ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
278ΜΑΡΤΙΟΣ 2005
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Φιλότης και Νείκος. Η έλξη και η φυγόκεντρος δύναμη είναι οι δημιουργοί και οι ολετήρες του Κόσμου — ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
Ἡ ἕλξη καὶ ἡ φυ γό κεν τρος δύ να μη εἶναι
οἱ δημιουργοὶ καὶ οἱ ὀλετῆρες τοῦ Κόσμου
ὲ προ η γού με νο τεῦ χος ἐ ξε τά σα με, πῶς ἀ κρι βῶς δη μι ουρ γεῖ ται ὁ
γα λα ξί ας. Ξε κι νά ει σὰν ἕ να ἀ συλ λή πτου με γέ θους νε φέ λω μα ἀ ε ρίων
καὶ κά τω ἀ πὸ τὶς κο σμι κὲς δι ερ γα σί ες, ποὺ ἐ κτε νῶς με λε τή σαμε,
ἐ ξε λίσ σε ται καὶ δι α πλά θε ται στὶς μορ φὲς τῶν γνω στῶν ὑ λι κῶν
στοι χεί ων. Καὶ πραγ μα τι κά: «Ἤ ει δεν δ’, ὡς γαῖ α καὶ οὐ ρα νὸς ἠ δὲ θά λασ σα,
τὸ πρὶν ἔ τ’ ἀλ λή λοι σι μι ῇ συ να ρη ρό τα μορ φῇ, νεί κε ος ἐξ ὀ λο οῖ ο δι έ κρι νεν
ἀμ φὶς ἕ κα στα· ἠ δ’ ὡς ἔμ πε δον αἰ ὲν ἐν αἰ θέ ρι τέ κμαρ ἔ χου σιν ἄ στρα, σε ληναί
ης τε καὶ ἠ ε λί οι ο κέ λευ θοι» [Με τά φρα σις: Ἡ θά λασ σα, ὁ οὐ ρα νὸς καὶ
ἡ γῆ πρῶ τα ὑ πῆρ χαν ὅ λα μα ζὶ σὲ μιὰ ἀ δι α χώ ρι στη μορ φή· με τά, ἐξ αἰ τί ας
τοῦ κα τα στρο φι κοῦ Νεί κους, δι α χω ρί στη καν, κι ἀπὸ τό τε ἔ μει ναν γιὰ πάν τα
στα θε ρὰ ση μά δια στὸν οὐ ρα νὸ οἱ δρό μοι τῶν ἄ στρων, τῆς σε λή νης καὶ τοῦ
ἡ λί ου].1
Στὸ ὡς ἄ νω ἀ πό σπα σμά του ὁ Ἀ πολ λώ νιος ὁ Ρό διος θε ω ρεῖ σὰν ὑ πεύ θυ νο γιὰ τὸν δι α χωρι
σμὸ τῶν χη μι κῶν στοι χεί ων τὸ «κα τα στρο φι κὸ Νεῖ κος». Τί ἀ κρι βῶς ὑ πο δη λώ νει αὐ τὸ τὸ
Νεῖ κος; Καὶ ποιά συμ παν τι κὴ δύ να μη ἀν τι προ σω πεύ ει;
Ἐ κεῖ νος ποὺ κυ ρί ως πραγ μα τεύ τη κε τὸ Νεῖ κος σὰν ἔν νοι α καὶ σὰν φυ σι κὴ δύ να μη ἦ ταν
ὁ Ἐμ πε δο κλῆς ὁ Ἀ κρα γαν τῖ νος (495-435 π.Χ.). Ὁ κορ μὸς τῆς φι λο σο φι κῆς του σκέ ψης ἑ στιά
ζε ται σὲ δύ ο ἀν τί θε τες συμ παν τι κὲς δυ νά μεις, ἡ συ νερ γί α τῶν ὁ ποί ων δη μι ουρ γεῖ καὶ ἀ ναμορ
φώ νει τὰ τέσ σε ρα βα σι κὰ στοι χεῖ α τῆς ὕ λης (πῦρ, γῆ, ὕ δωρ καὶ ἀ ήρ): «Ἐμ πε δο κλῆς δὲ
ἀρ χάς φη σι τῶν ὅ λων τὰ τέσ σα ρα στοι χεῖ α, καὶ τὸ μὲν πῦρ κα λεῖ Δί α καὶ αἰ θέ ρα, τὴν δὲ γῆν
Ἥ ραν, τὸν δὲ ἀ έ ρα Ἀι δω νέ α, τὸ δὲ ὕ δωρ Νῆ στιν, τὰς δὲ τού των δυ νά μεις νεῖ κος καὶ φι λί αν,
νεῖ κος μὲν τὴν δι ά λυ σιν, φι λί αν δὲ τὴν σύ νο δον».2
Ὁ Ἐμ πε δο κλῆς λοι πὸν ὀ νο μά ζει τὴν δύ να μη τῆς ἕλ ξε ως «Φι λί α» ἤ «Φι λό τη τα» καὶ τὴν
φυ γό κεν τρο δύ να μη «Νεῖ κος». Αὐ τὲς οἱ δύ ο βα σι κὲς δυ νά μεις ἀν τι μά χον ται καὶ ἀλ λη λεπι
δροῦν μέ σα στὸν «Σφαῖ ρον» (Σύμ παν), μὲ ἀ πο τέ λε σμα τὴν πε ρι ο δι κὴ κί νη ση ὅ λων τῶν
συ στα τι κῶν στοι χεί ων του. Ἀν τι λαμ βά νε ται τὴν πε ρι στρο φι κὴ τά ση τῶν κό σμων σὰν ἀ ποτέ
λε σμα ἀλ λη λε πί δρα σης αὐ τῶν τῶν δύ ο ἀν τι θέ των δυ νά με ων, ἡ σύν θε ση τῶν ὁ ποί ων παρά
γει ἀ κα τά παυ τα μέ σα στὸ σύμ παν «με τα βο λὰς καὶ με τα κο σμή σεις».3
Ἡ κο σμο γο νί α του δὲν δι α φέ ρει κα θό λου ἀ πὸ τὶς σύγ χρο νες ἀν τι λή ψεις. Ἢ μᾶλ λον, γιὰ
νὰ εἴ μα στε πιὸ ἀ κρι βεῖς, οἱ σύγ χρο νες ἀν τι λή ψεις ἀ να φο ρι κὰ μὲ τὴν δη μι ουρ γί α τῶν ἄ στρων
πη γά ζουν κα τευ θεῖ αν ἀ πὸ τὶς δι δα σκα λί ες τοῦ Ἐμ πε δο κλέ ους. Ἀρ χι κά, λέ ει ὁ Ἀ κρα γαν τῖ νος
ἀ στρο νό μος, ὑ πῆρ χε τὸ «Ἓν» –ἤ ἀλ λι ῶς ὁ «Σφαῖ ρος»–, τὸ ὁ ποῖ ο σὲ κά ποι α στιγ μὴ δι α σπάστη
κε. Ἀ μέ σως με τὰ τὴν δι ά σπα ση δη μι ουρ γή θη καν ἐ κεῖ νες οἱ δύ ο ἀν τί θε τες δυ νά μεις. Ἀ πὸ