ΓΡΗΓ. ΦΙΛ. ΚΩΣΤΑΡΑΣ ̓ Ἡ ταυτότητα τῆς Φιλοσοφίας 1. Ἡ πρακτική της χρησιμότητα Ἢ φιλοσοφία ἔχει ἕνα ἰδιαίτερο θέλγητρο’ μᾶς μαθαίνει τὴν ἄγνοιά μας, δείχνει δηλ. πόσον ὀλέθρια εἶναι ἡ ἄγνοια τῆς ἀγνοίας μας. Σέβεται βέβαια τὴ γνώση, ὄχι ὅμως καὶ ἐκείνη ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἐπιστημονικὴ ἀλαζονεία. Γιατὶ ξέρει, ὅτι ἡ πνευματικὴ μας προκοπή, ὅπως καὶ ἡ πρόοδος τῆς ἐπιστήμης, βρίσκεται στὴν ἀνακάλυψη τῶν λαθῶν μας. Διοδεύει μέσῳ τῆς γνώσεως πρὸς τὴν ἐπίγνωση. Ἐκεῖ διατρίβει. Ἔτσι μᾶς ἐγείρει ἀπὸ τὴ λησμονιὰ τοῦ ἑαυτοῦ μας καὶ μᾶς μεταστρέφει!! Αλλοι πάλι γοητεύονται ἀπὸ τὶς μεταφυσικὲς ̓ πτήσεις καὶ τὴ θεωρητικὴ ρώμη τοῦ φιλοσοφικοῦ στοχασμοῦ, σὲ βαθμὸ ποὺ πολλοὶ νὰ πιστεύουν ὅτι ἡ φιλοσοφία φέρεται «ἐπὶ πτερύγων ἀνέμου» καὶ εἶναι ἀπόκοσμη καὶ ἀκατανόητη (γι ̓ αὐτὸ τὸ τελευταῖο ἔχομε ἐπιμελῶς ἐργασθῆ οἱ διδάσκοντες φιλοσοφία!) καὶ συνεπῶς δὲν μᾶς χρειάζεται! Φαίνεται ὡστόσο, ὅτι ἡ φιλοσοφία στηρίζει τὴν αἰώνια νεότητά της καὶ τὴν ἀγέραστη ὡραιότητα στὴν πρακτικὴ της χρησιμότητα. Εἶναι ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τῆς ζωῆς μας. ̓Απὸ αὐτὴν πηγάζει καὶ αὐτὴν ἀγωνίζεται νὰ νομοδοτήση καὶ νὰ κατευθύνη. ̓Ακόμη καὶ ὅταν ἀνεβαίνη τὸν ἀνηφορικὸ δρόμο τοῦ ̓Απόλυτου, δὲν ἀρνεῖται τὶς χθόνιες ρίζες της, τὸν ́Ανθρωπο καὶ τὴ Ζωή. "Ας προσεγγίσουμε αὐτὴ τὴν πρακτικότητα τῆς φιλοσοφίας ἁπλὰ καὶ χωρὶς ἐργώδη ἀποδεικτικὴ διαδικασία. ει Τὴν ἀποκάλεσαν --- καὶ δωστά --- μητέρα τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν, στὶς ὁποῖες δανείζει ἕνα βασικό της κλάδο, τὴ Λογική, ὡς ἐργαλεῖο τους. Ὅλα τὰ σύγχρονα ἰδεολογικὰ καὶ κοινωνιολογικὰ ρεύματα ποὺ συγκλονίζουν καὶ κλονίζουν κάποτε τὴ ζωή μας, εἶναι καθαρῶς φιλοσοφικά. Ὅλοι ἄλλωστε ξέρουμε, ὅτι ἡ πλέον ἐνδιαφέρουσα πλευρὰ τῆς Πλατωνικῆς λ.χ. φιλοσοφίας εἶναι ἡ πολιτική. Ὃ Πλάτων ἀναζητεῖ τὸν καλύτερο τρόπο ὀργανώσεως τῆς πολιτείας καὶ συγχρόνως ἐννοεῖ ὅτι ὁ ἐνταγμένος μέσα στὰ εὐρύτερα κοινωνικὰ πλέγματα ἄνθρωπος ἀπειλεῖται μὲ βιασμὸ τῆς ἐλευθερίας του καὶ ἀποτροπὴ τοῦ ἐξανθρωπισμοῦ του. Θεωρεῖ ἀκόμη προδοσία γιὰ τὴ φιλοσοφία νὰ μὴ ἀγωνίζεται νὰ βελτιώση τὶς κοινωνικὲς συνθῆκες καὶ νὰ οἰκοδομήση μιὰ νέα κοινώνικὴ ἠθικὴ βασισμένη στὴ συνετὴ καὶ δίκαιη ρύθμιση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων. Ὁ πο-λιτειακὸς βαρβαρισμός, ὁ ἀπάνθρωπος ὁμαδισμός, ἡ κρατικὴ ὑπερεξουσία ποὺ ἁπλώνει ὅλο καὶ πιὸ βαθειὰ τὰ χέρια της στὰ «ἔργα καὶ τὶς ἡμέρες» τοῦ ἰδιώτη ἤ ἡ ἀπληστία τῆς ἀτομικῆς ἐλευθερίας ποὺ κινδυνεύει νὰ καταργήση τὴν ἴδια τὴν ἐλευθερία καὶ νὰ θανατώση τὴ δημοκρατία --- τίποτε δὲν εἶναι ξένο γιὰ τὸν θεόπνευστο κήρυκα τῆς ̓Αρετῆς ποὺ δείχνεται Τιτὰν καὶ τῆς θεωρίας καὶ τῆς πράξεως. Μέλημα τῆς ζωῆς τοῦ Πλάτωνος ἦταν ἡ «παῦλα τῶν δεινῶν» τοῦ ἀνθρώπου μέσα σὲ μιὰ ἐνάρετη καὶ εὐνομούμενη πολιτεία. Ἢ γνώμη τοῦ ΜαΓχ ἑπομένως ὅτι: «οἱ φιλόσοφοι ἔχουν μόνο ἑρμηνεύσει τὸν κόσμο μὲ ποικίλους τρόπους" τὸ θέμα ὡστόσο εἶναι νὰ τὸν ἀλλάξουμε»2», εἶναι τουλάχιστον ἀθεμελίωτη. Ὑπάρχουν πρὸς τούτοις ἐπιστημονικὲς περιοχὲς στὸν Πλάτωνα ἁἀκατάκτητες ᾱκόμη. Ἣ σύγχρονη γεωμετρία λ.χ. δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποκρυπτογραφήση τὴ θεωρία "Ὁ κ. Γρηγ. Φιλ. Κωσταρᾶς εἶναι καθηγητὴς τῆς Φιλοσοφίας στὸ Πανεπιστήμιο ̓Αθηνῶν. Ι. /ἂδρεις, Κ.: ΕΙΠΠΙΠΓΗΠΡ ἱπ αἱ ΡΠΙΙοδορβίθ, σ. 17. 2. Πλάτ. Πολιτ. 5629 4-6. 3. ΜαΤΧ, Κ.: ΤΗ65Σ6Π ἰδοῦ Γθιθγδαςῃ (Ώοιίςο[με Ιἀεοίορίε, σσ. 535 κ ἐξ.).