ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΡΡΩΜΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ Ï ΔΙΑΦΑΙΝΟΜΕΝΟΣ ΟΡΙΖΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ἱ στο ρι κὸς δρό μος ποὺ δι έ δρα με τὸ Νε ο ελ λη νι κὸ Κρά τος ἀ πὸ τὸ 1845 ἔφθα σε σή με ρα στὸ τέ λος του. Πράγ μα τι ἡ ἰ δε ο λο γι κο-πο λι τι κὴ πο ρεί α του, ποὺ ξε κί νη σε ἀ πὸ τοὺς ἑλ λη νί ζον τες προ ε πα να στα τι κοὺς δι α φω τιστὲς καὶ ὡ δή γη σε τὸ 1821 στὴν γέν νη ση ἑ νὸς κρά τους μὲ σα φῆ συ νεί δηση ὅ τι ἀ πο τε λεῖ ἀ να βί ω ση τῆς Ἑλ λά δος (τῆς ἀρ χαί ας Ἑλ λά δος, δι ό τι με τὰ τὸν βίαι ο ἐκ χρι στι α νι σμὸ τῶν Ἑλ λή νων στὴν πραγ μα τι κό τη τα δὲν ὑ πῆρ ξε ἔ κτο τε καμ μιὰ «ἄλ λη» Ἑλ λά δα), με τὰ 20 χρό νια κρα τι κῆς ὕ παρ ξης ἐ ξε τρά πη σ’ ὅ λους τοὺς το μεῖς τῆς δη μό σιας ζω ῆς του πρὸς τὴν Χρι στι α νο βυ ζαν τι νορ ρω μι ο σύ νη, μιὰ ἐθνι κὴ συ νείδη ση τε λεί ως δι α φο ρε τι κὴ ἀ πὸ τὴν ἑλ λη νι κὴ συ νεί δη ση: Τὸ ἔ θνος ἔ γι νε ἐ πί ση μα –ἰδε ο λο γι κά, θε σμι κὰ καὶ ἐκ παι δευ τι κά– ὀρ θό δο ξο καὶ τὸ κρά τος ἐ πί δο ξος ἀ να βι ωτὴς τοῦ Βυ ζαν τί ου. Ἡ «ἀπρο γραμ μά τιστη» αὐ τὴ ἐ κτρο πὴ προ κά λε σε ἀ νε πα νόρ θωτες κα τα στρο φές, ποὺ ἱ στο ρι κὰ ἐκ φρά στη καν μὲ τὴν ἀ με τά κλη τη γε ω γρα φι κὴ συρρί κνω ση, πο λι τι κὰ μὲ τὴν ἀ δι ά κο πη ἐ σω τε ρι κὴ δι ά βρω ση, πνευ μα τι κὰ μὲ τὴν πολι τι σμι κὴ στει ρό τη τα καὶ ψυ χο λο γι κὰ μὲ τὴν τέ λεια ἔκ πτω ση τῆς συ νει δή σε ως, μέχρι τοῦ ση μεί ου νὰ ἀ πο τε λοῦ με οἱ Νε ο έλ λη νες τοὺς παγ κό σμιους πρω τα θλη τὲς τῆς οἰ κο νο μι κῆς δι α φθο ρᾶς, τῆς πο λι τι κῆς σή ψης καὶ τῆς κοι νω νι κῆς πα ρα λυ σί ας. Οἱ ἀ το μι κὲς ἐ ξαι ρέ σεις, ποὺ ὑ πάρ χουν σὲ κά θε κα νό να, ἀ πο τε λοῦν πάν το τε πε ρι πτώσεις προ σώ πων, ποὺ ὅ λα χα ρα κτη