ἶναι ἑξήντα δύο χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ στὸ σκληρὸ κατοχικὸ χειμῶ- να, στὶς 29 Φλεβάρη τοῦ 1943, ὁ ἑλληνικὸς λαὸς σ’ ἕνα ξέσπασμα ἐλεύθερης συνείδησης ἐναπόθεσε σύσσωμος στὴν ἀττικὴ γῆ τὸ λεί- ψανο τοῦ μεγάλου μας βάρδου, τοῦ ποιητῆ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ, θύματος κι αὐτοῦ τῆς πείνας καὶ τῆς δυστυχίας τῆς σκλαβιᾶς. Κι ὁ ποιητὴς τῆς «Ἀσάλευτης Ζωῆς» ἔφυγε ἀπὸ τὸν κόσμο κι ἄφησε νὰ πλανι- έται στὴ σκέψη μας ὁ στίχος του γεμάτος Ἑλλάδα, στοχασμὸ ἀλλὰ καὶ σοφία. Γιατὶ πράγματι ὁ Παλαμᾶς δὲν ἦταν μόνο ὁ ποιητὴς τῆς γεμάτης Ἑλλάδα «Φλογέρας τοῦ Βασιλιᾶ» ἀλλὰ καὶ ὁ ποιητὴς τοῦ «Ἀσκραίου» μὲ τὶς παγκό- σμιες προεκτάσεις του καὶ τοῦ «Δωδεκάλογου τοῦ Γύφτου» μὲ τοὺς παναν- θρώπινους συμβολισμούς του καὶ τὸ βαθύτατο φιλοσοφικὸ στοχασμό του. Ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς δὲν ἀνῆκε σὲ κανένα φιλοσοφικὸ σύστημα τῆς ἐποχῆς του, ὅμως σίγουρα ἡ σκέψη του ἀνῆκε σὲ σφαῖρες φιλοσοφικοῦ στοχασμοῦ, ἀφήνοντας πίσω του σοφὲς ὑποθῆκες, ποὺ καὶ σήμερα διατηροῦν ἀκέραια τὴν ἀξία τους. Δὲν εἶναι ὅλη ἡ Πα- λαμικὴ ποίηση μὲ φιλοσοφικὸ νόημα μέσα της, ἄσχετα ἂν σὲ πολλὰ ποιήματά της διαφαί- νεται κάποια βαθύτερη ἔννοια, ποὺ ἀγγίζει τὰ φιλοσοφικὰ μονοπάτια. Ὅμως στὶς ἑνό- τητες «Τὰ Μάτια τῆς Ψυχῆς μου», «Τάφος» «Βωμοί», «Χαιρετισμοὶ τῆς Ἡλιογέννητης», «Ἀσάλευτη ζωή» καὶ «Δωδεκάλογος τοῦ Γύφτου» ἡ ἐξελικτικὴ φιλοσοφικὴ διανόηση τοῦ ποιητῆ εἶναι ὁλοφάνερη μὲ τὴ σειρὰ περίπου ποὺ ἀναφέρθηκαν οἱ ἑνότητες. Εἶναι περισσότερο ἀπὸ σίγουρο ὅτι ὁ φιλοσοφικὸς στίχος τοῦ Παλαμᾶ δὲν ἦταν προϊ- ὸν προηγούμενης διεργασίας καὶ σκέψης. Ὁ ἴδιος στὸν πρόλογο τοῦ «Δωδεκάλογου» μὲ ἡμερομηνία 21 τοῦ Νοέμβρη 1906 ἀναφέρει τὰ πιὸ κάτω : «...Τίποτα δὲν διάλεξα. Ὁ ποι- ητὴς δὲν διαλέγει, πυρώνεται καὶ πάει μπροστά... Μὰ ἡ ψυχή μου εἶναι πολυπρόσωπη, κι ἂν ἴσως καὶ στοχάζεται μοναχική, τὸν κόσμο κλεῖ στὸ λογισμό της. Χίλιες οἱ ἀγάπες της». Γιὰ νὰ συνεχίσῃ πιὸ πέρα: «Κι ὕστερα, ὅσο ξετυλιγόταν τοῦ τραγουδιοῦ ἡ κλωστή, ἔβλεπα πὼς ἡ καρδιά μου εἶναι γεμάτη ἀπὸ νοῦ, πὼς τὰ καρδιοχτύπια της εἶναι ἀπὸ ἰδέα...» Γιὰ νὰ τονίσῃ λίγο ὕστερα πὼς γράφει ἥσυχα καὶ κανονικὰ καὶ προσπαθεῖ μὲ τὴν ὁποιαδήποτε τέχνη του νὰ ξεκαθαρίσῃ τὰ ὅσα βλέπει σὰν ὄνειρο. «Πρόφαση καὶ ἀφορμὴ τὸν ηὕρα τὸ γύφτο», συνεχίζει στὸν πρόλογό του, «γιὰ νὰ ξεχύσω μὲ κεῖνο, μέσα σ’ ἕνα τύπο ταιριαστὸ μὲ τὴ ψυχή μου, τὶς λαχτάρες μου τὶς διανοητικές. Γιὰ νὰ ξαναπῶ κι ἐγὼ