τὸ βιβλίο «Ἡ Ἐκκλησία εἰς τὸν Ἀγῶνα τῆς Ἐλευθερίας» τοῦ Κων- σταντίνου Α. Βοβολίνη, στὴν σελίδα 15, συναντοῦμε τὰ προπεμπτι- κά-ὑποσχετικὰ ἔγγραφα-προστάγματα γιὰ τὰ παραχωρηθέντα προνόμια καὶ τὰ λοιπὰ σουλτανικὰ «βεράτια» τοῦ πορθητῆ σουλ- τάνου Μεχμέτ Β΄ πρὸς τὸν πρῶτο πατριάρχη Γεώργιο Γεννάδιο καὶ ὕστερα πρὸς τὸν πατριάρχη Ἰωακεὶμ Β΄, διὰ τῶν ὁποίων τοὺς ἀναγνωρίζει μὲ τοὺς τίτ- λους «Βασιλεὺς καὶ Αὐτοκράτωρ», «Αὐθέντης καὶ Δεσπότης», καθιστῶντας ἔτσι ἐντὸς τοῦ ἰδίου τοῦ Κράτους τους τὴν Ὀρθοδοξία «κράτος ἐν κράτει». Ἐπίσης καταγράφονται στὴ σελίδα 28 τὰ «βεράτια», ποὺ ἐξέδωσε ὁ σουλτά- νος Σελὶμ Β΄ ὑπὲρ τοῦ πατριάρχη Ἱερεμία Β΄, τοῦ ἀποκληθέντος «Τρανοῦ», μὲ τὰ ὁποία παραχώρησε «πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δεσποτείαν... νὰ μὴ ἔχῃ κανένα ἐμπόδιον ὑπό τινος... ὅποιος φανῇ ἐναντίος τοῦ μπαρατίου αὐτοῦ νὰ παιδεύ- È. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ: «ΔΙΩΡΙΣΑΝ ΕΝΑΝ ΒΙΤΣΕΡΕ (=ΑΝΤΙΒΑΣΙΛΕΑ)» «Ὁ σουλτάνος διώρισε ἕναν Βιτσερὲ (σημ. σ.: λέξη ἰταλική· σημαίνει τὸν ἀντιβα- σιλέα), ἕναν πατριάρχη καὶ τοῦ ἔδωσε τὴν ἐξουσία τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτὸς καὶ ὁ λοι- πὸς κλῆρος ἔκαμαν ὅ,τι τοὺς ἔλεγε ὁ σουλτάνος. Ὕστερον ἔγιναν οἱ κοτζαμπάσηδες (προεστοί) εἰς ὅλα τὰ μέρη. Ἡ τρίτη τάξις, οἱ ἔμποροι καὶ οἱ προκομμένοι, τὸ καλ- λίτερο μέρος τῶν πολιτῶν, μὴν ὑποφέροντες τὸν ζυγό, ἔφευγαν, καὶ οἱ γραμματισμέ- νοι ἐπῆραν καὶ ἔφυγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὴν πατρίδα των, καὶ ἔτσι ἔμεινε ὁ λαός, ὅστις στερημένος ἀπὸ τὰ μέσα τῆς προκοπῆς ἐκατήντησεν εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, καὶ αὐτὴ αὔξαινε κάθε μέρα χειρότερα· διότι, ἂν εὑρίσκετο μεταξὺ τοῦ λαοῦ κανεὶς μὲ ὀλίγην μάθησιν, τὸν ἐλάμβανε ὁ κλῆρος ὅστις ἔχαιρε προνόμια, ἢ ἐσύρετο ἀπὸ τὸν ἔμπορο τῆς Εὐρώπης ὡς βοηθός του, ἢ ἐγίνετο γραμματικός τοῦ προεστοῦ. Καὶ μερικοί, μὴν ὑποφέροντες τὴν τυραννίαν τοῦ Τούρκου καὶ βλέποντες τὲς δόξες αὐ- τὲς καὶ τὲς ἡδονές, ὅπου ἀπελάμβαναν αὐτοί, ἄφηναν τὴν πίστιν τους καὶ ἐγίνοντο μουσουλμάνοι. Καὶ τοιουτοτρόπως κάθε μέρα ὁ λαὸς ἐλίγνευε καὶ ἐπτώχαινε». (Θ. Κολοκοτρώνης, «Διήγησις Συμβάντων τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς», ἐπιμέλεια Γ. Τερτσέτης.)