«ΑΠΟΔΕΙΞΗ» ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΕ... ΑΝΑΠΟΔΟΓΥΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ άθε λογικὸ πρόβλημα συνήθως τίθεται μὲ τὴν διατύπωση μιᾶς συλ- λογιστικῆς βάσεως καὶ στὴν συνέχεια ἀναζητεῖται ἡ λύση του. Στὰ ἐπιχειρήματα ποὺ χρησιμοποιοῦνται προκειμένου νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ὕπαρξη ἢ μὴ τοῦ θεοῦ, αὐτὴ ἡ σειρὰ συχνὰ ἀνατρέπεται. Ὁ συνο- μιλητὴς συμπεραίνει ἐκ προοιμίου τὴν ὕπαρξη ἢ μὴ τοῦ θεοῦ καὶ κατόπιν διατυπώνει τὴν βάση τοῦ συλλογισμοῦ του, πάντα σύμφωνα μὲ αὐτὴν τὴν ὑπόθεση. Αὐτὴ ἡ χωλαίνουσα λογική, ἡ ὁποία ἀρχίζει μὲ τὸ συμπέρασμα καὶ ἀκολουθεῖ ἀντίστροφη πορεία, μπορεῖ νὰ κληθῇ «ἀντίστροφη λογική». Ἡ ἀντίστροφη λογικὴ εἶναι κάτι τὸ ὁποῖο συναντᾶται στοὺς πιστοὺς (κάποιας θρησκείας), ἂν καὶ οἱ ἄθεοι, μερικὲς φορές, διαπράττουν τὸ ἴδιο σφάλμα ἐξ αἰτίας τῶν ἐγγενῶν λογικῶν δυσκολιῶν στὴν συμβατικὴ ἰδέα τοῦ θεοῦ. Ἡ λέξη λογικὴ προέρχεται ἀπὸ τὴν λέξη λόγος. Μὲ τὸν παραγωγικὸ συλλογισμὸ ἐπιζη- τεῖται λύση δεδομένου προβλήματος, βάσει τοῦ προσυλλογισμοῦ καὶ μέσῳ ἑνὸς σχετικοῦ ἀλγορίθμου ποὺ λειτουργεῖ ὡς «γέφυρα» ἀνάμεσα στὴν πρόταση συλλογισμοῦ καὶ τὴν λύση τοῦ προβλήματος. Ὁ παραγωγικὸς συλλογισμὸς ἐπικεντρώνεται στὴν ἰσχὺ τῶν ἐπι- χειρημάτων καὶ ὄχι τόσο στὴν ἀκρίβεια τοῦ συμπεράσματος. Διαφέρει ἀπὸ τὸν ἐπαγωγικὸ συλλογισμό, ὁ ὁποῖος ἀντλεῖ στοιχεῖα ὄχι μόνο ἀπὸ τὴν βάση τοῦ συλλογισμοῦ τοῦ συγκε- κριμένου ζητήματος πρὸς ἐπίλυση ἀλλὰ καὶ ἀπὸ προηγούμενα ἐμπειρικὰ καὶ θεμελιωμένα δεδομένα τοῦ φαινομένου. Ὁ παραγωγικὸς συλλογισμὸς εἶναι μέθοδος, ἡ ὁποία γιὰ πρώτη φορὰ ἐφαρμόσθηκε ἀπὸ τὸν Ἀριστοτέλη. Κατὰ τὸν παραγωγικὸ συλλογισμὸ ἀκολουθοῦνται τρία στάδια. Στὸ πρῶτο στάδιο ἢ βάση τοῦ συλλογισμοῦ ἀναπτύσσεται τὸ πρὸς συζήτηση θέμα. Στὸ δεύτερο (μεσαῖο) στάδιο, τὸν σχετικὸ ἀλγόριθμο, ὁρίζεται ἡ σχέση ἀνάμεσα στὴν βά- ση τοῦ συλλογισμοῦ καὶ τὴν λύση. Στὸ τρίτο στάδιο ἐπέρχεται ἡ λύση, τὸ συμπέρασμα δηλαδὴ ποὺ συνάγεται ἀπὸ τὰ δύο πρῶτα στάδια. Σ’ ἕνα σύνθετο πρόβλημα μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν πολλὲς προτάσεις συλλογισμοῦ καὶ πολλὲς ἐνδιάμεσες λύσεις, οἱ ὁποῖες ὁδη- γοῦν στὴν τελικὴ λύση. Ἂν μία δεδομένη συλλογιστικὴ βάση καὶ ὁ σχετικὸς ἀλγόριθμος εἶναι σωστοί, τότε καὶ ἡ λύση πρέπει νὰ εἶναι σωστή. Σπανίως γνωρίζουμε τὴν λύση ἀπὸ πρίν. Ἂν ἦταν ἔτσι, δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ χρησι- μοποιήσουμε τὴν συλλογιστικὴ μέθοδο. Μὲ ἄλλα λόγια, σὲ τέτοια περίπτωση ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς μεθόδου θὰ ἦταν ἄνευ οὐσίας. Ἀντίστροφη λογικὴ καὶ θεὸς τὰ ἐπιχειρήματα ποὺ συνήθως χρησιμοποιοῦνται γιὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ὕπαρξη ἢ μὴ τοῦ θεοῦ, οἱ συλλογισμοὶ διατυπώνονται ἀντιστρόφως· ἡ ἐπιθυμητὴ λύση προϋποτίθεται. Ἀναλογισθῆτε τὸν Ἀκίνα, ὁ ὁποῖος ἀνέτρεξε στὸν Αὐγουστῖνο γιὰ τὴν βασικὴ ἑρμηνευτική του ἀρχή: «Ἡ ἀλήθεια τῆς Ἁγίας Γραφῆς δὲν τίθε- ται ὑπὸ ἀμφισβήτηση.» Οἱ πιστοί, οἱ ὁποῖοι ἀναπτύσσουν ἐπιχειρήματα ὑπὲρ τῆς ὕπαρξης ἢ μὴ τοῦ θεοῦ, πι- στεύουν κατηγορηματικῶς ὅτι ὁ θεὸς ὑπάρχει. Ἡ πίστη τους τοὺς ὑπαγορεύει ὅτι ὁ θεὸς ὑπάρχει. Γι’ αὐτοὺς αὐτὸ ἀποτελεῖ γεγονὸς ἀδιαμφισβήτητο. Ἔτσι ἀρχίζουν ἀπὸ τὸ τρίτο