Κ. Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ’ Παρατηρήσεις εἰς τὸ γλωὠωσσικὸν καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα 1. Εἰς ὅλους τοὺς προηγμένους εἰς τὰς ἐπιστήμας λαοὺς ὑπάρχουν οἱ γλωσσικοὶ τύποι τῆς ὁμιλουμένης καὶ τῆς γραπτῆς (λογίας). Οὐδεὶς ὅμως λαὸς προήγαγε τὴν ὁμιλουμένην εἰς ἐπίσημόν γλῶσσαν καὶ διενοήθη νὰ ἀντικαταστήση, δι’ ὅλους τοὺς σκοπούς, τὴν λογίαν διὰ τῆς ὁμιλουμένης, ὡς θέλουν οἱ λόγῳ' ἀγνοίας τῶν ἐπιστημονικῶν τούτων δεδομένων ἄλλως φρονοῦντες παρ ̓ ἡμῖν. 2. Ἐπειδὴ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἐπρωτοστάτησαν οἱ ἡμέτεροι λογοτέχναι, δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ λεχθῆ, ὅτι ὁ γραπτὸς λόγος δὲν ἔχει μόνον σκοπὸν νὰ ὑπηρετῆ τὰς συναισθηματικὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ χρησιμεύει κυρίως διὰ τὴν πειθαρχημένην ἔκφρασιν τῶν λεπτοτέρων διανοητικῶν ἐπεξεργασιῶν. Ὁ γραπτὸς λόγος πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκφράση τὰ ἀνώτερα καὶ ἀνώτατα πβροϊόντα τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ φιλοσοφικοῦ στοχασμοῦ. Ὃ γραπτὸς λόγος ἀποτελεῖ, μετὰ ταῦτα, κριτήριον τῆς πνευματικῆς καὶ πολιτιστικῆς στάθμης τῶν ἀτόμων καὶ τῶν λαῶν. ἐν ταυτῷ δὲ εἶναι παράγων πολιτισμοῦ. 3. Ἐσφαλμένη εἶναι καὶ ἡ ἄποψις, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν γλῶσσαν χάριν τοῦ λαοῦ καθιεροῦντες τὴν καθομιλουμένην δι ̓ ὅλους τοὺς σκοπούς. Τὸ - ἀντίθετον τούτου εἶναι ὀρθόν, νὰ ἀναβιβάσωμεν δηλαδὴ τὴν μορφωτικὴν στάθμην τοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ κατανοῇ καὶ τὴν λογίαν γλῶσσαν. "Ας ληφθῇ ἐν τῷ προκειμένῳ ὑπ ̓ ὄψιν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ὁμιλουμένη ἐπὶ μακρὰν σειρὰν χιλιετιῶν (πολλὰ περὶ αὐτῶν ἐγράφησαν εἰς τὸν 4αυλὸν ὑπὸ τῶν συνεργατῶν αὐτοῦ) ἔχει δημιουργήσει ἐν τῷ λεγομένῳ συλλογικῷ ἀσυνειδήτῳ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ἀρχέτυπον ἑαυτῆς, τὸ ὁποῖον ὑποκινούμενον (ἐρεθιζόμενον) ἑκάστοτε εἴτε ὑπὸ τῆς ἀκουομένης ὁμιλίας εἴτε τοῦ γραπτοῦ λόγου οἱονεῖ ἐξ ἀναμνήσεως ἅμα διαισθήσεως ἄγει εἰς βεβαίαν, πλήρη καὶ σαφῆ κατανόησιν τοῦ ἐκφραζομένου ἑκάστοτε νοήματος πράγματός τινος. Ἡ φυλογονία συμπαρίσταται πάντοτε εἰς τὴν ὀντογονίαν. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τοῦ “ὁποίου τὴν μορφωτικὴν στάθμην ἐπιδιώκωμεν νὰ ἀναβιβάσωμεν, πρέπει νὰ ἐθισθῆ εἰς τὴν χρῆσιν τῆς καθαρευούσης, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἐκφράση τὰ «ἀνείπωτα» εἰσέτι. 4. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τούτοις θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ γλωσσικὸν ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑπαρξιακῆς φιλοσοφίας καὶ θεωρήσωμεν τὴν διὰ τῆς ὁμιλίας ἔκφρασιν καὶ διατύπωσιν τῶν διανοημάτων καὶ τῶν καθόλου ψυχικῶν λειτουργιῶν ὡς τρόπον ὑπάρξεως, δὲον νὰ συμπεράνωμε δι ̓ ἕν ἄτομον ἤ δι ̓ ἕνα λαόν, ὅστις ἀρκεῖται εἰς τὴν χρῆσιν μόνον τοῦ τύπου τῆς καθομιλουμένης, δηλαδὴ τοῦ ἁπλουστέρου καὶ ἀσφαλεστέρου τούτου τύπου ἐκφράσεως, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἄτομον ἤ λαὸς ἔχει χαμηλὴν στάθμην πνευματικότητος. "Αλλως τε «ὁ ἄνθρωπος ὡς νοεῖ καὶ αἰσθάνεται, οὕτω λέγει» κατ ̓ ̓Αριστοτέλη. 5. Ἑπομένως ἡ ἐν τῷ σχολείῳ παίδευσις ἐπὶ τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς " Ὁ κ. Κ.Δ. Κωνσταντινίδης εἶναι ὁμότιμος καθηγητὴς τῆς Ψυχιατρικῆς καὶ Νευρολογίας "τοῦ Πανεπιστημίου ̓Αθηνῶν.