Μέχρι ποῦ ἔφθασαν οἱ γνώσεις τῶν Ἀρχαιοελλήνων ἀστρονόμων; ναρίθμητες ἐκρήξεις συμβαίνουν συνεχῶς στὶς ἐσχατιὲς τοῦ Σύμ- παντος. Οἱ Ἕλληνες, ὅταν ἀναφέρωνται στὸ «θεσπέσιον καῦμα» καὶ στὸν «μέγα δοῦπον», μὲ κανένα τρόπο δὲν ἐννοοῦν ἕνα «Big Bang». Αὐτὸ ποὺ οὐσιαστικὰ περιγράφουν εἶναι ἡ γενεσιουργὸς διαδικασία δημιουργίας ἑνὸς γαλαξία. Κι αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ θέμα θὰ πραγμα- τευτοῦμε σ’ αὐτὸ τὸ ἄρθρο. Ἄς δοῦμε λοιπόν, πῶς γεννιέται ἕνας γαλαξίας: Μποροῦμε νὰ φανταστοῦμε ἕναν δημιουργικὸ νόμο, ποὺ ὠθεῖ τὰ ἄτομα σὲ μία στρο- βιλώδη κίνηση, νὰ συμπλέκωνται περιστρεφόμενα καὶ προοδευτικὰ νὰ δημιουργοῦν σφαιρικούς, ὑπερμεγέθεις ὄγκους, μέσα στοὺς ὁποίους ἐμφανίζονται κι ἄλλοι κύκλοι- τροχιὲς καὶ μέσα σ’ αὐτοὺς τοὺς ἐσωτερικοὺς κύκλους νὰ ὑφαίνωνται κι ἄλλες τροχι- ές, κι ἄλλες σφαῖρες. Ὅπως ἔλεγε ὁ Ἱεροκλῆς: «...ἥν ὁ δημιουργικὸς νόμος ἅμα τῇ οὐ- σίᾳ αὐτῶν συμπροήγαγε τάξας αὐτῶν τοὺς μὲν ἐπὶ τῆς πρώτης σφαίρας, τοὺς δὲ ἐπὶ τῆς δευτέρας καὶ ἐπὶ τῆς τρίτης ἄλλους καὶ οὕτω ἐφεξῆς μέχρι τῆς πάσης τῶν οὐρα- νίων κύκλων συμπληρώσεως».1 Ἀπὸ τὰ πιὸ πάνω φαίνεται καθαρὰ ὅτι ἡ φύση τῶν γαλαξιῶν ἦταν γνωστὴ στοὺς ἀρχαίους Ἕλληνες. Ὅλοι γνώριζαν ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦν τεράστια συμπλέγματα ἑκατομμυρίων ἡλιακῶν συστημάτων. Ὁ Μητρόδωρος ὁ Χῖος μάλιστα, ἀναφερόμε- νος στὸν δικό μας Γαλαξία, συνέδεσε τὰ ἀχανῆ του ὅρια μὲ τὴν τροχιὰ τοῦ «Με- γάλου Ἐνιαυτοῦ», ποὺ ἀκολουθεῖ ὁ Ἥλιος μας. Ἐπίσης ὁ Ἄρατος περιγράφει στὸ σύγγραμμά του «Φαινόμενα» τοὺς ἀστερισμοὺς καὶ τὰ νεφελώματα καθὼς καὶ τοὺς γαλαξίες. Τὸν δικό μας Γαλαξία ὀνομάζει «Γαλάξιον». Τὸ ἴδιο καὶ ὁ Μητρόδωρος ὁ Χῖος καθὼς καὶ ὁ Πτολεμαῖος, ὁ ὁποῖος στὸ ὄγδοο βιβλίο του ἀφιερώνει ὁλόκλη- ρο κεφάλαιο μὲ τὸν τίτλο «Περὶ τῆς θέσεως τοῦ γαλακτίου κύκλου», στὸ ὁποῖο πε- ριγράφει μὲ κάθε λεπτομέρεια τὸν Γαλαξία μας. Ὅπως εἴπαμε, οἱ ἀστέρες δὲν βρίσκονται ἄναρχα διεσπαρμένοι στὸ γαλαξιακὸ σῶ- μα. Κινοῦνται κατὰ ὁμάδες, ἐνῷ ἡ κάθε ὁμάδα ἔχει ἕνα κέντρο συμπυκνώσεως, ὅπου τὰ ἀστέρια ἐκεῖ εἶναι πυκνότερα. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Δημόκριτος, ἀναφερόμενος στοὺς γα- λαξίες, θεωρεῖ ὅτι: «...πολλῶν καὶ μικρῶν καὶ συνεχῶν ἀστέρων συμφωτιζομένων ἀλλήλοις συναυγασμὸν διὰ τὴν πύκνωσιν».2 Μάλιστα κατὰ τὴν ἀρχαιοελληνικὴ ὀνο-