ρί ζον ται ἢ ἀ πὸ τὴν ἐ κτὸς τοῦ Ρω μαί ι κου Κρά τους δη μι ουρ γι κὴ δρα στη ρι ο ποί η σή τους ἢ ἀ πὸ τὴν ἀν ταρ σί α τους κα τὰ τοῦ ἐ πί ση μου ἑλ λη νο χρι στι α νι κοῦ ἰ δε ο λο γι κοῦ πλαι σί ου καὶ τὴν ταυ τό χρο νη στρο φή τους πρὸς τὴν (προ χρι στι α νι κή) Ἑλ λη νι κό τη τα. (Μπο ροῦ με ἐ δῶ νὰ ση μει ώ σου με ὅ τι οἱ πλεῖστοι, ἂν ὄ χι ὅ λοι, αὐ τοὶ οἱ «ἐ λεύ θε ροι πο λι ορ κη μέ νοι» τοῦ νε ο ελ λη νι κοῦ πνευ μα τικοῦ καὶ ἐ θνι κοῦ προ βλη μα τι σμοῦ εἶ χαν «κα κὸ τέ λος» μέ σα στὴ Ρω μαί ι κη πνευ μα τικὴ εἱρ κτή: εἴ τε πε ρι θω ρι ο ποι ή θη καν εἴ τε αὐ το κτό νη σαν ψυ χι κὰ ἢ βι ο λο γι κά.) * * * ή με ρα γιὰ πρώ τη φο ρὰ ὅ λοι πιὰ κα τα λα βαί νουν (ἔ στω σὲ δι α φο ρε τι κὸ βαθ μὸ συ νει δη τό τη τας ἕ κα στος) ὅ τι ὁ ἱ στο ρι κὸς δρό μος τῆς Χρι στι α νοβυ ζαν τι νορ ρω μι ο σύ νης δὲν μπο ρεῖ νὰ συ νε χι σθῇ· ἄν καὶ τὸ κομ βι κὸ αὐτὸ ση μεῖ ο στὴν Ἱ στο ρί α τοῦ Ἑλ λη νι σμοῦ, ποὺ ζοῦ με σή με ρα, δὲν ἔ χει ἀκό μη ἀ να δει χθῆ σὲ «σταυ ρο δρό μι ζω ῆς ἢ θα νά του» – ἤ, ἂν κά ποι οι ποὺ τὸ κα τά λαβαν, μᾶλ λον τὸ «σπε κου λά ρουν», ὡς μοι ραῖοι «σκυ τα λο δρό μοι» τοῦ βά ρους τῆς ἀδι ά λει πτης ἐ θνι κῆς πα ρα κμῆς ποὺ προ α να φέ ρα με, ὡστόσο εἶ ναι κά τι ποὺ δὲν «ἀ πωθεῖ ται» μὲ τί πο τε. Ὅ σοι φαν τά ζον ται ὅ τι ἡ «Ἑλ λά δα» ποὺ ζού σα με μέ χρι τὸ 2004 μπο ρεῖ νὰ εἶ ναι ἡ Ἑλ λά δα ποὺ θὰ ὑ πάρ χῃ καὶ με τὰ τὸ 2005 καὶ προ σπα θοῦν νὰ τὴ συν τη ρή σουν ὡς τέ τοι α βρί σκον ται ἐξ ὁ λο κλή ρου ἐ κτὸς ἐ πο χῆς καὶ ἐ κτὸς πραγ ματι κό τη τας. Ὁ λό κλη ρη ἡ Χρι στι α νο βυ ζαν τι νορ ρω μι ο σύ νη σ’ ὅ λες τὶς ἐκ φρά σεις της δὲν εἶ ναι πα ρὰ ἕ να ἱ στο ρι κὸ ἀ πο λί θω μα, ἕ να ἄ τα φο ἰ δε ο λο γι κὰ πτῶ μα, ἕ νας τρόπος ἀν τι λή ψε ως τῆς Ζω ῆς καὶ τοῦ Κό σμου ποὺ χτί στη κε πί σω ἀ πὸ ἕ να προ πέ τα-