ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
279ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2005
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- «Αστέρες εγκύκλιοι» Μέχρι που έφθασαν οι γνώσεις των Αρχαιοελλήνων αστρονόμων — ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Κείμενο φύλλου
Μέ χρι ποῦ ἔ φθα σαν οἱ γνώ σεις
τῶν Ἀρ χαι ο ελ λή νων ἀ στρο νό μων;
να ρίθ μη τες ἐ κρή ξεις συμ βαί νουν συ νε χῶς στὶς ἐ σχα τι ὲς τοῦ Σύμπαν
τος. Οἱ Ἕλ λη νες, ὅ ταν ἀ να φέ ρων ται στὸ «θε σπέ σιον καῦ μα»
καὶ στὸν «μέ γα δοῦ πον», μὲ κα νέ να τρό πο δὲν ἐν νο οῦν ἕ να «Big
Bang». Αὐ τὸ ποὺ οὐ σι α στι κὰ πε ρι γρά φουν εἶ ναι ἡ γε νε σι ουρ γὸς
δι α δι κα σί α δη μι ουρ γί ας ἑ νὸς γα λα ξί α. Κι αὐ τὸ ἀ κρι βῶς τὸ θέ μα θὰ πραγ ματευ
τοῦ με σ’ αὐ τὸ τὸ ἄρ θρο. Ἄς δοῦ με λοι πόν, πῶς γεν νι έ ται ἕ νας γα λα ξί ας:
Μπο ροῦ με νὰ φαν τα στοῦ με ἕ ναν δη μι ουρ γι κὸ νό μο, ποὺ ὠ θεῖ τὰ ἄ το μα σὲ μία στροβι
λώ δη κί νη ση, νὰ συμ πλέ κων ται πε ρι στρε φό με να καὶ προ ο δευ τι κὰ νὰ δη μι ουρ γοῦν
σφαι ρι κούς, ὑ περ με γέ θεις ὄγ κους, μέ σα στοὺς ὁ ποί ους ἐμ φα νί ζον ται κι ἄλ λοι κύ κλοιτρο
χι ὲς καὶ μέ σα σ’ αὐ τοὺς τοὺς ἐ σω τε ρι κοὺς κύ κλους νὰ ὑ φαί νων ται κι ἄλ λες τρο χιές,
κι ἄλ λες σφαῖ ρες. Ὅ πως ἔ λε γε ὁ Ἱ ε ρο κλῆς: «...ἥν ὁ δη μι ουρ γι κὸς νό μος ἅ μα τῇ οὐσίᾳ
αὐ τῶν συμ προ ή γα γε τά ξας αὐ τῶν τοὺς μὲν ἐ πὶ τῆς πρώ της σφαί ρας, τοὺς δὲ ἐ πὶ
τῆς δευ τέ ρας καὶ ἐ πὶ τῆς τρί της ἄλ λους καὶ οὕ τω ἐ φε ξῆς μέ χρι τῆς πά σης τῶν οὐ ρανί
ων κύ κλων συμ πλη ρώ σε ως».1
Ἀ πὸ τὰ πιὸ πά νω φαί νε ται καθαρὰ ὅ τι ἡ φύ ση τῶν γα λα ξι ῶν ἦ ταν γνω στὴ στοὺς
ἀρ χαί ους Ἕλ λη νες. Ὅ λοι γνώ ρι ζαν ὅ τι αὐ τοὶ ἀ πο τε λοῦν τε ρά στια συμ πλέγ μα τα
ἑ κα τομ μυ ρί ων ἡ λια κῶν συ στη μά των. Ὁ Μη τρό δω ρος ὁ Χῖ ος μά λι στα, ἀ να φε ρό μενος
στὸν δι κό μας Γα λα ξί α, συ νέ δε σε τὰ ἀ χα νῆ του ὅ ρια μὲ τὴν τρο χιὰ τοῦ «Μεγά
λου Ἐ νια υτοῦ», ποὺ ἀ κο λου θεῖ ὁ Ἥ λιος μας. Ἐ πί σης ὁ Ἄ ρα τος πε ρι γρά φει στὸ
σύγ γραμ μά του «Φαι νό με να» τοὺς ἀ στε ρι σμοὺς καὶ τὰ νε φε λώ μα τα κα θὼς καὶ τοὺς
γα λα ξί ες. Τὸν δι κό μας Γα λα ξί α ὀ νο μά ζει «Γα λά ξιον». Τὸ ἴ διο καὶ ὁ Μη τρό δω ρος
ὁ Χῖ ος κα θὼς καὶ ὁ Πτο λε μαῖ ος, ὁ ὁ ποῖ ος στὸ ὄ γδο ο βι βλί ο του ἀ φι ε ρώ νει ὁ λό κληρο
κε φά λαι ο μὲ τὸν τίτ λο «Πε ρὶ τῆς θέ σε ως τοῦ γα λα κτί ου κύ κλου», στὸ ὁ ποῖ ο περι
γρά φει μὲ κά θε λε πτο μέ ρεια τὸν Γα λα ξί α μας.
Ὅ πως εἴ πα με, οἱ ἀ στέ ρες δὲν βρί σκον ται ἄ ναρ χα δι ε σπαρ μέ νοι στὸ γα λα ξια κὸ σῶμα.
Κι νοῦν ται κα τὰ ὁ μά δες, ἐ νῷ ἡ κά θε ὁ μά δα ἔ χει ἕ να κέν τρο συμ πυ κνώ σε ως, ὅ που
τὰ ἀ στέ ρια ἐ κεῖ εἶ ναι πυ κνό τε ρα. Γι’ αὐ τὸ καὶ ὁ Δη μό κρι τος, ἀ να φε ρό με νος στοὺς γαλα
ξί ες, θε ω ρεῖ ὅ τι: «...πολ λῶν καὶ μι κρῶν καὶ συ νε χῶν ἀ στέ ρων συμ φω τι ζο μέ νων
ἀλ λή λοις συ ναυ γα σμὸν διὰ τὴν πύ κνω σιν».2 Μά λι στα κα τὰ τὴν ἀρ χαι ο ελ λη νι κὴ ὀ νο-