Κοινὰ σημεῖα ἀθλητικοῦ καὶ θρησκευτικοῦ φανατισμοῦ έσα στοὺς κόλπους τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς κοινωνίας διαμορφώ- θηκε καὶ ἀναπτύχθηκε σταδιακὰ ἡ ἰδέα τοῦ ἀθλητισμοῦ ὡς μία πνευματικὴ ἀλλὰ καὶ ψυχαγωγικὴ μέθοδος διαρκοῦς βελτίωσης τοῦ ἀνθρώπου σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς δράσης του. Τοῦτο βέβαια δὲν δημιουργήθηκε ἀπὸ τὴν μία στιγμὴ στὴν ἄλλη, ἀντιθέτως ὑπῆρξε ἀποτέλεσμα μακρᾶς ἱστορικῆς διαδικασίας, ποὺ ἡ ἀφετηρία της ἐνδεχομένως νὰ βρίσκεται στὴν ἐπιδίωξη τῆς ἀπόκτησης πολεμικῆς ἀρετῆς.1 Οἱ Ἕλληνες ὅμως κατενόη- σαν ταυτόχρονα ὅτι ὁ «πόλεμος» μὲ τὴν εὐρεῖα ἔννοια τοῦ ὅρου ἀποτελεῖ βα- σικὸ γνώρισμα τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ Σύμπαντος καὶ συνεπῶς μέσα ἀπὸ τὸν πόλεμο ἀναδεικνύονται ὅλες οἱ ἀνθρώπινες ἀρετές, καὶ δὴ ἡ στάση ποὺ πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνας ἄντρας κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, γι’ αὐτὸ ἄλλωστε ὁ Ἡράκλειτος κατέληξε στὸ συμπέρασμα ὅτι «πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς· καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε, τοὺς δὲ ἐλευθέρους».2 Ἐπιπλέον δὲν πρέπει νὰ παραβλέπουμε ὅτι ἀκόμα καὶ τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη ἀναφέρον- ται στὸν πόλεμο ὡς μέσον ἀνάδειξης ὅλων τῶν ἀνθρωπίνων ἀρετῶν. Στὴν Ἰλιάδα ἐπὶ παραδείγματι ὁ Ἕκτωρ καὶ ὁ Ἀχιλλεύς, καίτοι ἀντίπαλοι, εἶναι δύο ἥρωες ποὺ χαρα- κτηρίζονται ἀπὸ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἀποτελέσουν ὑγιῆ πρότυπα γιὰ τὴν διάπλαση ἑνὸς νέου, ποὺ θὰ κληθῇ νὰ μελετήσῃ αὐτὰ τὰ κείμενα. Γιὰ παράδειγμα στὸ πρόσωπο τοῦ Ἕκτορα καθρεφτίζεται ἡ ὑπομονή, ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν πατρίδα, ὁ σωστὸς οἰκογενειάρχης-σύζυγος καὶ διάδοχος τοῦ θρόνου, ἀκόμα καὶ ὁ θνητὸς ποὺ δὲν φοβᾶ- ται νὰ μονομαχήσῃ μὲ ἕναν ἐξ ὁρισμοῦ ἀθάνατο γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῆς πατρίδας του. Ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ στὸ πρόσωπο τοῦ Ἀχιλλέα ἀντανακλᾶται τὸ θάρρος, ἡ φιλία καὶ ἡ ἀγάπη γιὰ τὴν δόξα, στὸν βωμὸ τῆς ὁποίας εἶναι ἕτοιμος νὰ θυσιάσῃ ἀκόμη καὶ τὴν ἴδια του τὴν ζωή, διότι ὁ Ἀχιλλεὺς γνώριζε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ συμμετοχή του στὸν Τρωικὸ πόλεμο θὰ σήμαινε καὶ τὸ τέλος τῆς ζωῆς του: 1. Βλ. σχ. στὸν «Δ»: Ἴων Δημόφιλος, «Θεοκρατικὸς ἀθλητισμός: Ἡ αὐτοεκμηδένιση τῆς ζωῆς», σελ. 17659. 2. Ἡράκλειτος, Ἀπόσπασμα 53.