Κ. Δ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ’ Παρατηρήσεις εἰς τὸ γλωὠωσσικὸν καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα 1. Εἰς ὅλους τοὺς προηγµένους εἰς τὰς ἐπιστήμας λαοὺς ὑπάρχουν οἱ γλωσσικοὶ τύποι τῆς ὁμιλουμένης καὶ τῆς γραπτῆς (λογίας). Οὐδεὶς ὅμως λα- ὸς προήγαγε τὴν ὁμιλουμένην εἰς ἐπίσημόν γλῶσσαν καὶ διενοήθη νὰ ἀντικα- ταστήση, δι’ ὅλους τοὺς σκοπούς, τὴν λογίαν διὰ τῆς ὁμιλουμένης, ὡς θέλουν οἱ λόγῳ' ἀγνοίας τῶν ἐπιστημονικῶν τούτων δεδοµένων ἄλλως φρονοῦντες παρ᾽ ἡμῖν. 2. Ἐπειδὴ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην ἐπρωτοστάτησαν οἱ ἡμέτεροι λογοτέχναι, δὲν εἶναι ἄσκοπον νὰ λεχθῆ, ὅτι ὁ γραπτὸς λόγος δὲν ἔχει µόνον σκοπὸν νὰ ὑπηρετῆ τὰς συναισθηματικὰς ἀνάγκας τῆς ζωῆς τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ χρησιμεύει κυρίως διὰ τὴν πειθαρχηµένην ἔκφρασιν τῶν λεπτοτέρων διανοητικῶν ἐπεξεργασιῶν. Ὁ γραπτὸς λόγος πρέπει νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκ- φράση τὰ ἀνώτερα καὶ ἀνώτατα πβροϊόντα τῆς ἐπιστήμης καὶ τοῦ φιλοσοφι- κοῦ στοχασμοῦ. Ὃ γραπτὸς λόγος ἀποτελεῖ, μετὰ ταῦτα, κριτήριον τῆς πνευματικῆς καὶ πολιτιστικῆς στάθμης τῶν ἀτόμων καὶ τῶν λαῶν. ἐν ταυτῷ δὲ εἶναι παράγων πολιτισμοῦ. 3. Ἐσφαλμένη εἶναι καὶ ἡ ἄποψις, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβιβάσωμεν τὴν γλῶσσαν χάριν τοῦ λαοῦ καθιεροῦντες τὴν καθομιλουμένην δι᾽ ὅλους τοὺς σκοπούς. Τὸ - ἀντίθετον τούτου εἶναι ὀρθόν, νὰ ἀναβιβάσωμεν δηλαδὴ τὴν μορφωτικὴν στάθμην τοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ κατανοῇ καὶ τὴν λογίαν γλῶσσαν. "Ας ληφθῇ ἐν τῷ προκειμένῳ ὑπ᾽ ὄψιν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ γλῶσσα ὁμιλουμένη ἐπὶ μακρὰν σειρὰν χιλιετιῶν (πολλὰ περὶ αὐτῶν ἐγράφησαν εἰς τὸν 4αυλὸν ὑπὸ τῶν συνεργατῶν αὐτοῦ) ἔχει δημιουργήσει ἐν τῷ λεγομένῳ συλλογικῷ ἀσυνει- δήτῳ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ ἀρχέτυπον ἑαυτῆς, τὸ ὁποῖον ὑποκινούμενον (ἐ- ρεθιζόμενον) ἑκάστοτε εἴτε ὑπὸ τῆς ἀκουομένης ὁμιλίας εἴτε τοῦ γραπτοῦ λό- γου οἱονεῖ ἐξ ἀναμνήσεως ἅμα διαισθήσεως ἄγει εἰς βεβαίαν, πλήρη καὶ σαφῆ κατανόησιν τοῦ ἐκφραζομένου ἑκάστοτε νοήματος πράγματός τινος. Ἡ φυ- λογονία συμπαρίσταται πάντοτε εἰς τὴν ὀντογονίαν. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς τοῦ “ὁποίου τὴν μορφωτικὴν στάθμην ἐπιδιώκωμεν νὰ ἀναβιβάσωμεν, πρέπει νὰ ἐ- θισθῆ εἰς τὴν χρῆσιν τῆς καθαρευούσης, διὰ τῆς ὁποίας καὶ μόνον θὰ εἶναι δυ- νατὸν σήμερον νὰ ἐκφράση τὰ «ἀνείπωτα» εἰσέτι. 4. Ἐὰν δὲ ἐπὶ τούτοις θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ γλωσσικὸν ζήτημα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὑπαρξιακῆς φιλοσοφίας καὶ θεωρήσωμεν τὴν διὰ τῆς ὁ- µιλίας ἔκφρασιν καὶ διατύπωσιν τῶν διανοημάτων καὶ τῶν καθόλου ψυχικῶν λειτουργιῶν ὡς τρόπον ὑπάρξεως, δὲον νὰ συμπεράνωμε δι᾽ ἕν ἄτομον ἤ δι᾽ ἕ- να λαόν, ὅστις ἀρκεῖται εἰς τὴν χρῆσιν μόνον τοῦ τύπου τῆς καθομιλουμένης, δηλαδὴ τοῦ ἁπλουστέρου καὶ ἀσφαλεστέρου τούτου τύπου ἐκφράσεως, ὅτι τὸ ἐν λόγῳ ἄτομον ἤ λαὸς ἔχει χαμηλὴν στάθμην πνευματικότητος. "Αλλως τε «ὁ ἄνθρωπος ὡς νοεῖ καὶ αἰσθάνεται, οὕτω λέγει» κατ᾽ ᾿Αριστοτέλη. 5. Ἑπομένως ἡ ἐν τῷ σχολείῳ παίδευσις ἐπὶ τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς " Ὁ κ. Κ.Δ. Κωνσταντινίδης εἶναι ὁμότιμος καθηγητὴς τῆς Ψυχιατρικῆς καὶ Νευρολογίας "τοῦ Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν.