Ὁ ρόλος τοῦ Ἁγίου Μάρκου Εὐγενικοῦ ὀρ θό δο ξος Κλῆ ρος τῆς ἐ πο χῆς τῆς Ἁ λώ σε ως τῆς Κων σταν τι νουπό λε ως, ὡς γνω στόν, ἐ κή ρυτ τε ὅ τι ἦ ταν «θέ λη μα Θε οῦ» ἡ Πό λη νὰ τουρ κέ ψῃ, «θε ϊ κὴ βού λη ση καὶ τι μω ρί α», «Θεί α Πρό νοι α» καὶ ἄλ λα. Μέ σα στὰ πλαί σια τῆς «θέ σης» αὐ τῆς τῆς Ἐκ κλη σί ας ἦ ταν ἡ ἐ χθρό τη τά της κα τὰ τῶν Κα θο λι κῶν τῆς Εὐ ρώ πης, γιὰ τὴν ὁ ποί α καυχᾶ ται ἕ ως σή με ρα. Ἀπο τέ λε σμα τῆς ἐ χθρό τη τας αὐ τῆς ἦ ταν ἡ ἀ πο τυ χί α τῆς ἑνώ σε ώς της μὲ τὴν Κα θο λι κὴ Ἐκ κλη σί α καὶ ἡ πτώ ση τῆς Κων σταν τι νου πό λεως στοὺς Τούρ κους, ποὺ κι αὐ τὴ συ νε τε λέ σθη μὲ ἐ σω τε ρι κὴ προ δο σί α. Κεντρι κὸ πρό σω πο τῆς τρα γῳ δί ας αὐ τῆς ἀ πε τέ λε σε ὁ ἀ να κη ρυ χθεὶς ἅ γιος καὶ στυ λο βά της τῆς Ὀρ θο δο ξί ας μη τρο πο λί της Ἐ φέ σου Μᾶρ κος ὁ Εὐ γε νι κός. Κα τὰ τὶς ἀρ χὲς τοῦ 15ου αἰ ῶ νος οἱ Τοῦρ κοι χω ρὶς καμ μί α σχε δὸν ἀν τί στα ση τῶν τοπι κῶν ἀρ χόν των καὶ μὲ τὴν βο ή θεια τῶν κλη ρι κῶν εἶ χαν εἰ σβά λει στὰ ἑλ λη νι κὰ ἐ δάφη ὡς «ἐ λευ θε ρω τές» ἀ π’ τὸν βυ ζαν τι νὸ ζυ γό. Γρά φει ὁ Ἄγ γλος συγ γρα φέ ας καὶ πε ριη γη τὴς R. Walpole στὸ ἔρ γο του «Travels in various Countries», σελ. 216 γιὰ τὴν σχέ ση τῆς Ἐκ κλη σί ας μὲ τοὺς Τούρ κους: «Ὅ ταν οἱ ρα σο φό ροι εἶ δαν τὴν πρό ο δο τῶν τουρ κικῶν ὅ πλων στὴν Ἀ να το λὴ ἐ πὶ τοῦ σουλ τά νου Ὀρ χὰν (1326-1362) καὶ φο βή θη καν ἐν δεχό με νη πτώ ση τῆς Κων σταν τι νου πό λε ως, ἔ στει λαν ἀν τι προ σω πί α στὴν Προῦ σα, ποὺ ἦ ταν τό τε ἡ πρω τεύ ου σα τῶν Τούρ κων, μὲ πε σκέ σι (χρη μα τι κὸ δῶ ρο) 14.000 τσε κι νίων στὸν σουλ τά νο καὶ ζή τη σαν, ὅ πως οἱ κλη ρι κοὶ συ νε χί σουν νὰ ἔ χουν τὶς θρη σκευτι κές τους ἐ λευ θε ρί ες, τὴν ἐ ξου σί α ἐ πὶ τοῦ λα οῦ καὶ τὴν ἀ πο κλει στι κό τη τα τοῦ Ἁ γίου Ὄρους, ὅ ταν τὰ νι κη φό ρα στρα τεύ μα τά τους κα τα λύ σουν τὴν δι οί κη ση τῆς Ἀ νατο λι κῆς Ρω μα ϊ κῆς Αὐ το κρα το ρί ας.» Πάν το τε κα τὰ τὸν Walpole ὁ Ὀρ χὰν δέ χθη κε τὸ πε σκέ σι καὶ τὴν προ δο σί α τῶν μο να χῶν, ποὺ πα ρα δί δον ταν σ’ αὐ τὸν ἑ κα τὸ χρό νια πρὸ τῆς ἁ λώ σε ως τῆς Πό λε ως. Ὁ σουλ τά νος τοὺς ἔ δω σε σχε τι κὸ φιρ μά νι (ἔγ γρα φο), τὸ ὁ ποῖ ο ὑ πῆρ χε στὶς Κα ρυ ὲς κα τὰ τὴν ἐ πί σκε ψη τοῦ Walpole στὴν Μα κε δο νί α κα τὰ τὶς ἀρ χὲς τοῦ 19ου αἰ ῶ νος.