Ἱστορικὴ ἀπάτη στὴ Μονὴ Πεντέλης ία ἀπὸ τὶς ἐμπειρίες ποὺ εἶχα σὰ μικρὸ παιδὶ καὶ ποὺ μᾶλλον δὲν πρόκειται νὰ ξεχάσω ποτὲ ἦταν οἱ δύο–τρεῖς ἐπισκέψεις μου στὸ ὀστεοφυλάκιο τῆς Μονῆς Πεντέλης στὰ τέλη τῆς δε- καετίας τοῦ '60. Μὲ πήγαινε ἡ γιαγιά μου –κάτοικος Πεντέ- λης– προκειμένου νὰ ἐπισκεφθοῦμε τὸ χῶρο ποὺ ἦταν φυλαγμένα τὰ ὀστᾶ τοῦ πρὸ πολλοῦ πεθαμένου παπποῦ μου. Θυμᾶμαι νὰ νοιώθω δέος καὶ τρό- μο, καθὼς ἡ γιαγιὰ ἄνοιγε τὴ δεξιὰ τῆς κεντρικῆς εἰσόδου τῆς μονῆς μεγάλη ξύλινη πόρτα καὶ μπαίναμε στὸ γεμάτο κασόνια σκοτεινὸ δωμάτιο. Ὡρι- σμένα ἀπὸ αὐτὰ –τὰ πιὸ παλιά– δὲν ἦταν σὲ καλὴ κατάσταση καὶ τὰ ὀστᾶ φαίνονταν εὔκολα. Ἄσχημο θέαμα γιὰ ἕνα μικρὸ παιδί. Ὅταν μετὰ ἀπὸ χρόνια ξαναπῆγα στὴ Μονὴ Πεντέλης, θυμήθηκα τὸ ὀστεοφυλάκιο –πῶς ἦταν δυνατὸν νὰ τὸ ξεχνοῦσα;– καὶ πῆγα νὰ ρίξω μία ματιά. Μὲ ἔκπληξη εἶδα ἀπ’ ἔξω μιὰ πινακίδα νὰ γράφῃ «Κρυφὸ Σχολειό» (Βλ. φωτογραφία). Τὰ κασόνια μὲ τὰ ὀστᾶ εἶχαν ἀπομακρυνθῆ, ὁ χῶρος εἶχε ἀναβαθμιστῆ κι ἕνας ξε- ναγὸς τῆς μονῆς ἐξηγοῦσε στοὺς ἐπισκέπτες πὼς «εἶχε γίνει θαῦμα». Ἐπρόκειτο «γιὰ αἴθουσα κρυφή, ποὺ δὲν τὴν ἤξερε κανένας καὶ τὴν ἀνακάλυψε» –σύμφωνα μὲ τὸν ξεναγό– «ἕνας μοναχός, τοῦ ὁποίου τὸ ξύλο ποὺ ἔμπηξε στὸ χῶμα στὸν ἐπάνω κῆπο, προκειμένου νὰ φυτέψῃ μία τριανταφυλλιά, χώθηκε βαθιὰ μέσα στὴ γῆ. Ἀμέσως ἔσκαψαν καὶ βρῆκαν τὴν αἴθουσα, ἡ ὁποία εἶχε πολλὰ εὑρήματα, ποὺ ἀποδείκνυαν ὅτι κατὰ τὴν Τουρκοκρατία λειτουργοῦσε ἐκεῖ κρυφὸ σχολειό.» Μιᾶς καὶ οἱ διαμαρ- τυρίες μου δὲν ἔπεισαν οὔτε τὸν ξεναγὸ οὔτε τοὺς ἐκστασιασμένους ἐπισκέπτες, ἀπο- φάσισα νὰ μπῶ κι ἐγὼ στὸ «κρυφὸ σχολειό», ὥστε νὰ ἀποκτήσω ἀντικειμενικώτερη ἄποψη γιὰ τὸ θέμα. Διεπίστωσα κι ὁ ἴδιος πὼς πραγματικὰ πρόκειται γιὰ θαῦμα: Θαῦ- μα γιὰ τὸ πῶς ἡ Ἐκκλησία καταφέρνει καὶ χειραγωγῇ τὸ ποίμνιό της ἐπὶ 17 αἰῶνες μὲ διαστρέβλωση τῆς ἱστορίας. Ἡ τουρκικὴ ἐξουσία δὲν ἀπαγόρευε τὴ λειτουργία σχολείων, ὥστε νὰ πρέπει νὰ εἶναι κρυφά. Τὰ προνόμια τοῦ Πατριαρχείου ἦταν πολλὰ καὶ σπουδαῖα, ἀφοῦ μπο- ροῦσαν οἱ ραγιᾶδες νὰ ἔχουν αὐτοδιοίκηση. Ἔτσι σιγά-σιγὰ ἡ τουρκοκρατούμενη Ἑλλάδα κι οἱ ἑλληνικὲς κοινότητες τοῦ ἐξωτερικοῦ γέμισαν σχολεῖα, καὶ ξεκίνησε ἡ ἐκπαιδευτικὴ ἀναμόρφωση καὶ πνευματικὴ ἀνάπτυξη τῆς χώρας.