ρες λι θο σφαι ρι κὲς πλά κες, με τα ξὺ τῶν ὁ ποί ων καὶ ἡ αἰ γαια κὴ πλά κα. Τὰ βέ λη ποὺ σημειώνονται στὸ Σχῆμα δεί χνουν τὶς σχε τι κές τους κι νή σεις: Τὸ νότιο ὅ ριο τῆς αἰ γαια κῆς λι θο σφαι ρι κῆς πλά κας ἀν τι στοι χοῦ σε στὴν ἑλ λη νι κὴ τά φρο νό τια ἀ πὸ τὴν Κρή τη. Στὸν ἑλ λη νι κὸ χῶ ρο ἐ κτὸς ἀ πὸ τὶς ἐ νερ γὲς σει σμι κὰ ζῶ νες, ὡς ἡ ὑ πο θα λάσ σια τά φρος τοῦ βο ρεί ου Αἰ γαί ου, ὁ Κο ριν θια κὸς κόλ πος κ.λπ., ὑ πάρ χουν καὶ ρη ξι γε νεῖς ζῶ νες, ὅ πως τὰ ρήγ μα τα τοῦ βο ρεί ου Εὐ βο ϊ κοῦ κόλ που, τοῦ Μαλ λια κοῦ κόλ που κ.λπ. Πε ρι γρα φὲς τῶν Ἡ σι ό δου, Αὐ γου στί νου καὶ Μαρ κελ λί νου Σὲ ἱ στο ρι κοὺς χρό νους στὸν πε ρί γυ ρο τῆς Με σο γεί ου θα λάσ σης ἔ γι ναν γνω στὲς τοὐ λάχι στον τρεῖς με γά λες κα τα στρο φὲς ἀ πὸ τσου νά μι.  Ὁ Ἡ σί ο δος στὴν «Θε ο γο νί α» (στ. 820-885) πε ρι γρά φει με τα ξὺ ἄλ λων καὶ τὴν ἐ πι βου λὴ τῆς βα σι λεί ας τοῦ Δί α ἀ πὸ τὸν τε ρα τώ δη Τυ φῶ να, τὴν ὁ ποί α συ νώ δευ σαν φαι νό με να ποὺ εἶ ναι βέ βαι ον ὅ τι πρό κει ται γιὰ τσου νά μι: «καὶ τὰ πυ ρὰ καὶ τῶν δύ ο κυ ρι αρ χοῦ σαν πά νω ἀ πὸ τὴν κα τα κόκ κι νη θά λασ σα, ἐ δῶ τὰ ἀ στρο πε λέ κια τοῦ Δί α, ἐ κεῖ ἡ φω τιὰ τοῦ Τυ φῶ να. Ἀ πὸ τὴν με γά λη θερ μο κρα σί α δη μι ουρ γοῦν ταν πο λὺ θερ μοὶ σί φω νες, καὶ φλο γο βό λες ἀ στρα πὲς ἔ βρα ζαν τὴν γῆ καὶ τὴ θά λασ σα, ἐ νῷ με γά λα κυ κλι κὰ κύ μα τα τῆς θά λασ σας ξε πη δοῦ σαν στὶς ἀ κτές.» Ὁ Ἡ σί ο δος πε ρι γρά φοντας ἐ δῶ τὰ «με γά λα κυ κλι κὰ κύ μα τα ποὺ ξε πη δοῦ σαν στὶς ἀ κτές», ἀν τλεῖ πλη ρο φο ρί ες ἀ σφα λῶς ἀ πὸ πο λὺ προ γε νέ στε ρες πη γὲς (ἀ πὸ τὰ ἀρ χεῖ α τῶν Ἀ καρ νά νων ἱ ε ρέ ων, ὅ πως μᾶς πλη ρο φο ρεῖ ὁ ἴ διος). Ὁ Ἡ σί ο δος γνω ρί ζει πα λαι ό τε ρα τῆς ἐ πο χῆς του συμ βάν τα, δι α τη ρού με να ἀ πὸ τὴν ἱ στο ρι κὴ μνή μη, ἀ κμαῖ α μά λι στα, ἀ πὸ τὴν