Ï ΑΥΝΑΝ ΠΑΝΤΡΕΨΕ ΤΗ «ΓΚΟΜΕΝΑ» ΤΟΥ! γλῶσσα μας εἶναι πλούσια, εἶναι ὡραία, εἶναι καὶ καταπληκτι- κὴ στὴν ἀθανασία της. Παραμένει ἡ μητέρα γλῶσσα ὅλων τῶν γλωσσῶν, ἀλλὰ στὴ νεοελληνική της χρήση ἔχει ὑποστῆ πολλὰ καὶ σοβαρὰ «τραύματα» ὅσο καὶ γλωσσικές... ἀτυχίες. Ὁ Ἑβραῖος Αὐνάν, τοῦ ὁποίου ὁ ἀδελφὸς πέθανε, ὑποχρεώθηκε νὰ παντρευτῇ τὴ γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ του –ποὺ δὲν ἀγαποῦσε, ἀλλὰ ἡ ἑβραϊκὴ παράδοση τὸ ἀπαιτοῦσε– καὶ τὰ «ἱερὰ κείμενα» λένε ὅτι «ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν...». Ἐμεῖς –ἀλλὰ καὶ ὅλη ἡ Εὐρώπη– ἀπὸ τὴν «ἱερότητα» τῆς πράξης τοῦ Αὐνὰν κάναμε μία νέα λέξη, τὸν αὐνανισμὸ καὶ ἀγγλιστὶ onanism (Γένεσις, 38.9). Ὡς Νεοέλληνες –καὶ Εὐ- ρωπαῖοι– πρέπει νὰ πᾶμε μέσῳ τῆς ἑβραϊκῆς... αὐτῆς «πράξης» νὰ περιγράψουμε ἕνα... φυσικὸ φαινόμενο, λὲς καὶ σώθηκαν οἱ δικές μας μαλακὲς λέξεις. Αὐτὸ θὰ πῇ πνευματικὴ καὶ γλωσσικὴ ὑποδούλωση στὴν ἑβραϊκὴ παράδοση. Τὶς προάλ- λες, μιλώντας σ’ ἕναν ἱκανὸ ποιητή μας, ἔπεσα στὴ γλωσσικὴ παγίδα νὰ τοῦ πῶ ὅτι μ’ ἄρεσαν τὰ τελευταῖα του ποιήματα καὶ ὅτι ἡ ἀνάγνωσή τους ἦταν γιὰ μένα ἕνας πνευματικὸς καὶ ποιητικός... αὐνανισμός. Δαγκώθηκα. Σὲ λίγο πρόσθεσα τὴν ἀγγλικὴ μετάφραση: intellectual masturbation, ποὺ μ’ ἄρεσε περισσότερο. Στὸ ἴδιο πνεῦμα κατωτερότητας κινεῖται καὶ τὸ ρῆμα ὑπ-ανδρεύω > παντρεύω = πηγαίνω κάτω ἀπὸ τὸν ἄνδρα (ὑπὸ ἄνδρα). Ἐδῶ μιλᾶμε γιὰ συζυγικὴ ὑποδού- λωση. Ναί, ὁ πατέρας παντρεύει –δίνει τὴν κόρη του νὰ εἶναι κάτω ἀπὸ τὸν ἄν- δρα– ἀλλὰ τότε ἡ γυναῖκα «παθαίνει κάτι»=παθητικὴ φωνή: παντρεύεται. Ἡ λέξη ἐκτροχιάστηκε, καὶ ἀπὸ τὸν ἀρχαῖο καὶ ἑλληνικὸ γάμο μᾶς ἔδωσε τὴν παντρειά, ἕνα τελείως ἀκαταλαβίστικο... πνευματικὸ σύνολο. Γιὰ τὸ λόγο αὐτὸ ἴσως οἱ λογο- τέχνες μας δὲν τὴν πολυχρησιμοποιοῦν στὰ λογοτεχνικά τους κείμενα. Εὐτυχῶς! Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ ναί, ἡ γυναῖκα παντρεύεται, ἀλλά... πῶς παντρεύεται ὁ ἄνδρας; Πηγαίνει κάτω ἀπὸ ἄλλον ἄνδρα; Ἐδῶ πλέον εἶναι τελείως ἀκαταλα- βίστικο καὶ γίνεται μία γλωσσικὴ ἀρλούμπα. Τὸ γάμο –ἴσως ἕναν ἀπὸ τοὺς πιὸ ἱεροὺς καὶ κοινοὺς ἀνθρώπινους θεσμοὺς– τὸν κατεβάζουμε στὸ... πεζοδρόμιο, ἐὰν τὸν ὀνομάζουμε... παντρειά. Ἡ σύγχυση αὐτὴ μεταδίδεται καὶ ἐπικρατεῖ στὴ νέα γενεά, καὶ γι’ αὐτὸ τὸ ρῆμα παντρεύω καὶ παντρεύομαι εἶναι ἀπὸ τὰ πιὸ δύσκολα νὰ χρησιμοποιηθοῦν σω- στὰ συντακτικῶς. Ρωτήστε τὸν Ἀντρέα καὶ τὴν Ἑλένη. Ὁ ἕνας θέλει νὰ ...παντρέ- ψῃ τὸν ἄλλο καὶ τελικὰ οἱ δυό τους παντρεύονται, δηλ. βάζουν στὸ κεφάλι τους ἕναν ἄλλον... ἄνδρα! Προτοῦ νὰ φτάσουν στὴν «παντρειά» τους, ὁ Ἀνδρέας καὶ ἡ Ἑλένη μπορεῖ νὰ εἶναι καλοὶ φίλοι, καὶ ἔτσι ὁ Ἀνδρέας ἔχει «γκόμενα» τὴν Ἑλένη καὶ ἡ Ἑλένη ἔχει «γκόμενο» τὸν Ἀνδρέα! Ἄλλη μιὰ μεγάλη μας γλωσσικὴ ἀτυχία, ὅπου μιὰ ἁγνὴ φιλία μπορεῖ νὰ γίνῃ ἡ... γκομενίτσα –καὶ ὁ μεγάλος ἔρωτας νὰ ‣