Ï ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ: ΑΛΛΟ ΦΥΣΙΚΗ ΚΙ ΑΛΛΟ ΒΙΑΙΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ὐ τὴ τὴ στιγ μὴ ποὺ γρά φε ται τὸ δο κί μιο αὐ τό, σχε δὸν πάν τες, Ἕλ λη νες καὶ ξέ νοι, κα θ’ ὅ σον γνω ρί ζω, πι στεύ ουν πὼς ὁ Ἀ ρι στο τέ λης τῆς ἐ λευ θε ρί ας, τοῦ ὀρ θοῦ λόγου καὶ πα τέ ρας πολ λῶν ἐ πι στη μῶν, αὐ τὸ τὸ κα θο λι κὸ πνεῦ μα τῆς ἀρ χαι ό τη τας, ὑ πο στή ρι ζε τὴν κα τὰ φύ ση δου λεί α. Καὶ αὐ τὸ κα τα γρά φε ται ὡς τὸ «με λα νὸ σημεῖ ο τῆς φι λο σο φί ας του». Ἀ να λη θέ στα το! Καὶ ὁ ἁρ μο δι ό τε ρος ὅ λων νὰ δώ σῃ ἀ πο στο μω τι κὴ ἀ πάν τη ση εἶ ναι ὁ ἴ διος ὁ Ἀ ρι στο τέ λης. Ὁ φι λό σο φος χω ρί ζει τὸ θέ μα τῆς δου λεί ας: α) στὴν κα τὰ φύ ση δου λεί α τῆς ἀ νι σό τη τας, ποὺ δὲν κλη ρο νο μεῖ ται καὶ β) στὴν κα τὰ νό μο δου λεί α τῆς βί ας, ποὺ καὶ κλη ρο νο μεῖ ται. «Δί χως (διτ τῶς) γὰρ λέ γε ται τὸ δου λεύ ειν καὶ ὁ δοῦ λος.» («Πο λι τι κά» Α, 1255α, 6.) Η ΚΑΤΑ ΦΥΣΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ  «Κα τὰ τὴ φύ ση δὲ ἄρ χον καὶ ἀρ χό με νον συ νυ πάρ χουν γιὰ τὴν κοι νὴ σω τη ρί α. Για τί τὸ μὲν δυ νά με νο μὲ τὴ δι ά νοι α νὰ προ βλέ πῃ ἄρ χει κα τὰ φύ ση καὶ δε σπό ζει κα τὰ φύ ση, τὸ δὲ δυ νά με νο νὰ κα τα πο νῆ ται σω μα τι κὰ ἄρ χε ται καὶ εἶ ναι κα τὰ φύ ση δοῦ λος. Γι’ αὐ τὸ ὁ δε σπό της καὶ ὁ δοῦ λος ἔ χουν τὸ ἴ διο συμ φέ ρον.» («Πο λι τι κά» Α, 1252α, 2.)  «Ἐ πι στή μη θὰ μπο ροῦ σε νὰ εἶ ναι καὶ ἡ δε σπο τι κὴ καὶ ἡ δου λι κή. Δου λι κή, εἶναι αὐτὴ ποὺ κάποιος δίδασκε στὶς Συ ρα κοῦ σες. Για τὶ ἐ κεῖ, λαμ βά νον τας κά ποι ος μι σθόν, δίδα σκε τὶς κα θη με ρι νὲς ἐρ γα σί ες στὰ παι διά. Θὰ ἦ ταν δυ να τὸ νὰ παρασχεθῇ καὶ ἐ πὶ πλέ ον μά θη ση, ὅ πως ἡ μα γει ρι κὴ καὶ ἄλ λα πράγ μα τα ἀ ναγ καῖ α τῆς δι α κο νί ας. Για τὶ ὑ πάρ χουν δι α φο ρε τι κά, ἄλ λα μὲν πιὸ πο λύ τι μα, ἄλ λα δὲ πιὸ ἀ ναγ καῖ α κα τὰ τὴν πα ροι μί α: “δοῦ λος πρὸ δού λου, δε σπό της πρὸ δε σπό του”. Αὐ τὲς λοι πὸν εἶ ναι ὅ λες οἱ τέ τοι ες δου λι κὲς ἐ πι στῆμες. Δε σπο τι κὴ δὲ εἶ ναι ἡ χρη στι κὴ τῶν δού λων. Για τὶ ὁ δε σπό της δὲν ἔ χει σκο πὸ νὰ ἀ ποκτᾷ δού λους, ἀλ λὰ νὰ τοὺς χρη σι μο ποι ῇ. Αὐ τὴ δὲ εἶ ναι ἡ ἐ πι στή μη, ποὺ δὲν ἔ χει τί πο τε τὸ σπου δαῖ ο καὶ τὸ ἄ ξιο προ σο χῆς. Για τὶ ἐ κεῖ να, ποὺ ὁ δοῦ λος γνω ρί ζον τας, πρέ πει νὰ κά νῃ, αὐ τὰ ὁ δε σπό της γνω ρί ζον τας, πρέ πει νὰ ἐ πι τάσ σῃ. Γι’ αὐ τὸ ὅ σοι εἶ χαν δυ να τό τη τα νὰ μὴ κου ρά ζων ται, ἀ νέ θε ταν σὲ κά ποι ον ἐ πί τρο πο αὐ τὸ τὸ ἔρ γο, αὐ τοὶ πο λι τεύ ον ταν ἢ φι λο σοφοῦ σαν. Ἡ κτη τι κὴ εἶ ναι δι α φο ρε τι κὴ ἀμ φο τέ ρων. Καί, γιὰ νὰ εἶ ναι δί και η, εἶ ναι σὰν τὴ στρα τη γι κὴ τῆς πο λε μι κῆς ἢ τῆς θη ρευ τι κῆς τέ χνης.» («Πο λι τι κά» Α, 1255β, 7.) Ὁ Ἀ ρι στο τέ λης μὲ τὶς ἀ πό ψεις αὐ τὲς τῆς φυ σι κῆς ἀ νι σό τη τας τῶν ἀν θρώ πων (ἄρ χων καὶ ἀρ χό με νος) ἀ να δει κνύ ε ται στὸν πλέ ον σύγ χρο νο δι α νο ού με νο. Ἀ να φέ ρε ται ἰ δι αί τερα στὶς ἐρ γα σια κὲς σχέ σεις, ὅ που ὑ πάρ χει κοι νὸ συμ φέ ρον ἐρ γο δό τη καὶ ἐρ γα ζό με νου. Καὶ μά λι στα, ὅ ταν σή με ρα ὁ ἐρ γα ζό με νος ἐ πι δι ώ κῃ καὶ τὴν μο νι μό τη τα. Προ χω ρεῖ ὁ Ἀ ρι στο τέ λης στὴν ἀ νάγ κη στρα το λό γη σης, ἐ πι λο γῆς καὶ ἐκ παί δευ σης τῶν ἐρ γα ζο μέ νων. Καὶ κα θο ρί ζει τὴν ἱ ε ραρ χί α στὶς ἐρ γα σια κὲς σχέ σεις. Ἔ τσι ἀ να δει κνύ ε ται πα τέ ρας τῶν σύγ χρο νων ἐ πι στη μῶν Δι οί κη σης καὶ Ἐκ παί δευ σης τῶν ἐρ γα ζο μέ νων. Ἡ πρόσ λη ψη τῶν ὑ παλ λή λων γί νε ται σή με ρα στὸ Δη μό σιο συ νή θως μὲ ἐ ξε τά σεις καὶ στὸν Ἰ δι ω τι κὸ Το μέ α μὲ δι α δι κα σί α ἐ πι λο γῆς. Ἡ ὁ ρο λο γί α πε ρὶ δου λεί ας τοῦ ἀρ χό με νου χρη σι μο ποι εῖ ται καὶ σή με ρα μὲ συ νή θεις ἐκ φράσεις: «νὰ ἀ νοί ξουν νέ ες δου λειές, γιὰ νὰ δου λέ ψῃ ὁ κό σμος καὶ νὰ μει ω θῇ ἡ ἀ νερ γί α». «Ποῦ δου λεύ εις;». «Ἔ χεις κα λὴ δου λειά;». Η ΚΑΤΑ ΝΟΜΟ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ  «...καὶ ἐ κεῖ νοι, ποὺ ἰ σχυ ρί ζον ται τὰ ἀν τί θε τα, τρό πον τι νὰ λέ νε ὀρ θὰ καὶ δὲν εἶ ναι δύ σκο λο νὰ δοῦ με, για τί λέ γονται οἱ λέξεις δου λεύ ειν καὶ δοῦ λος μὲ δι πλῆ ἔν νοι α.. Για τί εἶ ναι κά ποι ος κα τὰ νό μον δοῦ λος καὶ δου λεύ ει. Για τί ὁ νό μος εἶ ναι κά ποι α σύμ βα ση,