Ὁ ρόλος τοῦ Ἁγίου Μάρκου Εὐγενικοῦ ὀρθόδοξος Κλῆρος τῆς ἐποχῆς τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινου- πόλεως, ὡς γνωστόν, ἐκήρυττε ὅτι ἦταν «θέλημα Θεοῦ» ἡ Πόλη νὰ τουρκέψῃ, «θεϊκὴ βούληση καὶ τιμωρία», «Θεία Πρόνοια» καὶ ἄλλα. Μέσα στὰ πλαίσια τῆς «θέσης» αὐτῆς τῆς Ἐκκλησίας ἦταν ἡ ἐχθρότητά της κατὰ τῶν Καθολικῶν τῆς Εὐρώπης, γιὰ τὴν ὁποία καυ- χᾶται ἕως σήμερα. Ἀποτέλεσμα τῆς ἐχθρότητας αὐτῆς ἦταν ἡ ἀποτυχία τῆς ἑ- νώσεώς της μὲ τὴν Καθολικὴ Ἐκκλησία καὶ ἡ πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλε- ως στοὺς Τούρκους, ποὺ κι αὐτὴ συνετελέσθη μὲ ἐσωτερικὴ προδοσία. Κεν- τρικὸ πρόσωπο τῆς τραγῳδίας αὐτῆς ἀπετέλεσε ὁ ἀνακηρυχθεὶς ἅγιος καὶ στυλοβάτης τῆς Ὀρθοδοξίας μητροπολίτης Ἐφέσου Μᾶρκος ὁ Εὐγενικός. Κατὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ 15ου αἰῶνος οἱ Τοῦρκοι χωρὶς καμμία σχεδὸν ἀντίσταση τῶν το- πικῶν ἀρχόντων καὶ μὲ τὴν βοήθεια τῶν κληρικῶν εἶχαν εἰσβάλει στὰ ἑλληνικὰ ἐδά- φη ὡς «ἐλευθερωτές» ἀπ’ τὸν βυζαντινὸ ζυγό. Γράφει ὁ Ἄγγλος συγγραφέας καὶ περι- ηγητὴς R. Walpole στὸ ἔργο του «Travels in various Countries», σελ. 216 γιὰ τὴν σχέση τῆς Ἐκκλησίας μὲ τοὺς Τούρκους: «Ὅταν οἱ ρασοφόροι εἶδαν τὴν πρόοδο τῶν τουρκι- κῶν ὅπλων στὴν Ἀνατολὴ ἐπὶ τοῦ σουλτάνου Ὀρχὰν (1326-1362) καὶ φοβήθηκαν ἐνδε- χόμενη πτώση τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἔστειλαν ἀντιπροσωπία στὴν Προῦσα, ποὺ ἦταν τότε ἡ πρωτεύουσα τῶν Τούρκων, μὲ πεσκέσι (χρηματικὸ δῶρο) 14.000 τσεκινί- ων στὸν σουλτάνο καὶ ζήτησαν, ὅπως οἱ κληρικοὶ συνεχίσουν νὰ ἔχουν τὶς θρησκευ- τικές τους ἐλευθερίες, τὴν ἐξουσία ἐπὶ τοῦ λαοῦ καὶ τὴν ἀποκλειστικότητα τοῦ Ἁγί- ου Ὄρους, ὅταν τὰ νικηφόρα στρατεύματά τους καταλύσουν τὴν διοίκηση τῆς Ἀνα- τολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας.» Πάντοτε κατὰ τὸν Walpole ὁ Ὀρχὰν δέχθηκε τὸ πεσκέσι καὶ τὴν προδοσία τῶν μοναχῶν, ποὺ παραδίδονταν σ’ αὐτὸν ἑκατὸ χρόνια πρὸ τῆς ἁλώσεως τῆς Πόλεως. Ὁ σουλτάνος τοὺς ἔδωσε σχετικὸ φιρμάνι (ἔγγραφο), τὸ ὁποῖο ὑπῆρχε στὶς Καρυὲς κατὰ τὴν ἐπίσκεψη τοῦ Walpole στὴν Μακεδονία κατὰ τὶς ἀρχὲς τοῦ 19ου αἰῶνος.